Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Những tư tưởng chịu ảnh hưởng Kitô giáo - Thiên Chúa của Kinh thánh (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ NHỮNG TƯ TƯỞNG CHỊU ẢNH HƯỞNG KITÔ GIÁO

3. Thiên Chúa của Kinh Thánh (tiếp theo)

Do đó, vũ trụ quan của Do Thái giáo và của Kitô giáo là không phải duy tâm, không phải duy vật, nhưng thứ nhất là quan niệm "duy thực", nghĩa là vũ trụ này có thật, chứ không phải "duy tưởng"; thứ hai, vũ trụ này gồm có những, có thể nói ba hữu thể, một loại hữu thể hoàn toàn là vật chất là đất đá, kim loại, một loại hữu thể hoàn toàn thuần linh là các thiên thần, và một loại hữu thể có những dạng được gọi là "hồn" chia làm ba cấp: sinh hồn, giác hồn và linh hồn, nghĩa là các hữu thể hữu cơ cho lên đến con người. Như vậy, vũ trụ quan của Kitô giáo kéo theo một nhân sinh quan là vị trí con người ở trong vũ trụ này, có thể nói con người như là "cái trục", nơi giao tiếp của những hữu thể vật chất đi lên cho đến biên giới những hữu thể thuần linh.

Vì đây không phải là một giáo trình chuyên môn về triết học, cho nên tôi không thể trình bày một vấn đề hóc búa mà các thần học gia cũng như các triết gia Công giáo đã hao tổn biết bao nhiêu tâm huyết, giấy mực để giải quyết, đó là vấn đề về sự kết hợp giữa cơ thể là vật chất và linh hồn là thuần linh. Tôi chỉ gợi lên một ý là quan niệm về tương quan giữa linh hồn và vật chất của Do Thái giáo và của Kitô giáo không phải như quan niệm của Platon vốn cho rằng, linh hồn nằm trong thân xác như là nằm trong một lao tù, hoặc linh hồn bị sa đọa vào vòng vây hãm của thân xác và của vật chất; nhưng linh hồn được sử dụng một phạm trù lấy từ tư tưởng của Aristote, là "mô thể" của thân xác. Linh hồn không phải như là một người ngồi cưỡi trên mình một con trâu, nhưng linh hồn gần như - tôi chỉ nói "gần như" - là cái nghĩa của chữ viểt, không có chữ viết thì không có từ [ngữ], nhưng giá trị của chữ viết chỉ có ở trong từ; chỉ lấy chữ viết ra đem phân tích, thì chẳng thấy cái nghĩa ở đâu cả.

Đấy chẳng qua là tôi dùng hình ảnh cụ thể để gợi lên cái hướng suy nghĩ mà thôi, chứ thực ra, muốn nắm rõ quan niệm này, thì khuôn khổ những buổi nói chuyện của chúng ta không cho phép tôi có thể đi xa hơn nữa.

Nhân đây tôi cũng xin nói, theo quan niệm của Do Thái giáo, Kitô giáo, đứng về mặt hiện tượng, thì những sinh hoạt tinh thần tâm lý không phải cho ta nắm được bản chất của linh hồn, nhưng đó là dấu chỉ sự hiện hữu của một cái gì khác với vật chất, không phải chồng lên vật chất, nhưng lý tưởng là thoát khỏi vật chất, và có thể nói là luồn vào vật chất, ẵm nhận lấy vật chất, nâng vật chất lên cao để rồi đi vào chính cung lòng một Thiên Chúa không phải là thuần linh, nhưng là một "Hiện hữu thuần hữu".

Mạc khải Kinh thánh trong thời Đạo Cũ nhấn mạnh Đấng hiện hữu thuần hữu ấy chỉ có MỘT, cho nên Thiên Chúa của Do Thái giáo là ĐỘC THẦN. Trong Do Thái giáo chỉ nói lên cái tính cách hữu ngã vị, hữu chủ thể tính, hữu tự do tính, một bên là của Thiên Chúa, một bên là của các thiên thần và của con người. Do Thái giáo cũng chỉ nói lên tương quan phụ tử, cha con giữa Thiên Chúa độc thần, hữu ngã, hữu chủ thể tính, hữu tự do tính với những hữu thể hữu ngã, hữu chủ thể tính, hữu tự do tính là con người và các thiên thần, mà tương quan đó, nói một cách đơn giản, là tình cha con gần gũi, do sự tự do của đôi bên thiết lập một lời giao ước. Lời giao ước ấy được thể hiện trong toàn bộ cuộc sống của dân tộc Do Thái và tự do con người có thể đón nhận hay từ khước. Mà như đã nói trên kia, sự từ khước chính là nguồn gốc của mọi tội lỗi, và sự ăn năn hối cải chính là trở về với Thiên Chúa, rồi tuân phục trong sự thuận tình, yêu mến, chấp nhận, thi hành những giáo huấn của Ngài, gồm thờ phượng Thiên Chúa trong đời sổng phụng tự và sống công bằng bác ái với tha nhân.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.