Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Những tư tưởng chịu ảnh hưởng Kitô giáo - Thiên Chúa của Kinh thánh (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ NHỮNG TƯ TƯỞNG CHỊU ẢNH HƯỞNG KITÔ GIÁO

3. Thiên Chúa của Kinh Thánh (tiếp theo)

Như tôi đã nói khi trình bày lịch sử dân Do Thái, quan niệm nhân sinh của Do Thái giáo và Kitô giáo đặt con người lên địa vị vương đế của vũ trụ này, nghĩa là mỗi một con người, tự họ chỉ vì là người, là trên hết bất cứ giá trị nào ở trần gian này. Đức Giêsu đã nói rõ: "Ta bảo thật các ngươi: mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy" (Mt 25,40). "Ta" đây chính là một Ngôi VỊ Thiên Chúa đã xuống thế làm người.

Trong dụ ngôn nói về ngày Cánh chung, Đức Giêsu cũng nói rằng, tiêu chuẩn để phân biệt kẻ lành người dữ là căn cứ vào những việc họ làm cho bất cứ con người nào vì Ngài đều coi như là làm cho chính bản thân Ngài. Cụ thể như trong kinh nghiệm của ông Saolô, sau này trở thành vị thánh Tông đồ vĩ đại nhất của Kitô giáo, là thánh Phaolô, bách hại tín hữu Kitô piáo. Ông này đang trên đường đi Đa-mát để truy lùng các Kitô hữu, thì bị xô ngã và nghe Đức Kitô lên tiếng hỏi: "Saolô, Saolô, sao ngươi bắt bớ Ta?” (Cv 22,3-16). Như vậy Đức Kitô đồng hóa các tín hữu của Ngài với chính bản thân Ngài. Với chiều kích phổ quát của Kitô giáo, mỗi một con người đều được kêu gọi trở thành tín hữu của Ngài, nghĩa là được đồng hóa với Ngài, và trong Ngài được nâng lên đến vị thế làm con Thiên Chúa, cho nên có một giá trị có thể nói là độc nhất vô nhị và tuyệt đối vượt trên bất cứ giá trị nào ở trần gian này.

Tiếp ngay sau một quan niệm nhân sinh như vậy thì hệ luận phải như triết học Kant [Immanuel Kant (22/4/1724 - 12/2/1804) là một triết gia người Đức có ảnh hưởng lớn đến Kỷ nguyên Khai sáng, ông được cho là một trong những nhà triết học có ảnh hưởng nhất từ trước đến nay. Trong học thuyết của mình vể chủ nghĩa duy tâm siêu việt, ông cho rằng không gian, thời gian và nhân quả đơn thuần là những thứ cảm nhận được; "Những vật tự thể" có tồn tại, nhưng bản chất của chúng lại không thể biết được. Theo quan điểm của ông, tâm trí tạo hình và cấu tạo nên kinh nghiệm, trong đó toàn bộ kinh nghiệm của con người đều chia sẻ các đặc điểm cấu trúc nhất định. Một trong những tác phẩm nổi bật nhất của ông, Phê phán lý tính thuần túy (năm 1781; tái bản lần 2 năm 1787), ông đề ra một giả thuyết tương đồng với Cách mạng Copernic trong đó nói rằng các sự vật trên thế giới có thể bị kích thích thông qua một tiên nghiệm ('trước đó'), và rằng do đó trực giác độc lập với thực tế khách quan] đã nói: Không được quyền dùng con người như phương tiện cho bất cứ cái gì. Vì vậy, chữ hy sinh chỉ có nghĩa khi chính con người ý thức, thuận tình, tự do hy sinh bản thân mình để không phải tự hủy diệt, nhưng kỳ thực là để từ khước một cách sổng không xứng đáng với con người, để tiến lên một sự thể hiện chính bản thân mình ở cấp cao hơn, ví dụ như thà chết chứ không chịu nô lệ, thà chết chứ không chịu để mất trinh tiết, thà chết chứ không lừa thầy phản bạn, thà chết chứ không chối Chúa, v.v... Cái thà chết đó là chính đương sự tự nguyện, trong ý thức sáng suốt, lựa chọn trong tự do chứ không phải bị một áp lực nào, hoặc bị một mưu mô xảo quyệt nào đưa đẩy vào con đường mà bản thân đương sự hoàn toàn không biết, hoặc là thi hành một cách máy móc, đôi khi miễn cưỡng.

Như vậy, đức tin Kitô giáo đã đem lại một chiều kích cao sâu rộng dài cho một phạm trù hết sức quan trọng trong nền đạo đức của bất cứ học thuyết nào, đó là giá trị cao đẹp của hy sinh. Hy sinh chỉ có nghĩa khi là một hữu thể có ngã vị, có chủ thể tính, có tự do tính tự nguyện, cảm thấy chính mình muốn là mình, muốn trở nên xứng đáng với chính mình, thà chết chứ không chấp nhận thế này thế nọ. Do đó, con người hy sinh chính là con người thể hiện một cấp độ càng ngày càng cao và điều này trở thành nền tảng của sự sùng kính đối với bất cứ con người nào đã hy sinh vì một đại nghĩa nào đó, còn nếu dùng bạo lực hoặc mưu mô xảo quyệt để đẩy con người đến như một dụng cụ không có ý thức, không có sự lựa chọn lý do, thì phạm đến chính phẩm giá con người, mà phạm đến phẩm giá con người, đối với Kitô giáo và Do Thái giáo, là phạm đến chính Đức Chúa, Đấng tạo thành muôn vật.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.