Bài đăng
Thứ Hai, 16 tháng 2, 2026
Chủ Nhật, 15 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH
+ Lời kết
Thánh Gioan Thánh Giá đã kết thúc tập minh giải bằng một lời nguyện ước. Lời nguyện ước cuối cùng này ắt phải nêu lên một câu hỏi hóc búa cho mọi độc giả, kể cả những người đọc có phần lơ đãng. Phải chăng chỉ là nói liều một cách kỳ quái khi cầu chúc cho mọi kẻ kêu cầu danh Thiên Chúa đều được Ngài đưa tới chỗ lắng chìm kỳ diệu bên trong của cuộc linh phối? Vậy mà không riêng ở câu kết này, một số nơi khác Thánh nhân cũng khẳng định với chúng ta cùng một điều như thế. Khi bàn về một ân sủng chuẩn được ban liền trước cuộc linh phối, thánh Gioan Thánh Giá quả quyết như sau:
“Ngọn gió thần linh của Chúa Thánh Thần thật đáng khao khát biết bao. Mỗi linh hồn hãy cầu xin Ngài thổi qua khu vườn mình để hương thơm thần linh của Thiên Chúa lan toả.” (CaB 17,9).
Chớ bảo rằng những lời lẽ này chỉ dành nói riêng với các nam nữ tu sĩ Cát Minh hoặc những nhận định ấy có lẽ tốt cho thời điểm thế kỷ XVI tại một xứ Tây Ban Nha xa vời chứ không dành cho thời đại kỹ nghệ và nguyên tử này!
Những lời thánh Gioan Thánh Giá nói không phải là vô nghĩa. Rõ ràng những ước nguyện của ngài mang một giá trị phổ quát. Giả như viết cho thời đại chúng ta, chắc hẳn ngài vẫn nhấn mạnh tính cách phổ quát của ước nguyện ước ấy.
Trước những tai hoạ khác thường, phải cần đến những phương dược anh hùng. Hơn cả sự mê thích vô độ những khoái lạc khả giác của con người thời nay, phải kể đến cái quan niệm đáng ghê sợ này về cuộc sống, đó là người ta tôn sùng vật chất, tôn sùng cuộc sống, tôn sùng khoái lạc thể lý bằng sự xác tín sâu xa của một niềm tin gắn bó. Người ta đã tạo ra những thần thoại còn đòi hỏi gay gắt hơn cả vị Thiên Chúa mà họ muốn dùng những thứ ấy để khử trừ. Chủ nghĩa hưởng thụ có thể đạt tới một cấp độ mãnh liệt đến nỗi trở thành một thứ tôn giáo. Hầu như có thể nói rằng thứ chủ nghĩa hưởng thụ mà chúng ta nhìn thấy quanh chúng ta bao hàm nơi nó một thứ linh đạo. Tính kiêu ngạo, hưởng thụ hoặc sự tiến bộ bất định của chủ nghĩa máy móc hoặc của khoa học thuần tuý thực nghiệm đã có được những tín đồ, nghi thức, lễ bái. Chẳng những không hề xấu hổ, người ta còn vênh vang về những gì được họ tán dương như là một thứ tuyệt đối. Xin hãy nghĩ đến hai câu nói đáng sợ trong Tin Mừng: “Liệu chừng khi Con Người trở lại, Ngài sẽ vẫn còn tìm thấy niềm tin trên trái đất nữa không” (Lc 18,8) và câu “Vì sự ác ứa đầy, lòng mến của nhiều người sẽ bị nguội mất” (Mt 24,12).
Trước tình trạng ấy, chỉ có một thứ duy linh mãnh liệt, một đức tin được sống đến tận cùng, một tình yêu được thể hiện cho đến mức người ta phải biến đổi thì mới có thể đương đầu nổi. Ca Khúc Tâm Linh xem ra như một kháng thể của Thiên Chúa quan phòng giúp chúng ta điều trị những tai ương dữ dội đang làm chúng ta giẫy chết. Nếu thế giới Kitô giáo không còn biết nuôi dưỡng mình bằng những thực tại siêu nhiên có những vẻ huy hoàng họ hằng ca ngợi thì thử hỏi còn gì có thể đương đầu nổi với sức mạnh lạ lùng của chủ nghĩa duy vật đang được nâng lên thành một thứ sùng bái liêng thiêng?
Chỉ động lực của tình yêu mới chế ngự được động lực của vật chất. Nếu động lực tình yêu không chế ngự được động lực của vật chất - vì các Kitô hữu hoài nghi lý tưởng của mình hoặc không có can đảm thực hiện lý tưởng ấy - thì chỉ có Thiên Chúa mới biết nhân loại đang lao xuống tới những vực thẳm nào!
Trên con đường này, cầu mong các môn đệ của vị thánh đã từng hát bài ca trong Ca Khúc Tâm Linh và từng viết ra lời bình giải cho Ca khúc ấy, đủ sức anh hùng để leo cao. Và tình yêu mạnh như sự chết, sẽ chiến thắng sự chết.
Viết cạnh Tu viện Mont Saint Michel
Tháng 8 năm 1945
LUCIEN MARIE DE SAINT JOSEPH
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Thứ Bảy, 14 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH
+ Đặc tính của phần minh giải (tiếp theo)
Biết bao nhân chứng trước toà án phong thánh, biết bao thư từ của những người đầu tiên viết tiểu sử vị thánh, đã nêu rõ những ấn tượng của họ về ngài, đã cho thấy họ yêu mến những trang sách đầy sự khôn ngoan huyền giao của ngài, “sự khôn ngoan phát xuất tự tình yêu, không cần phải hiểu một cách rạch ròi mới có thể nẩy sinh tình yêu thương và sự cảm mến nơi linh hồn” (CaB, lời phi lộ).
Trừ quyển Ngọn Lửa Tình Nồng, không một tác phẩm nào khác được thánh Gioan Thánh Giá dấn thân nhập cuộc khi biên soạn cho bằng Ca Khúc Tâm Linh. Càng cố giữ kín chuyện riêng, ngài lại càng khiến người ta thấy rõ ngài đã nhập cuộc sâu xa đến mức nào vào trong một tác phẩm mà bề ngoài như chẳng hề mang tính cách riêng tư.
Đó chính là lý do khiến Ca Khúc Tâm Linh đã gây được tầm ảnh hưởng sâu xa. Các thầy trợ sĩ của đan viện nơi Thánh nhân cư ngụ đều chết mê chết mệt với những lời xứng đáng có mặt trong bài thơ Ca Khúc Tâm Linh.
Khi cầu nguyện cũng như ở khắp nơi mọi chốn, các nữ tu Cát Minh đều dưỡng nuôi mình bằng những trang sách đáng kính này, xem chúng khác nào những thánh tích. Thiên hạ khắp nơi giàu sang lẫn nghèo hèn đều thảo luận về những bản sao viết tay. Một vị công chúa đã bỏ tiền ra in bản tiếng Tây Ban Nha đầu tiên. Đang khi đó một nghị viên Quốc Hội Pháp, dù xa lạ với đất nước Tây Ban Nha, đã là người đầu tiên cho xuất bản tập sách đã được dịch.
Tuy nhiên, khi đem lại sức sống cho tác phẩm này một cách sâu đậm hơn những tác phẩm khác, cuộc sống Thánh nhân không huỷ diệt học thuyết của ngài mà còn giúp cho học thuyết ấy đạt đến sự viên mãn. Mà đúng thế! Đó chính là điều khiến Ca Khúc Tâm Linh trở nên thật phong phú. Hẳn Thánh nhân có nói: dù chẳng hiểu rạch ròi ý nghĩa những trang sách này người ta vẫn có thể hưởng được lợi ích của nó, thế nhưng ngài cũng không phủ nhận rằng nếu hiểu được những trang sách ấy rạch ròi thì đúng là đã được một ân sủng đích thực mang lại cho linh hồn rất nhiều ơn ích.
Theo một nghĩa nào đó, những xác quyết phong phú sau đây còn quí giá hơn những cảm thán trữ tình, bởi lẽ những xác quyết này giúp cho nền thần học về tình yêu được phong phú, với sự bạo dạn và trong sáng tới nỗi khi đã đọc một lần người ta khó quên nổi một số từ nơi những xác quyết ấy:
“Linh hồn cũng yêu Thiên Chúa cách mạnh mẽ và hoàn hảo như Ngài đã yêu nó. Lúc ấy, hai lòng muốn sẽ được kết hiệp lại thành chỉ một lòng muốn và một tình yêu của chính Thiên Chúa.” (Ca Khúc 38,3)
“Những điều tốt lành Chúa Con có được theo bản tính thì các linh hồn ấy cũng có được nhờ dự phần.” (Ca khúc 39,6)
“Ở đây, trong phút hợp cẩn của cuộc linh phối giữa Thiên Chúa và linh hồn, cả hai bản tính hòa nhập thành một tinh thần và tình yêu” (Ca Khúc 22,4).
Cho thấy, nơi ngôn ngữ của thánh nhân nét trữ tình không hề gây phương hại gì cho phần luận lý và vẻ huy hoàng nơi lối diễn tả cũng không hề làm cho cái mãnh liệt của tư tưởng bị yếu đi.
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Thứ Sáu, 13 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH
+ Đặc tính của phần minh giải
Sự dè dặt về tâm linh của Thánh nhân đã chi phối phần minh giải của cả bốn mươi ca khúc. Như lời phi lộ đã cảnh báo trước, nhiều lần Thánh nhân chỉ tìm cách rọi vào một vài tia sáng, cho nên ngài đã ngắt ngang, gác lại những điều có thể triển khai và chỉ nêu lên một cách thật cô đọng những gì ngài buộc phải bàn đến.
Có lẽ chính sự dè dặt ấy đã đem lại cho chúng ta nét bay bổng nơi bản văn của Ca Khúc Tâm Linh. Hầu như độc giả không ngăn nổi xúc động trước lối hành văn thông suốt nhẹ nhàng tác giả đã dùng để minh giải các câu thơ, khiến chúng ta không cảm thấy nặng nề. Vừa buông Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày xuống, độc giả đã gặp ngay được nơi Ca Khúc Tâm Linh một ấn tượng trái ngược hẳn mà lại đầy hiệu quả.
Thế nhưng đó mới chỉ là một ghi nhận hoàn toàn mang tính cách bề ngoài. Cần phải xác định rõ hai điều sau đây: thứ nhất, nơi tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh, Thánh nhân rời bỏ trật tự luận lý đã theo trong tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày để chọn trật tự lịch sử. Thánh nhân chỉ bận tâm đến diễn tiến của linh hồn hiện đang đạt tới sự kết hiệp nên đã bỏ đi mọi phân chia, mọi lớp lang thông thường. Ngài chỉ nhìn ngắm xem linh hồn được biến đổi nhanh chóng nơi ngọn lửa tình nồng hiện đang sống ra sao. Đây là một khác biệt đáng kể. Từ giờ trở đi sẽ không còn một thứ khảo luận bàn về đủ cách đủ kiểu giúp nhận lãnh nơi mình sự nhận biết về các sự vật hoặc về Thiên Chúa. Sẽ không còn liệt kê đủ thứ thiện hảo khác nhau mà lòng muốn của chúng ta thường gắn bó, cũng sẽ không còn dùng lại phương cách đã dùng trong Đêm Dày (dù ở Đêm Dày, trật tự luận lý của các quan năng được nghiên cứu phù hợp với trật tự lịch sử của việc thanh luyện các quan năng ấy). Ở đây chỉ thuần tuý và đơn giản đề cập đến lịch sử của một linh hồn đã tinh luyện được tình yêu nhào luyện hết sức mãnh liệt đến nỗi nó nóng lòng mong được kết hiệp, rồi sau khi được thương ban cho sự kết hiệp đầu tiên vốn đã rất cao vời, nó lại mong chờ sự hoàn thiện tuyệt đối của ơn kết hiệp đem lại sự bình đẳng trong tình yêu.
Điều quan trọng thứ hai cần xác định: Ca Khúc Tâm Linh không phải là một tác phẩm được viết lạnh lùng như kiểu Đường Lên Núi Cát Minh. Thánh Gioan Thánh Giá không thể nào đóng vai trò chú giải phê bình thuần tuý hoặc vai trò của một người minh giải hoàn toàn khách quan đối với những ca khúc mà chính ngài đã viết ra với lòng yêu mến Thiên Chúa nồng nàn. Những lời lẽ yêu thương thắm thiết đâu có thể đem trình bày lại bằng bất cứ một kiểu nói nào. Quả thật trước một vấn đề cầu nguyện cần triển khai, Thánh nhân không ngần ngại nhờ đến thứ thần học kinh viện, tuy nhiên, nơi đa số các bản văn, chính Thánh kinh đã dưỡng nuôi việc khai triển các tư tưởng của Thánh nhân, nhất là đã dưỡng nuôi những đà tiến triển nơi trái tim ngài, đang khi vẫn dựa trên những gì kinh nghiệm đã dạy bảo ngài. Hơn nữa, hơn tất cả những chỗ khác, những lời cảm thán xen vào làm gián đoạn tập khảo luận :
“Ôi! Ước gì ai nấy hiểu được rằng người ta chỉ có thể đạt đến chỗ thẳm sâu của sự khôn ngoan và sự giàu sang muôn màu muôn vẻ của Thiên Chúa bằng cách bước thật sâu vào trong khổ đau muôn hình vạn trạng, đặt hết niềm an ủi và khát vọng của mình vào đó!” (CaB 36,13). Trên toàn tác phẩm của thánh Gioan Thánh Giá, ta có thể khắc hoạ bằng chữ nổi lời chất vấn sau đây, một lời để lộ cho ta thấy tâm hồn say mê nồng nhiệt của Ngài:
“Ôi hỡi những linh hồn đã được tạo dựng cho những điều cao cả ấy và được mời gọi hưởng những điều cao cả ấy! Các bạn đang làm gì vậy? Đang tiêu phí thời giờ vào việc gì vậy?” (CaB 39,7).
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Thứ Năm, 12 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH
+ Học thuyết chủ yếu: Tình yêu (tiếp theo)
Nhiều trang nơi Ca Khúc Tâm Linh còn lặp đi lặp lại một cách tượng hình rằng sự hoàn thiện của tình yêu không phải là kết quả của thứ ân sủng đặc biệt nào đó được dành riêng cho vài người mới nhập cuộc nhưng phải dựa vào sự khiêm tốn thực hành các nhân đức mỗi ngày. Xin hãy đọc lại ca khúc 30:
“Bằng hoa và ngọc lục bảo...
Chúng ta sẽ kết những tràng hoa.”
Không gì cho thấy rõ hơn đặc tính thông thường của việc đính hôn tâm linh bằng lời minh giải ca khúc này. Đặc tính làm nên cuộc đính hôn chính là toàn bộ các nhân đức và ân huệ được nối kết bằng tình yêu. Chẳng có yếu tố nhiệm mầu nào khác ở đây. Cũng chẳng hề thấy ám chỉ đến một thứ chiêm niệm tận yếu tính mà những linh hồn thiện chí không đạt đến được. Ở đây chỉ nhấn mạnh rằng linh hồn sẽ làm cho các công việc và các nhân đức của mình có được giá trị đích thực khi thể hiện những điều đó bằng tình yêu. Đã yêu mến thì phải hành động vì tình yêu và trổ hoa nhân đức vì tình yêu chứ tình yêu không huỷ bỏ việc làm và nhân đức.
Những lời khuyên xem ra khổ hạnh nhất trong tập “Những biện pháp phòng chống về mặt tâm linh” hoặc trong các Châm Ngôn đã chảy bung ra thành những đính lễ tâm linh trọn vẹn. Thật tai hại nếu các linh hồn quên hai điều sau đây: những hôn lễ tâm linh trước tiên đòi chúng ta phải thực thi các nhân đức một cách anh hùng và việc thực thi các nhân đức một cách anh hùng ấy thường dẫn đến những cuộc hôn lễ tâm linh vào lúc Chúa muốn và theo cách Chúa muốn.
Như thế, ta hiểu rõ hơn rằng học thuyết thánh Gioan Thánh Giá có một sự thống nhất kỳ diệu, trong đó khổ hạnh và huyền giao quyện thành một dòng tâm linh không gián đoạn. Những huấn lệnh gắt gao nhất của sự từ bỏ nơi tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh chứa đựng hạt mầm mà Ca Khúc Tâm Linh cho thấy giờ đây đã khai mở, phủ đầy hoa rồi mang đầy quả (thật hết sức may mắn, nơi Ca Khúc Tâm Linh, quả không làm hoa rụng mất). Cũng nên nhắc lại, nền tảng cho đêm của lòng muốn và mục đích nó nhắm đến chính là thực hiện cho trọn vẹn giới răn tình yêu, nhờ đó sẽ rút ra được cách thức chống lại nết hư tật xấu và tập tành các nhân đức theo gương Thánh nhân.
Thắng cám dỗ để thao luyện tình yêu và thực hành các nhân đức, chỉ tìm kiếm tình yêu, đó là một trong những huấn lệnh cốt yếu của Thánh nhân. Mọi huấn lệnh đều thu gọn lại trong một hành vi đức tin tinh tuyền, dẫn đến tình yêu. Chính nhờ tình yêu mà ta tích lũy được các nhân đức (CaB 30). Chính tình yêu đem lại cho các nhân đức sức mạnh và công trạng, đồng thời cũng giữ gìn các nhân đức ấy.
Chúng ta đã ghi nhận rằng phần cuối tập Ca Khúc Tâm Linh chẳng những không cho thấy phần nhục cảm của chúng ta sẽ bị huỷ diệt mà trái lại còn hé mở cho chúng ta một điều thật chói ngời đối với thân phận xác thịt mọn hèn chúng ta, đó là, toàn bộ phần nhục cảm sẽ được tinh luyện và biết rung cảm cách thật tinh tuyền trước mọi tiếng gọi của thụ tạo. Tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh đã tuyên bố rằng đó là điều có thể được. Giờ đây Ca Khúc Tâm Linh cho thấy điều ấy đã được thực hiện bởi lẽ sự hiểu biết các thụ tạo trong Thiên Chúa là một điều hết sức thú vị (CaB 39). Dầu vậy, vẫn có một điều gì đó diệu kì hơn sự hiểu biết ấy. Thoạt nhìn, ca khúc cuối cùng của tác phẩm có vẻ dễ khiến ta nản lòng vì chẳng thấy được cái bay bướm trữ tình vốn thường xuyên bàng bạc nơi những trang khác. Ca khúc này chỉ đưa ra một vài ghi chú liên quan thái độ của phần cảm giác. Theo đó, từ nay phần này được cải tạo và tinh luyện, chẳng những không còn gây chút rắc rối nào cho linh hồn mà trái lại nhờ đã được linh thiêng hoá, nó còn được dự phần vào những thiện hảo của tinh thần, cái tinh thần mà nó đã được hiệp nhất trong tất cả mọi sự. Tuy nhiên những ai muốn suy cho cạn đều thấy rằng sự kiện các quan năng khả giác, sau khi đã lắng đọng lại được dự phần vào sự sống của tinh thần, quả là một đỉnh cao mà có thể ta cho rằng ở trần gian này không đạt tới nổi. Thế nhưng ngôn sứ Isaia đã báo trước rằng: sư tử rồi sẽ ăn cỏ rơm như loài bò (x. Is 11,7). Không gì có thể biểu lộ được chiều sâu ân sủng nơi một linh hồn đã đạt tới sự kết hiệp cho bằng sự kiện các giác quan, sau khi được chế ngự hoàn toàn và được thống nhất với tinh thần, lại chỉ còn rung nhịp theo những niềm vui tâm linh. Và như để trả lời lần cuối cho những kẻ phản bác âm thầm bảo rằng điều ấy quá tốt đẹp họ không thể thực hiện được, hoặc điều ấy chỉ dành riêng cho một số hiếm hoi những linh hồn ưu tú, Thánh nhân đã kết thúc tác phẩm bằng lời khấn nguyện như sau: “Ước chi tất cả những ai kêu cầu danh Chúa, là Đức Giêsu hết sức êm ái ngọt ngào, Lang quân của các linh hồn trung tín, cũng đều được đưa vào cuộc hôn phối vinh quang này. Kính chúc danh dự và vinh quang cho Ngài cùng với Chúa Cha và Thánh Thần, tới muôn thuở ngàn đời. Amen”.
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Thứ Tư, 11 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH
+ Học thuyết chủ yếu: Tình yêu (tiếp theo)
Tiếp nối những đòi hỏi cam go của Đường Lên Núi Cát Minh hầu như đã được nhân đôi với Đêm Dày, nhưng là tiếp nối trong ánh sáng, toàn bộ Ca Khúc Tâm Linh chỉ là bức tranh khai triển tình yêu ấy cùng với những phương cách giúp tình yêu ấy triển nở tuyệt vời. Dưới hàng ngàn hình thức khác nhau nhưng quay đi quay lại vẫn cùng một đề tài ấy. Thế mới hiểu tại sao thánh nữ Têrêxa Hài Đồng yêu thích đọc đi đọc lại ca khúc diễn tả cuộc đính hôn sau đây không biết bao nhiêu lần:
Thế là linh hồn tôi hoàn toàn chăm chú
Đem hết sức lực phục vụ Chàng
Tôi chẳng còn chăn bầy vật
Cũng chẳng còn phận sự nào khác
Chỉ còn một việc là yêu
(Ca khúc 28)
Tất cả mọi hoạt động của linh hồn giờ đây được giản lược thành một tiếng duy nhất là yêu, kể cả trong việc thực hành tâm nguyện (CaB 28).
Vào cuối tập Ca Khúc Tâm Linh, linh hồn chẳng còn khao khát điều gì khác, chẳng còn tự bộc lộ cách nào khác. Những ân huệ phi thường nhất, những ân sủng diệu kỳ nhất cũng chẳng có gì đáng quan tâm, nếu vì đó mà linh hồn phải lơ là phận vụ duy nhất của mình. Thiếu tình yêu, linh hồn chẳng còn muốn một điều gì, chỉ có tình yêu mới được linh hồn khao khát, chỉ có tình yêu mới đem lại ý nghĩa cho mọi khát vọng khác (CaB 39).
Đỉnh cao của việc thể hiện tình yêu được mô tả nơi ca khúc 39, ở phần minh giải câu thơ thứ nhất. Một khi đã đạt đến sự biến đổi toàn vẹn trong Thiên Chúa, trao thân gởi phận cho Ngài như chính Ngài phó mình cho nó, linh hồn có thể sống sự sống của Thiên Chúa đến mức chúng ta phải sững sờ. Linh hồn được nhận vào trong chuyển động sự sống của Ba Ngôi. Nhờ được kết hiệp bằng tình yêu, linh hồn sống cuộc sống thân tình của Thiên Chúa. Mặc dù với tư cách dự phần chứ không phải nhờ bản tính, nhưng “linh hồn được trở nên đồng hình đồng dạng với Thiên Chúa, được trở nên Thiên Chúa nhờ dự phần, cũng hiểu, cũng biết, cũng yêu - hay nói đúng hơn - nhờ nối kết với Ba Ngôi, linh hồn cũng thực hiện được điều chính Ba Ngôi thực hiện? Chính Thiên Chúa đã làm điều ấy nơi linh hồn bằng cách thông ban và cho dự phần.”
Linh hồn thở vào Thiên Chúa chính hơi thở tình yêu Chúa Cha thở vào Chúa Con và Chúa Con thở vào Chúa Cha. Hơi thở ấy chính là Chúa Thánh Thần, Đấng Chúa Cha và Chúa Con thở vào linh hồn nơi cuộc biến đổi nói trên” (x. CaB 39,5).
Chính lúc chúng ta bị cám dỗ nghĩ rằng những điều nói đây chỉ là chuyện đời xưa của những đám mây mộng mơ thần bí, thánh Gioan Thánh Giá đã đưa chúng ta trở về lại với tảng đá vững chắc là những bản văn phổ biến nhất, và cũng được yêu chuộng nhất của thánh Phaolô và của Tin mừng. Chúng ta là con cái Thiên Chúa, chúng ta sống sự sống của Thiên Chúa. Chúng ta đã lãnh nhận Chúa Thánh Thần mà Chúa Cha ban cho chúng ta, để trong Ngài chúng ta kêu lên với Chúa Cha. Trên tất cả, chính những bản văn đẹp nhất của lời nguyện tế hiến trong Tin mừng Gioan đã được dùng làm nền cho những kiến trúc táo bạo nhất của tư tưởng vị thánh tiến sĩ.
Bài học chủ yếu của Ca Khúc Tâm Linh được chứa đựng nơi giới răn thứ nhất là phải yêu mến Thiên Chúa trên tất cả mọi sự. Gần như người ta có thể nói mà chẳng sợ nghịch lý, bất cứ linh hồn nào đạt đến sự kết hiệp đều có thể nhận ra chính mình một cách chính xác nơi những gì Ca Khúc Tâm Linh mô tả, ai cũng đều tìm thấy ở đó những nét cốt yếu trong lộ trình của mình. Mà đó cũng là lộ trình thông thường của mọi linh hồn sống trong tình trạng ân sủng. Cha Gabriel-Thánh-Maria-Mađalêna đã nêu bật điều ấy thật thích đáng. Jacques Maritain cùng nhiều vị khác cũng thế.
C
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Thứ Ba, 10 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH (tiếp theo)
+ Học thuyết chủ yếu: Tình yêu.
Tình yêu rồi sẽ sớm trở thành đề tài gần như độc tôn của thánh Gioan Thánh Giá.
Một khi đã biết được những mô tả hoành tráng nơi tác phẩm Đêm Dày người ta tự hỏi liệu còn có thể viết thêm gì về đề tài tình yêu? Cứ nhớ lại tất cả những gì Thánh nhân đã nói về tình yêu của một Mađalêna hoặc về 10 bậc thang tình yêu thì rõ. Như thế, người ta có thể dễ bị cám dỗ nản lòng khi nghĩ phải dùng cái bàn phím nặng nề của một học thuyết suy lý để trình tấu bản nhạc hết sức phong phú đem lại sinh động cho toàn tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh. Thế nhưng bạn hãy cứ đọc và hãy để cho lòng thẩm thấu. Rồi cuối cùng, Thánh nhân sẽ nói cho bạn thật rõ ràng nơi một câu chủ chốt trong lời phi lộ: “Không cần phải thấu hiểu cách rạch ròi về sự khôn ngoan huyền giao mà các ca khúc ấy bàn đến mới có thể nảy sinh tình yêu thương và sự cảm mến nơi linh hồn” (CaB, phi lộ, 2). Đúng vậy! Chỉ nguyên nỗ lực của trí não, ngay cả một trí não cực kì tinh tế, không thể nào nắm bắt nổi cái thực tại sâu thẳm của Ca Khúc Tâm Linh. Tuy nhiên, khi biết để cho những trang sách viết dưới tác động của Thần Khí, thấm nhập vào từ từ, và khi cố gắng diễn đạt điều có sức làm lan truyền sự sống, hồng ân cao đẹp nhất của tác phẩm, thì người ta sẽ nắm bắt được. Ít ra khi ấy người ta phải nhìn nhận: kết luận rằng Ca Khúc Tâm Linh chỉ bàn về tình yêu là một điều cực kì hiển nhiên. Tình yêu nôn nóng và khắc khoải nơi 12 ca khúc đầu, tình yêu rạng rỡ và hoan hỉ nơi cuộc đính hôn, tình yêu tỏa sáng tròn đầy của hôn lễ đều phơi bày ra những phong phú vững bền của một sự hiệp nhất trọn vẹn.
Tình yêu quả là lời đầu tiên và cũng là lời cuối cùng của Ca Khúc Tâm Linh, mà Ca Khúc Tâm Linh lại chiếm vị trí trọng tâm trong học thuyết của thánh Gioan Thánh Giá, thế nên ta hiểu tại sao thánh nữ Têrêxa Hài Đồng đã tóm tắt niềm thán phục biết ơn đối với thánh Gioan Thánh Giá qua một câu nói độc nhất: “Đây là vị thánh tuyệt vời của tình yêu”. Chắc hẳn đó là lý do khiến thánh nữ thành Lisieux dành ưu ái đặc biệt cho Ca Khúc Tâm Linh. Người ta khám phá thấy phần lớn các trích dẫn về thánh Gioan Thánh Giá được thánh nữ sử dụng đều thuộc về Ca Khúc Tâm Linh.
Nhà văn và triết gia Jacques Maritain đã lưu ý đến một nét chủ yếu làm thành đặc tính của thứ tình yêu được mô tả nơi tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh. Đúng ra đây là đặc tính của bất cứ thứ tình yêu nào đi đến tận cùng những đòi hỏi riêng của tình yêu. Tức là đã yêu thì sẽ thấy cần phải đạt tới chỗ yêu như mình đã được yêu, đôi đàng ngang nhau đến nỗi thánh Gioan Thánh Giá có thể không ngần ngại mà nói rằng đó là một sự bình đẳng thực sự trong tình yêu. Khi bàn về tương quan giữa Thiên Chúa và linh hồn thường người ta cảm thấy phải sử dụng hai tiếng tình yêu cách dè dặt. Thế nhưng Thánh nhân đã không hề ngập ngừng khi dùng hai tiếng ấy và đã gán cho hai tiếng tình yêu trọn vẹn ý nghĩa của nó.
Điều khiến linh hồn khắc khoải nôn nóng nơi 12 ca khúc đầu tiên, chính là vì linh hồn cảm thấy mình còn xa với sự bình đẳng ấy. Với một sự ngây ngô đáng mủi lòng, linh hồn còn đi tới chỗ trách móc Thiên Chúa rằng Ngài chẳng yêu linh hồn như chính linh hồn yêu Ngài (CaB 9).
Kể từ ca khúc 12 nội dung sự kết hiệp tạo bình đẳng ấy được phác hoạ như sau: “tình yêu biến đổi hai kẻ đang yêu khiến họ nên giống nhau tới nỗi ta có thể nói rằng người này hoá nên người kia và cả hai hoá nên một. Sở dĩ thế là vì trong sự nên một và biến đổi của tình yêu, người này trao quyền sở hữu chính mình cho người kia, mỗi người đều từ bỏ mình và nhường chỗ cho người kia. Và như thế người này sống trong người kia, người kia sống trong người này. Cả hai nên một nhờ sự biến đổi của tình yêu.” (CaB12).
Ngay từ khi đính hôn, người ta có thể xem như đã có sự bình đẳng đầu tiên (CaB 24) mặc dù chỉ mới là biểu lộ một ước nguyện hơn là xác nhận một điều đã được thực hiện.
Sự thực hiện hoàn toàn chỉ đến và chỉ có thể đến nhờ ân sủng của cuộc linh phối. Những cặp mắt phàm nhân ở đáy thung lũng thán phục cái khác người của những kẻ đã leo lên tận đỉnh thì đã hẳn, nhưng còn phải ghi nhận rằng, ngay cả đối với thánh Gioan Thánh Giá cũng như đối với thánh Têrêxa, nơi cuộc linh phối vẫn thực sự ẩn chứa một điều độc đáo không sao giản lược được. Lễ đính hôn chỉ là để chuẩn bị cho cuộc linh phối chứ chưa có việc trao hiến trọn vẹn cho nhau. Có lẽ những câu nói táo bạo nhất của thánh Gioan Thánh Giá được diễn tả nơi ca khúc 38. “Tham vọng của linh hồn là được luôn bình đẳng trong tình yêu với Thiên Chúa” (CaB 38), và nhất là những hàng sau đây, người ta có thể đọc đi đọc lại mà vẫn không múc cạn hết nội dung: “Khi trao ban tình yêu cho linh hồn, Thiên Chúa cũng dạy cho linh hồn biết cách yêu mến Ngài như đã được Ngài yêu ” (Ca Khúc 38,4).
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Thứ Hai, 9 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH (tiếp theo)
+ Bố cục Ca Khúc Tâm Linh
40 chương của Ca Khúc Tâm Linh có thể chia thành 4 phần không đều [Phần III và IV, cha Lucien chia theo thứ tự các chương trong bản Madrid 1630. Ở đây chúng tôi ghi theo sự phân chia trong bản Jaén và theo số thứ tự các chương của bản này]:
1. Những lao nhọc và cay đắng của sự từ bỏ - Tất cả mạch văn đều nêu bật ý nghĩa mạnh mẽ và khác thường mà ta phải gán cho những từ ngữ này: Ca khúc 1-4.
2. Những nhọc nhằn và trăn trở của tình yêu - Điều này ứng dụng hoàn toàn cho sự gia tăng nỗi khắc khoải chúng ta đã bàn: Ca khúc 5-12.
3. Cuộc Đính Hôn - Những chuẩn bị cho việc hiệp nhất hoàn hảo, những gặp gỡ trong hiệp nhất yêu thương và sự nôn nóng muốn hoàn toàn thoát khỏi mọi trở ngại bên ngoài và bên trong: Ca khúc 13-21.
4. Cuộc Linh Phối: Ca khúc 22-40 - Tức là sự hiệp nhất tròn đầy. Đôi bên trao hiến mình cho nhau trọn vẹn (Ca khúc 22-35). Những hoan lạc của sự hiệp nhất và khát vọng được hưởng kiến vinh quang (Ca khúc 36-40).
Như đã nói, phần đầu của tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh gợi lại phần cuối tác phẩm Đêm Dày. Khi minh giải câu thơ cuối của ca khúc 39 “Với ngọn lửa đốt thiêu mà không gây đau đớn”, đến lượt phần cuối tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh lại loan báo những khai triển mà một ngày kia sẽ phát sinh từ ngọn bút của Thánh nhân nơi tác phẩm Ngọn Lửa Tình Nồng qua câu bốn ca khúc đầu tiên.
“Giờ Người thôi không cay không nghiệt. ”
Phân tích như thế, ta thấy Ca Khúc Tâm Linh là một tác phẩm rất thống nhất. Như Thánh nhân đã loan báo nơi Lời phi lộ, tác phẩm này chỉ mô tả một giai đoạn tâm linh: giai đoạn của những linh hồn đạt tới hoàn thiện và được ban cho ơn hiệp nhất thật trọn vẹn ngay ở đời này, một cách tạm thời nơi cuộc đính hôn và dứt khoát nơi cuộc hôn phối.
+ Những góc độ nguyện ngắm
Trong lời phi lộ, Thánh nhân có nói ngài sẽ không bỏ lỡ cơ hội để “bàn đến và minh giải một vài điểm và những hiệu quả của việc cầu nguyện” đặc biệt là những điểm liên quan tới những linh hồn đã tiến xa trên con đường này.
Ca khúc thứ nhất có thể xem như một khảo luận vắn gọn bàn về sự hiện diện của Thiên Chúa, cũng như cách thức tìm kiếm Thiên Chúa đang hiện diện nơi linh hồn. Trong cộng đoàn của mẹ Ana Chúa Giêsu, nhiều tâm hồn được trui rèn và được nếm hưởng sự hiện diện của Thiên Chúa nhưng lại không hiểu được thật rõ ràng về sự hiện diện ấy thì thử hỏi họ đau đớn biết mấy!
Mặt tích cực rất phong phú của đau khổ giờ đây được triển khai bằng một thứ âm sắc khải hoàn. Dĩ nhiên, tự bản chất, đau khổ là một sự dữ và chắc hẳn người ta không tìm kiếm đau khổ vì đau khổ. Tuy nhiên sự đau khổ tinh tuyền nhất cũng kéo theo và đem lại sự hiểu biết tinh tuyền và thâm sâu nhất và do đó cũng đem lại một hoan lạc tinh tuyền và cao quý nhất.
“Ôi! nếu người ta hiểu được...” thì hẳn ai cũng noi gương bắt chước tấm linh hồn đã đính ước với Chúa. Với những kẻ chê trách nó lãng phí cuộc đời, linh hồn ấy quả cảm trả lời rằng nó tự hào về điều ấy và nó dám nói thẳng với những kẻ chê bai nó rằng: “Tôi đã để mất chính mình và tôi đã được lại ”. Thật khó tìm được một công thức ngắn gọn hơn mà lại tràn đầy ý nghĩa đến thế.
Cũng trong ánh sáng hân hoan ấy, Thánh nhân triển khai thêm giáo huấn của ngài về Đức Kitô. Với tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh, Thánh nhân đã đưa ra cái mệnh lệnh có vẻ gay go, mời gọi noi gương Chúa Kitô và học theo cuộc sống của Ngài trong mọi sự. Hưởng ứng mệnh lệnh ấy, ta đã trải qua cả một con đường gian khổ! Kể từ nay, chính Đức Kitô sẽ khơi lên mầu nhiệm thập giá là nguồn mạch mọi ân sủng, vào lúc linh hồn được ban tặng ơn hiệp nhất trọn vẹn nhất. Chính trên thập giá Đức Kitô đã ban tặng cho linh hồn ân huệ của lòng Ngài xót thương và đã cho linh hồn được đính ước với Ngài. Chẳng phải đang khi hưởng sự bình an của cuộc linh phối, một trong những ước mong sau cùng được linh hồn bộc lộ ra chính là được vào sâu hơn nữa trong sự hiểu biết những mầu nhiệm vô tận của Đức Kitô và các thuộc tính thần linh đi kèm theo những mầu nhiệm ấy đó sao? (CaB 37).
Bất di bất dịch trong một giáo huấn mà ngài không phải là người chủ nhưng chỉ là chứng nhân, thánh Gioan lặp lại rằng, ngay ở đời này, ta vẫn có thể tìm lại được một tình trạng ngây thơ trong trắng, sánh được với tình trạng Ađam nơi vườn Địa đàng hoặc với tình trạng của linh hồn trắng tinh vừa được tẩy sạch bằng nước của phép rửa tội (CaB 38; 3Lên 26; 2Đêm 24).
Bất chấp những kẻ hoài nghi không chịu tin điều ấy, bất chấp những nhà thông thái giả hiệu cho rằng đó là những chuyện đạo hạnh hão huyền, Thánh nhân vẫn trầm tĩnh lặp lại rằng những linh hồn trong trắng ấy không hề biết đến chuyện chống lại lề luật Thiên Chúa, dù chỉ bằng một phản ứng tự phát, và nơi họ, ngay cả những chuyển động sơ khởi cũng đã được điều chỉnh đúng đắn. Thánh nhân lặp lại và nhấn mạnh điều ấy nhiều lần. Hẳn đây là một trong những nét tiêu biểu và có lẽ là một trong những điều gây ngỡ ngàng nhất nơi học thuyết của Thánh nhân. Khi một linh hồn đã đạt tới chỗ lòng muốn của nó và lòng muốn của Thiên Chúa chỉ còn là một và khi ngay cả những chuyển động sơ khởi bột phát của linh hồn đều hướng về Thiên Chúa thì không thể còn vấn đề bị cưỡng ép từ bên trong nữa. Sẽ chỉ còn sự tự do ngoan ngoãn hết sức diệu kỳ của một linh hồn luôn được tình yêu dẫn dắt theo hướng mà Thiên Chúa muốn. Lề luật không còn là một lực đến để kìm hãm một lực khác là sự bột phát của tâm hồn. Lề luật vẫn còn đó nhưng nó chỉ là những dấu đường cắm chặng cho một lộ trình nơi không còn những sai lầm hoặc sức ép áp đặt từ bên ngoài, trên lộ trình ấy, linh hồn tung tăng chạy nhảy dưới sự thôi thúc của Thần Khí Thiên Chúa. Tự bản năng (Theo nghĩa thánh Tôma Aquinô đã hiểu khi bàn về bản năng thần linh của linh hồn) tình yêu thực hiện điều mà lề luật truyền dạy từ bên ngoài. “Hỡi Đấng Chí Ái, ta hãy cùng hân hoan”. Đến một lúc, linh hồn chỉ còn có thể sử dụng đại danh từ ngôi thứ nhất số nhiều và sử dụng điều ấy một cách bột phát (Ca khúc 36 và 37). Mọi lời nguyện của nó, mọi sáng kiến của nó đều là những điều Đấng Chí Ái mong muốn. Linh hồn trở nên một tinh thần với Đấng Chí Ái. Linh hồn được tự do.
Như thế, diễn tiến thật kỳ diệu: con đường khắc khổ đã khởi sự với phần đầu của tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh, được tăng gấp đôi nơi nét tăm tối của Đêm Dày để rồi cuối cùng triển nở trong ánh sáng nồng nàn của Ca Khúc Tâm Linh.
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Chủ Nhật, 8 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH (tiếp theo)
+ Ca Khúc Tâm Linh diễn tả thời kỳ đính hôn và hôn lễ.
Ngọn Lửa Tình Nồng sẽ tiếp nối Ca Khúc Tâm Linh, phân biệt rõ thời đính hôn và cuộc linh phối. Giữa lời thề son sắt của thời đính hôn với sự thông truyền và hiệp nhất giữa đôi bên được thể hiện trong hôn phối, có một sự khác biệt không sao giản lược được.
Giáo huấn của thánh Gioan Thánh Giá quả là một giáo huấn nghiêm túc. Thánh nhân không bao giờ tỏ ra bất nhất trong những điểm chính yếu. Ngài không phải là người chủ của học thuyết này, cũng như nhà vật lý không phải là người chủ của định luật dãn nở các vật thể. Cả hai đều nghiêng mình trước một thực tế vượt lên trên bản thân họ, một thực tế mà họ chỉ là chứng nhân. Đôi lúc họ có thể thay đổi cách diễn tả hoặc vận dụng những lối khác nhau để trình bày cùng một thực tế, nhưng luôn luôn họ vẫn là những đầy tớ của một chân lý đã có sẵn trước họ và không lệ thuộc vào họ.
Không gì đánh động hơn là tính cố định của học thuyết thánh Gioan Thánh Giá. Ngài đã viết trong những điều kiện thật khác nhau, vào những giai đoạn khác nhau của đời ngài, cho những đối tượng khác nhau, khi thì viết cho tu sĩ, khi thì viết cho người đời, và dùng những cách triển khai khác nhau để nói về cùng một mức độ đời sống tâm linh, thế mà những quả quyết chính yếu trên những điểm quan trọng của học thuyết ngài vẫn luôn luôn y hệt. Đúng là cả một khoa học về đời sống bên trong, cả một khoa học về những con đường dẫn dắt các linh hồn đến với Thiên Chúa, mà vị thầy của khoa học này, cả ngài nữa, cũng chỉ là “đầy tớ của Lời”. Ta cần phải đọc những điều ngài quả quyết với cùng một sự trân trọng như sự trân trọng của chính ngài khi viết ra những điều ấy.
+ Hành trình của Ca Khúc Tâm Linh
Thật ái ngại khi đưa tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh ra phân tích bởi làm thế khác nào định mốc cho đường bay của một cánh chim. Tuy nhiên dù sao cũng có thể chỉ ra những chặng đường chính yếu nơi đường bay ấy. Đường đi của Ca Khúc Tâm Linh gồm hai đợt chuyển động lớn lần lượt đạt tới đỉnh điểm nơi ca khúc 13 và rồi nơi ca khúc 22.
Đợt chuyển động thứ nhất phát xuất từ tiếng kêu khẩn thiết mở màn cho Bài Thơ. Chuyển động diễn tiến thật nhịp nhàng khác nào những hợp xướng của Bach. Suốt 12 ca khúc đầu vang lên niềm khắc khoải của linh hồn khát mong được nhìn thấy Thiên Chúa. Khắc khoải càng lúc càng dâng cao cực điểm (mặc dù có chùng lại đôi chút nơi phần luận bàn thêm thắt nơi các ca khúc 3, 4, 5), và có thể nói, đã nổ tung khi bất thình lình được Đức Tình quân đoái nhận: điều này diễn ra nơi phần đầu của ca khúc 13. Thế rồi là những niềm hân hoan trải dài qua suốt 8 ca khúc kế tiếp nơi diễn ra mọi nét rạng rỡ của cuộc đính hôn tâm linh: nào là những cuộc thăm viếng, những ơn này lộc nọ, những đồ trang sức Đấng Chí Ái tặng ban cho linh hồn. Ngài xử sự với linh hồn thật bình đẳng, dù vẫn chưa đạt tới sự bình đẳng như trong hôn nhân. Khát mong, đoái nhận, hỉ hoan. Đó là ba thời kỳ rất cách biệt trong suốt cuộc chuyển động đầu tiên của Ca Khúc Tâm Linh.
Nơi ca khúc 16 và 17 người ta có cảm giác cuộc chuyển động bắt nhịp trở lại. Chắc chắn không còn nữa khổ đau, càng không còn nữa khắc khoải. Mà chỉ còn một tí xíu gì đó chưa được toại lòng thỏa dạ. Hạnh phúc của cuộc đính hôn ngóng đến sự trao ban trọn vẹn và quyết liệt hơn. Việc khẩn nài Chúa Thánh Thần nơi ca khúc 17 đánh dấu đỉnh cao của cuộc tiến lên lần này.
Sự hiệp nhất hoàn toàn được thực hiện nơi ca khúc 22: Tân nương và Tân lang chỉ là một trong tinh thần và tình yêu của Thiên Chúa.
19 ca khúc cuối của Ca Khúc Tâm Linh khai triển những đặc tính của sự hiệp nhất toàn diện này, sự kết hợp cao vời nhất mà người ta có thể mơ ước ở trần gian này. Linh hồn không ngừng nhận biết càng lúc càng sâu về các mầu nhiệm bất tận của Đức Kitô. Sau khi được hoàn toàn ổn định, linh hồn đạt tới sự bình an hoàn toàn ngay trong những chuyển động sơ khởi của nó, đạt tới niềm vui của thứ tình yêu hoàn toàn bình đẳng trong cô tịch tuyệt đối. Linh hồn tìm lại được sự ngây thơ trong trắng khi phần nhục cảm không hề dấy loạn nữa...
Vào đầu ca khúc 22, chẳng còn mấy niềm say mê thứ luận lý trừu tượng như nơi hai tác phẩm trước, Cha Thánh Gioan đã nêu lên một kiểu phân đoạn mà thoạt nhìn như có vẻ khác biệt.
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Thứ Bảy, 7 tháng 2, 2026
Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh
THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
Toàn văn sưu tập các tác phẩm
Quyển 4
CA KHÚC TÂM LINH
Bản dịch của
NGUYỄN UY NAM và LM TRĂNG THẬP TỰ
+++
KÝ HIỆU CÁC TÁC PHẨM
CỦA THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ
CaA : Ca Khúc Tâm Linh, phiên bản A
CaB : Ca Khúc Tâm Linh, phiên bản B
Châm: Châm ngôn
1&2 Đêm : Đêm Dày, quyển 1& 2
1&2 Lên : Đường Lên Núi Cát Minh, quyển 1& 2
3 Lên : Đường Lên Núi Cát Minh, quyển 3
Lửa A : Ngọn Lửa Tình Nồng, phiên bản A
Lửa B : Ngọn Lửa Tình Nồng, phiên bản B
---
DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH
* Bài này cha Lucien Marie de Saint Joseph viết cho bản dịch tiếng Pháp của cha Cyprien de la Nativité de la Vierge. Bài dẫn nhập này viết năm từ 1945, nhưng cho đến nay vẫn là bài dẫn nhập đặc biệt sâu sắc. Bản tiếng Pháp của cha Cyprien dịch từ bản in Madrid 1630 ngày nay ít ai nhắc đến, còn bản dịch Việt Ngữ này dịch từ thủ bản Jaén, hiện được coi là thủ bản nền tảng. Trong bài viết của cha Lucien, có hai câu trích chỉ có trong bản Madrid, chúng tôi thay bằng hai câu tương tự của bản Jaén. Ngoài ra, chúng tôi cũng lược bỏ những chi tiết chuyên môn về sự khác biệt giữa các thủ bản, về các lần xuất bản và những chi tiết không quan trọng.
+ Từ bài thơ
Ít có tác phẩm nào gợi lên được đời sống của tác giả như bài thơ Ca Khúc Tâm Linh và tập minh giải bài thơ ấy. Bài thơ có một lai lịch riêng, độc lập với tập minh giải. Chính trong thời gian bị cầm tù ở Toledo, thánh Gioan Thánh Giá đã sáng tác 30 ca khúc đầu tiên. Chúng mang một âm hưởng rất cá nhân, đọc qua thấy hệt như một bản tự truyện bằng thơ. Nhà nghiên cứu Dom Chevallier đã nói rất đúng rằng bài thơ ấy ca mừng những ơn lành Thiên Chúa tưởng thưởng cho sự trung thành của một tình yêu mà không khổ đau nào làm tan vỡ được. Đọc những đoạn thơ của bài Ca Khúc Tâm Linh, ta thấy sống dậy bao kỷ niệm của vùng Castilla nồng nhiệt, nơi mà vì nhiệt tình, thánh Gioan Thánh Giá đã chịu đau khổ chết được; bao kỷ niệm của miền Andalusia nơi ngài đã được quen biết những tâm hồn vương giả của các nữ tử ngài tại đan viện Beas. Chẳng phải 5 đoạn thơ cuối cùng đã được ngài sáng tác cho một đan nữ của tu viện này đó sao? Chị Phanxica của Đức Mẹ Thiên Chúa lúc ấy chỉ mới hai mươi. Về sau, trước toà án phong chân phước, chính chị đã kể lại gốc tích 5 đoạn thơ này. Một ngày nọ, khi thánh Gioan Thánh Giá hỏi chị làm gì trong giờ nguyện ngắm, chị thưa rằng chị chiêm ngưỡng vẻ đẹp của Thiên Chúa và sung sướng hân hoan vì thấy Thiên Chúa đẹp như thế. Nghe vậy, vị thánh hết sức vui mừng. Suốt mấy ngày liền, ngài nói những điều rất cao diệu về vẻ đẹp của Thiên Chúa. Rồi trong thời gian được phấn khích vì tình yêu Thiên Chúa như thế, ngài đã sáng tác 5 đoạn thơ bắt đầu từ câu:
Hỡi Đấng Chí Ái, ta hãy cùng hân hoan.
+ Đến tập minh giải
Còn về tập minh giải, ta chỉ cần đọc từng chữ lời đề tặng ngài viết cho Mẹ Ana Chúa Giêsu, bề trên đan viện Cát Minh Granađa. Trong những năm 1578-1579, bên cửa chấn song phòng khách đan viện này, thánh Gioan Thánh Giá đã diễn giải cho các nữ tu một số đoạn của bài Ca Khúc Tâm Linh. Mãi đến năm 1584, do sự khẩn khoản yêu cầu của họ, ngài đã dần dần viết gửi cho họ các bài minh giải họ từng khao khát.
Vào cuối đời thánh Gioan Thánh Giá, có những vị nắm quyền trong Dòng đã ganh ghét ngài, truy lùng để tiêu huỷ những gì ngài đã viết, thế nhưng người ta vẫn còn giữ được nhiều bản sao chép tay. Điều đó cho thấy quyển Ca Khúc Tâm Linh đã đi vào lòng và đi vào cuộc sống của các nam nữ tu sĩ Cát Minh theo chân thánh Gioan Thánh Giá đến mức nào. Gần 40 năm sau khi ngài chết, Dòng Cát Minh mới in tác phẩm này (1630) nhưng từ 15 năm trước đó đã có hai bản dịch tiếng Pháp được in ra và năm 1627 bản tiếng Tây Ban Nha cũng đã được in tại Bỉ.
Trước khi viết tập minh giải Ca Khúc Tâm Linh, thánh Gioan Thánh Giá đã viết hai tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày. Đường Lên Núi Cát Minh giúp các linh hồn biết cách chuẩn bị để sớm đạt tới sự hiệp nhất với Thiên Chúa, tức là biết thoát khỏi những ràng buộc về mặt trần thế cũng như về mặt tâm linh để có được sự trần trụi và tự do tâm linh cần thiết cho sự hiệp nhất với Thiên Chúa. Đêm Dày tiếp tục giúp các linh hồn vững bước trên đường đạt tới sự hiệp nhất ấy. Cả hai tác phẩm đã khiến độc giả khát khao mong mỏi sự hiệp nhất với Thiên Chúa, sự hiệp nhất sẽ được diễn tả thật tuyệt vời nơi vẻ rực rỡ của những đoạn thơ Ca Khúc Tâm Linh hết sức phong phú và của tập minh giải nối gót theo thật nhịp nhàng bay bổng. Độc giả hân hoan gặp được nơi Ca Khúc Tâm Linh thức ăn bổ dưỡng cho cuộc sống họ, vì sớm hay muộn, hướng đi độc nhất vị thánh Tiến Sĩ Hội thánh vạch ra đã đạt tới đỉnh điểm duy nhất người ta đã hướng tới khi bước theo nẻo đường của cái không gì cả. Cả người mới tập tu lẫn người đã khấn dòng, cả các đan nữ trong nội cấm lẫn các cư sĩ ngoài xã hội, tất cả đều biết đến cùng một lộ trình duy nhất. Vị thánh đã không bao giờ dạy rằng nẻo đường của cái không gì cả là một ngõ cụt, hoặc nẻo đi ấy tự một mình nó đã đủ! Ngược lại, ngài cho biết chẳng bao lâu nẻo đi ấy sẽ đạt tới cao đỉnh ngọn Cát Minh. Chẳng bao lâu là bao lâu? Điều ấy tuỳ nơi sự hào hiệp của những tâm hồn đang leo núi và tuỳ nơi mức độ hiệp nhất Thiên Chúa muốn dành cho họ. Tới đó, không còn cần phải có ai vẽ đường, không còn theo những lối mòn chật hẹp, bởi vì “với người công chính thì không cần phải định luật lệ”. Không còn gì khác hơn là một sự tự phát theo bản năng của người được làm con cái Thiên Chúa mà thánh Phaolô nói đến trong chương 8 thư Rôma. Một sự tự phát đưa dẫn các tâm hồn đến với Thiên Chúa còn chắc chắn hơn mọi giới luật thành văn, mà đồng thời lại luôn đưa dẫn họ đi đúng theo các giới luật.
+ Ca Khúc Tâm Linh và các tác phẩm khác
Quyển Đêm Dày đã kết thúc đột ngột khi vừa khởi sự triển khai “những đặc điểm hồng phúc” của sự hiệp nhất, được vẽ bằng những gam màu nóng hổi. Thế rồi quyển Ca Khúc Tâm Linh dùng lại những từ ngữ cốt yếu ở trang chót quyển Đêm Dày để khởi đầu... Phải chăng vì khuôn khổ quyển Đêm Dày quá chật hẹp không cho phép triển khai các đặc điểm hồng phúc của sự hiệp nhất một cách thoải mái, nên phải cần đến 40 ca khúc để chuyển tải? Quyển Ca Khúc Tâm Linh bắt đầu một tiết tấu mới ngay ở chỗ quyển Đêm Dày vừa hạ thấp xuống. Tựa như một cánh chim sà xuống thấp sát mặt đất để lấy đà bay vút cao hơn (Rồi khi Ca Khúc Tâm Linh vừa kết thúc, Ngọn Lửa Tình Nồng sẽ chắp cánh từ đó để bay vút lên cao hơn nữa).
Ca Khúc Tâm Linh nêu rõ cái phong phú của mấy tiếng “thao luyện tình yêu” hay “tập yêu mến”. Đó là mục tiêu mà ngay từ đầu, những đòi hỏi của quyển Đường Lên Núi Cát Minh hướng chúng ta đến. Đó là mục tiêu mà những miêu tả kinh hoàng của lộ trình Đêm Dày dẫn dắt ta đi: Hiệp nhất với Thiên Chúa trong tình yêu.
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)
Đăng ký:
Nhận xét (Atom)