NHỮNG CA KHÚC GIỮA LINH HỒN VÀ ĐẤNG CHÍ ÁI
CA KHÚC 14 và 15 (tiếp theo)
(Phiên bản A: chương 13 và 14)
15 - Tiếng thì thầm thần linh mà thính giác linh hồn nghe được không chỉ là sự hiểu biết tận bản thể như đã nói trên đây, mà còn là sự vén mở những sự thật về Thần Tính và mạc khải những bí mật ẩn giấu của Thiên Chúa. Theo Thánh kinh, mỗi lần Thiên Chúa thông truyền cho người ta nghe một điều gì đó đều là nhằm tỏ bày cho trí hiểu những chân lý trần trụi, hoặc mạc khải cho nó những bí mật của Ngài. Đó là những mạc khải hoặc những thị kiến thuần tuý tâm linh, chỉ được ban thẳng cho linh hồn chứ không cần đến sự phục vụ và giúp đỡ của các giác quan; và do đó rất cao cả và chắc chắn. Điều đó được gọi là việc Thiên Chúa thông truyền qua thính giác. Khi thánh Phaolô muốn giúp ta hiểu được sự cao vời của mạc khải ngài nhận được, ngài không nói: Tôi đã thấy những lời bí nhiệm, cũng không nói: tôi đã thưởng thức những điều bí nhiệm, nhưng nói rằng: Tôi đã nghe được những lời bí nhiệm mà loài người không được phép nói ra (2Cr 12,4). Qua lời ấy, ta có thể nghĩ rằng thánh Phaolô cũng đã nhìn thấy Thiên Chúa như tổ phụ Êlia đã nhìn thấy Thiên Chúa trong ngọn gió hiu hiu.
Theo thánh Phaolô (x. Rm 10,17), có đức tin là nhờ được nghe bằng tai. Cũng vậy, điều mà ở đây ta gọi là đức tin, tức là sự hiểu biết tận bản thể, cũng đến từ thính giác tâm linh. Ngôn sứ Gióp cho ta hiểu rõ điều ấy khi ông nói với Thiên Chúa, Đấng tự mạc khải cho ông, như sau: Trước kia con chỉ được biết Chúa nhờ nghe nói, nhưng giờ đây chính mắt con đã được thấy Chúa (x. G 42,5). Như thế ta hiểu được rằng: nghe Thiên Chúa bằng thính giác của linh hồn cũng chính là trông thấy Ngài bằng con mắt của trí hiểu thụ động mà chúng ta đã nói. Do đó, ông Gióp không nói: Con đã nghe biết Chúa bằng hai tai mà chỉ nói bằng tai. Ông cũng không nói: con đã thấy Chúa bằng đôi mắt con mà chỉ nói bằng mắt, tức là bằng trí hiểu. Như thế, cái nghe của linh hồn cũng chính là cái thấy bằng trí hiểu.
16 - Đừng tưởng rằng vì linh hồn được hiểu biết thực tại tận bản thể trần trụi - như đã nói trên - mà đây đã là một sự vui hưởng vinh phúc hoàn hảo và tỏ tường giống như trên trời. Bởi vì, mặc dù được lột bỏ khỏi những điều phụ thuộc, nhưng không vì thế mà bản thể của thực tại trở nên minh bạch tỏ tường, trái lại nó vẫn tối tăm vì đây chỉ mới là chiêm niệm. Mà theo lời thánh Điônisiô, đang khi ở trần gian này, chiêm niệm chỉ là "một tia bóng tối". Do đó, chúng ta có thể nói rằng đây là một tia sáng, một hình ảnh về sự vui hưởng vinh phúc bởi lẽ nó xảy ra nơi trí hiểu là nơi sẽ diễn ra sự vui hưởng vinh phúc.
Sự hiểu biết tận bản thể mà ở đây linh hồn gọi là tiếng thì thầm chính là những đôi mắt đáng ước ao mà khi Đấng Chí Ái bày tỏ cho linh hồn, nó đã phải thốt lên: "Này Đấng Chí Ái, hãy quay mắt đi một" lúc bởi lẽ giác quan linh hồn không thể chịu đựng nổi đôi mắt ấy.
17 - Thiết tưởng ở đây nên viện dẫn một đoạn từ sách Gióp để độc giả thêm xác tín về những gì tôi đã bàn liên quan đến sự ngất ngây và cuộc đính hôn nói trên (dù làm thế chúng ta có hơi bị chậm lại chút ít). Tôi sẽ trích nguyên đoạn rồi sẽ minh giải ngắn gọn những điểm có liên quan tới đề tài của chúng ta. Sau đó, tôi sẽ tiếp tục minh giải những câu thơ của ca khúc tiếp theo.
Trong sách Gióp, Êlipha người Têman lên tiếng như thế này:
Có một lời bí ẩn đến với tôi
Và tai tôi nghe trộm được tiếng thì thầm
Sau những thị kiến ban đêm
Giữa những cơn ác mộng.
Khi một giấc ngủ mê ập xuống trên người phàm
Thì một nỗi kinh hoàng run sợ xâm chiếm con người tôi
Khiến xương cốt tôi rụng rời kinh hãi,
Một thần trí lướt qua mặt tôi làm tôi nổi gai ốc.
Kìa có ai đứng đó, sừng sững trước mặt tôi
Hình dáng trông không rõ
Và tôi nghe thấy tiếng gì như tiếng gió nhẹ.
(x. G 4,12 - 16)
Đoạn trích này gần như chứa đựng tất cả những gì chúng tôi đã và đang nói về sự ngất ngây, từ đầu ca khúc 13, với câu: Này Đấng Chí Ái, hãy quay mắt đi một lúc.
Nơi những gì Êlipha người Têman thuật lại ở đây, điều được gọi là một lời bí ẩn, ám chỉ đến điều ngày ấy Tân lang đã tỏ cho linh hồn, nhưng nó không chịu nổi sự cao cả của điều ấy nên đã thốt lên:
Này Đấng Chí Ái, hãy quay mắt đi một lúc.
- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.
(Còn tiếp)








