Ngọn Lửa Tình Nồng - Phần phân tích - Ca khúc thứ ba (tiếp theo)

 

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ PHẦN PHÂN TÍCH

CA KHÚC THỨ BA (tiếp theo)

Bằng những lời lẽ dứt khoát, thánh nhân quả quyết đặc tính thông thường của con đường này, con đường duy nhất mà ngài nhìn nhận. Ai có thể ngăn ánh mặt trời xuyên qua khung cửa sổ mở toang?

Đứng trước những điều hiển nhiên mà không được người ta biết đến, thánh nhân trở nên sôi nổi và tranh luận đốp chát với những kẻ vụng về không hiểu biết nghĩa lý. “Ôi hẳn là anh sẽ bảo...” - “Trái lại tôi xin nói anh hay...” (Lửa 3,48). Những phản bác cứ nối đuôi nhau chỉ để làm nổi rõ hơn cái học thuyết bất di bất dịch mà thánh nhân xác quyết: chỉ có đức tin mới là phương thế đưa đến hiệp nhất với Thiên Chúa. Cái nhận thức tổng quát đầy trìu mến tựa như một thứ ánh sáng nóng bỏng. Thánh nhân lặp đi lặp lại không mệt mỏi lệnh truyền yêu thương và nỗi khát khao của Thiên Chúa muốn đưa dẫn linh hồn đến chỗ hiệp nhất lòng bên lòng.

Sự nghiêm khắc của thánh nhân đối với những người hướng dẫn lệch lạc khiến chúng ta sửng sốt khi thấy rằng việc hướng dẫn các linh hồn là một nghệ thuật hết sức cao siêu thế mà người ta lại dành cho nó quá ít sự chuẩn bị. Không thể bào chữa cho sự dốt nát bởi lẽ chính sự dốt nát đã là đáng trách. Thánh nhân nhớ lại những năm tháng tập nghề tại nhà những kẻ tạc tượng (có Chúa biết hồi ấy ngành nghệ thuật này tại Tây Ban Nha nở rộ đến mức nào!). Để làm thành một bức tượng đâu phải chỉ biết đẽo gọt khúc gỗ là đủ! Và còn biết nói sao đây nếu như những vị linh hướng ấy, những người thợ vụng về ấy lại che giấu sự ngu dốt của họ bằng một sự ghen tuông như kiểu nơi các cặp vợ chồng? Ngay thời buổi của Thánh Gioan Thánh Giá đã có những vị linh hướng độc hại như dịch tễ. Vì những lý do phàm tục họ đã khiến các linh hồn lạc hướng, không còn tận hiến hoàn toàn cho Thiên Chúa! Những kẻ dẫn đường mù loà và nguy hiểm ấy không thể nào không bị trừng phạt.

Về kẻ mù thứ hai, được thánh nhân đề cập ít hơn, đó là ma quỉ. Ma quỉ chỉ có thể tác động lên linh hồn qua trung gian phần nhục cảm. Đây là một cái bẫy thô thiển và dễ dựng lên - thế mà có thể gây thiệt hại biết bao cho các linh hồn! Mưu mánh của nó là nuôi dưỡng phần nhục cảm bằng bất cứ thức ăn khả giác nào, cả những thức ăn bề ngoài có vẻ siêu nhiên. Ngần ấy đủ để kéo linh hồn ra khỏi "vực nước đơn sơ của tâm linh”. Một lần nữa, thánh nhân khẳng định tầm quan trọng hàng đầu của “đoạn đường từ giác quan bước lên tâm linh” (Lửa 3,64) nghĩa là từ suy gẫm tới chiêm niệm. Chính ở đoạn đường chuyển tiếp này, ma quỉ nằm mai phục để ngăn chặn linh hồn một cách thật chính xác. Muốn giúp linh hồn khỏi rơi vào bẫy nó, thánh nhân lặp lại những chỉ thị ngài đã nêu ra trong hai quyển Đường Lên Núi Cát Minh, Đêm Dày và cả trong chính quyển Ngọn Lửa Tình Nồng này.

Chỉ một trang là đủ giúp ta cảnh giác với kẻ thù thứ ba, tức là chính linh hồn chúng ta. Chúng ta khác nào đứa bé cứ khăng khăng đòi đi một mình thay vì để cho mẹ bồng. Thái độ bướng bỉnh này đã được phần mở đầu tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh mô tả.

*****

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Ngọn Lửa Tình Nồng - Phần phân tích - Ca khúc thứ ba (tiếp theo)

 

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ PHẦN PHÂN TÍCH

CA KHÚC THỨ BA (tiếp theo)

Đàng khác, mọi tâm hồn tìm kiếm Thiên Chúa đều có thể rút được nhiều ích lợi nơi những điều thánh nhân muốn nói. Hẳn không cần phải nói dài để nhấn mạnh tầm quan trọng của phần minh giải này. Để xác quyết điều ấy, một cách hoàn toàn trong sáng và bộc phát, thánh nhân đã viết lên những dòng giúp soi sáng đường nẻo của biết bao linh hồn, tiếc rằng thường người ta lại ít khi trưng dẫn: “nếu linh hồn kiếm tìm Thiên Chúa thì Đức Tình quân của nó còn hăm hở tìm kiếm nó hơn nhiều” (Lửa 3,28) và “do đó linh hồn phải hiểu rằng khi thực hiện mọi ân huệ cho linh hồn... là Thiên Chúa ao ước chuẩn bị cho linh hồn... cho đến khi linh hồn đáng được ơn hiệp nhất với Ngài” (Lửa 3,28).

Ba kẻ dẫn đường mù lòa có thể khiến linh hồn lầm lạc gồm có: thứ nhất và cũng là quan trọng nhất chính là vị linh hướng, thứ hai là ma quỉ và thứ ba là chính linh hồn.

Tiếp đến là một loại khảo luận bàn về việc linh hướng. Đây là một học thuyết tuyệt vời, nhưng theo lời thánh nhân “học thuyết ấy càng cần thì lại càng ít được người ta thực tập.”

Mấy ai có đủ được cả ba nhân đức chủ yếu mà một vị linh hướng cần có là: hiểu biết, khôn ngoan và kinh nghiệm? Thế nhưng ngược lại có cả đống những người thật sự có thể nói là đã xử với các linh hồn như người ta đi tắt nến! Lẽ ra phải giúp đỡ thì họ lại làm cho các linh hồn này tê liệt và nghèo đi. Thánh nhân đưa ra một đường hướng tổng hợp mới về tâm linh. Cứ thử đọc lại về cái bước chuyển tiếp chủ chốt chuyển từ suy niệm sang chiêm niệm. Đây là những trang rất cô đọng chứa đựng những nguyên tắc lớn rất cơ bản về cuộc sống các tâm hồn, những nguyên tắc gắn liền với những lời dạy bảo thực tế khiêm tốn nhất mà họ cần có. Việc suy niệm nhờ trí tưởng tượng là điều hữu ích cho những ai mới bắt đầu nhưng thông thường sau đó sẽ tới một giai đoạn tế nhị chuyển tiếp. Rồi chẳng bao lâu toàn bộ thái độ của linh hồn phải gói gọn lại, chỉ còn là “chú tâm trìu mến một cách đơn sơ giản dị tựa như một người đang chú tâm yêu thương mở mắt ra mà nhìn” (Lửa 3,33). Đây là giai đoạn bản lề quan trọng, là giây phút quyết định bởi lẽ cuộc sống tâm linh chuyển sang một bước ngoặt mới. Thánh nhân lặp lại xác quyết hết sức đơn giản và giáo huấn hết sức rạng ngời của ngài. Ngài biết rằng điều hết sức quan trọng lúc này là linh hồn phải hành sử thích hợp và khác với lối hành sử trước đó. Chắc chắn Thiên Chúa đang khát khao lôi kéo linh hồn đến hiệp nhất với Ngài, tất cả nghệ thuật của vị linh hướng là phải làm sao đừng cản trở hành động ấy của Thiên Chúa. Các ân sủng mà Thiên Chúa thực hiện lúc này thật đắt giá! Khi dìu dắt những linh hồn đã được Thiên Chúa thi ân ngập tràn như thế, các vị linh hướng cần biết quý trọng cái giá Thiên Chúa đã trả. Thánh nhân không e ngại nói rằng con số vị linh hướng vụng về này nhiều vô kể. Những hội viên chuyên nghiệp của lối nguyện gẫm suy lý này được ngài ví như những tay thợ rèn chỉ biết —nện đe và gõ búa”. Lẽ ra họ phải làm ngược lại, nghĩa là phải hết sức dịu dàng khuyên nhủ các linh hồn rằng chính Chúa Thánh Thần đang dìu dắt, Ngài“không bao giờ thôi chăm sóc họ”. Ôi! Những lời lẽ thân thương của thánh nhân lại thường bị thiên hạ diễu cợt, họ cho rằng ngài khó khăn và phi nhân nhưng thực ra ngài chỉ muốn đem lại cho linh hồn “sự thanh tịnh và tự do của tâm linh”. Thánh nhân muốn người ta để cho linh hồn được ra khơi thoải mái. Ngài không ngại so sánh thực tại tâm linh với đời sống con người, nhất là bằng hình ảnh các tác phẩm nghệ thuật. Bức tranh vô giá của bậc thầy mà lại bị bàn tay thô thiển tội lỗi tìm cách chỉnh sửa. Thiên Chúa là vị nghệ nhân tối cao: không ai có thể thoán đạt “ngón nghề” của Thiên Chúa.

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Ngọn Lửa Tình Nồng - Phần phân tích - Ca khúc thứ ba

 

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ PHẦN PHÂN TÍCH

CA KHÚC THỨ BA

Theo kiểu phân đoạn như trên [Lửa 2,36], ca khúc thứ ba không tiếp tục mô tả diễn tiến xảy đến cho linh hồn mà đúng hơn, nó phân tích cái tình trạng được biểu lộ nơi sự trào vọt của nỗi khát mong ban đầu (Ca khúc thứ nhất). Bằng chứng là sự ám chỉ nơi câu thơ thứ hai của ca khúc thứ ba [Lửa 3,9]. Ta có thể nói rằng trên hết từ nay thánh nhân thiết tha mô tả công cuộc đang được thực hiện nơi linh hồn sau khi đã cho biết ai là tác nhân của công cuộc ấy.

Nơi phần minh giải ca khúc thứ ba này, có một điểm đặc biệt là phần bàn luận ngoài đề lại chiếm cả trọng tâm. Phần ngoài đề này dài hơn phần còn lại. Qua đó, Thánh Gioan Thánh Giá bộc lộ cho thấy tài năng bút chiến của ngài mà có lẽ chúng ta sẽ chẳng hay biết nếu không có trường hợp này để các tài năng ấy được có đất dụng võ.

Dầu vậy, bản minh giải đã khởi đầu bằng những trang đầy nét thanh sáng biểu dương các ưu phẩm của Thiên Chúa. Thánh nhân đề cập vấn đề này với tư cách một thần học gia, một nhà siêu hình học biết chắc về mình. Ngôn ngữ của ngài tuyệt hảo khi thì đầy chất triết lý khi thì đầy chất thi ca, chẳng hạn ngài chứng tỏ được sự hài hòa của một Thiên Chúa siêu việt nhưng lại ẩn bên trong vạn vật, bởi lẽ mặc dù vượt trên tất cả những gì chúng ta có thể quan niệm, Thiên Chúa vẫn lưu ngụ ở nơi đẹp đẽ nhất của chính chúng ta. “Đức Tình quân của bạn, Đấng đang ngự trong bạn và đang thực hiện bao ơn lành cho bạn, vốn là Đấng Toàn Năng nên Ngài làm điều tốt cho bạn và yêu thương bạn với sự toàn năng của Ngài” (Lửa 3,6).

Như thường thấy nơi Thánh Gioan Thánh Giá, ở đây ngài cũng dùng một hình ảnh để cụ thể hoá trực giác nằm ở trọng tâm ca khúc thứ ba. Đó là hình ảnh về tác động của không khí và lửa. Thứ vật lý thánh nhân dùng để vận dụng các chi tiết so sánh có thể đã lỗi thời, điều ấy không quan trọng. Ngọn lửa là không khí được đốt cháy, thì các chuyển động của ngọn lửa là những chuyển động gắn bó keo sơn giữa các chuyển động của không khí và lửa. Như thế Chúa Thánh Thần làm cho linh hồn chuyển động tựa như lửa làm cho không khí được đốt cháy chuyển động.

Tất cả nền thần học về sự hiệp nhất nằm ở đó cùng với tất cả hệ quả của nó. Thánh Gioan Thánh Giá không nghĩ rằng sự thụ động của linh hồn đạt tới tình trạng này khiến công trạng của linh hồn ấy bị giảm sút. Thánh nhân rõ ràng quả quyết ngược lại điều đó.

Ngay nơi ca khúc đầu tiên, thánh nhân đã đề cập đến điều ấy như sau: “Thế cho nên những nghĩa cử yêu mến của linh hồn mới vô cùng quí báu, chỉ một chuyển động mến yêu đã vô cùng đáng trọng, có giá trị hơn tất cả mọi cố công gắng sức của trọn một đời người cộng lại - nếu chưa có được sự biến đổi này ...” (Lửa 1,3). Và rồi ngài nói tiếp: “Thiên Chúa tự trao ban một cách tự do và hào phóng thế nào, thì càng hiệp nhất hơn trong Thiên Chúa, linh hồn càng trao hiến chính Thiên Chúa cho Thiên Chúa và trong Thiên Chúa một cách tự do và quảng đại” (Lửa 3,78).

Tiếp đến là đoạn văn thật lý thú bàn về chiếc bóng mà, khi bốc cháy, các ưu phẩm của Thiên Chúa phủ xuống linh hồn. Chúng ta đừng nhấn mạnh đến một sự phân tích có thể gây tranh cãi xét theo quan điểm vật lý. Chúng ta vui mừng vì sự kiện Cha thánh ám chỉ đức Trinh Nữ Maria nhắc chúng ta nhớ rằng ẩn dụ ấy được rút ra từ bản văn Tin mừng. Qua những hình ảnh ấy chúng ta đoán ra linh hồn thực sự được hiệp nhất với Thiên Chúa đến mức nào khi linh hồn cảm nghiệm được từng ưu phẩm của Ngài như thế. Các bản văn Thánh kinh lại trào dâng lên ký ức của vị thánh. Thánh nhân như đang đối diện với một thực tại sống động khi ngài gợi lại các ưu phẩm của Thiên Chúa, vì thế giọng văn ngài biến đổi và chuyển sang hình thức hô ngữ. Cuộc sống nội tâm dồi dào của thánh nhân được biểu lộ qua cuộc đối thoại bất ngờ với Ngôi Lời. Thế nhưng có lúc nào nơi tâm hồn thánh nhân lại gián đoạn cuộc đối thoại ấy?

Tiếp đến bắt đầu phần minh giải câu thơ thứ ba, nơi đây sẽ diễn ra phần bàn ra ngoài đề nói trên. Nơi ca khúc này các quan năng của linh hồn tượng trưng bằng các “hố thẳm” có khả năng đón nhận vô cùng.

Từ “vô cùng” ở đây được lặp đi lặp lại. Một khi linh hồn thực sự trống vắng mọi thứ không phải là Thiên Chúa mà Thiên Chúa vẫn chưa trao mình dứt khoát cho linh hồn thì nó sẽ đớn đau không thể chịu nổi. Ca Khúc Tâm Linh đã mô tả dài dòng thứ tình yêu nôn nóng mà câu thơ này đang đề cập. Nhắc lại ở đây tình trạng của linh hồn vào khởi điểm Ca Khúc Tâm Linh là để phân biệt rõ thời kỳ đính hôn và cuộc hôn phối tâm linh. Đính hôn chỉ mới là lời thề hứa, còn hôn phối là sự trao ban trọn vẹn.

Đính hôn là thời kỳ chuẩn bị cho sự hiệp nhất. Trong thời kỳ này, Thiên Chúa hết sức chú tâm chuẩn bị cho linh hồn đón nhận ân sủng quyết liệt này bằng những cuộc xức dầu tinh tế quí giá khôn tả. Thế nhưng! biết bao linh hồn khờ khạo đã đánh mất đi những ân sủng quí báu này, biết bao kẻ dẫn đường vụng về lẽ ra phải giúp những linh hồn này tiến lên lại khiến họ bị tụt hậu! Nhưng đây chưa phải lúc thánh nhân bàn đến điểm này. “Tuy nhiên - thánh nhân thổ lộ - lòng tôi cảm thấy hết sức xót thương và tiếc nuối nếu thấy những linh hồn ấy bị tụt hậu, Không những họ không lãnh được sự xức dầu ấy mà còn đánh mất cả những hiệu quả do sự xức dầu của Thiên Chúa. Vì thế, ở đây tôi buộc phải cảnh báo họ về những gì họ phải làm để tránh được sự thiệt hại lớn lao ấy” (Lửa 3,27).

Cũng vì đam mê giúp đỡ các linh hồn, với nỗi cảm thương ta thường thấy nơi ngài, Thánh Gioan Thánh Giá đã quyết định tạm gác đề tài chính để bàn hơn cả ba mươi trang về vấn đề này.

*****

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Ngọn Lửa Tình Nồng - Phần phân tích - Ca khúc thứ hai

 

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ PHẦN PHÂN TÍCH

CA KHÚC THỨ HAI

Tất cả đã được nói xong. Phần còn lại của tập minh giải sẽ không mô tả gì hơn những điều được mô tả nơi ca khúc thứ nhất về diễn tiến của linh hồn đã tiến thật xa này. Tất cả đều chựng lại ở cuối ca khúc thứ nhất. Vả, không thể nào đi xa hơn. Một khi linh hồn đã đạt tới nỗi khát khao được diễn tả ở cuối phần minh giải ca khúc thứ nhất, thì chỉ cái chết mới có thể thực hiện được khoảnh khắc cuối cùng.

Phần minh giải ba ca khúc còn lại phân tích trạng thái của linh hồn khi đã đạt đến sự viên mãn của tình yêu. Đây chỉ là dư âm trải dài chậm rãi từ hợp âm mở màn cho bản hợp xướng. Hơn bất cứ chỗ nào khác, ở đây thánh Gioan thực là một nhà chiêm niệm. Sở dĩ thế là vì tập minh giải Ngọn Lửa Tình Nồng mang một tính cách rất đích thân cá biệt. Thánh nhân dừng lại để nói cho chúng ta biết sự hiệp nhất này là công việc của Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Chúng ta không hệ thống hóa cách giả tạo nhưng có thể nói rằng, với chính Thánh Gioan Thánh Giá, ca khúc thứ hai trình bày cho thấy ai là tác nhân của sự hiệp nhất đang khi ca khúc thứ ba chỉ trình bày về công việc hiệp nhất đã hoàn tất.

Không ai có thể nghi ngờ gì về chuyện sự hiệp nhất tình yêu mà Thánh Gioan Thánh Giá ngợi ca là sự hiệp nhất mang tính Ba Ngôi. Chỉ cần đọc lại phần minh giải ca khúc này là thấy ngay. Tuy nhiên, ta còn phải nhấn mạnh rằng, theo Thánh Gioan Thánh Giá, chiều kích Ba Ngôi này hết sức hiện thực, nghĩa là linh hồn có một quan hệ rất đích thân cá biệt với mỗi một ngôi trong Ba Ngôi Thiên Chúa. Đây là một thực tế của cuộc sống, không phương hại gì đến sự duy nhất nơi Thiên Chúa. Chính vì thế, ngay sau khi đã ngỏ lời với từng Ngôi một, thánh nhân sử dụng nhân xưng đại danh từ ngôi thứ hai số ít để kêu cầu Ba Ngôi.

Đối với Thánh Gioan Thánh Giá, tín điều, nhất là tín điều Thiên Chúa Ba Ngôi, không chỉ là, mà cũng không phải trước tiên là một đối tượng trừu tượng để chiêm ngắm nhưng là một thực tế đã được thánh nhân sống.

Hạnh phúc cho những linh hồn được Lửa của Thiên Chúa thiêu hủy. Thiên Chúa là Tình Yêu. Thiên Chúa là lửa thiêu. Thiên Chúa là chủ nhân tuyệt đối của tình yêu, là nguồn vui khôn xiết đối với linh hồn! Thánh nhân đau khổ vì không thể thuyết phục được mọi người về niềm hạnh phúc ấy. Thành ra ngài chỉ còn biết ôm ấp một nỗi niềm riêng. Ngài dừng lại nài van các linh hồn, rồi không ngớt lời khẩn cầu với Thiên Chúa Cha, sau đó là với Ngôi Lời, bằng những trang tuyệt vời của bút pháp tán tụng. Không còn là viết nữa mà là cầu nguyện, là thán phục, là ngợi ca.

Thánh nhân có ý đề cập tới ai khi mô tả vết thương đâm thấu tâm can bằng những lời lẽ rất gần với lời lẽ Mẹ thánh Têrêxa? Phải chăng đề cập tới thánh nữ Têrêxa? hay phải chăng thánh nhân đề cập tới chính mình ngài? Có những điều mà người ta chỉ bàn đến một khi đã tự mình cảm nghiệm được chúng.

Cũng tương tự như khi ngài mô tả những ân sủng mang tính tâm linh sâu thẳm nhất, được tuôn đổ vào phần nhục cảm đã được tinh luyện. Đó là đỉnh điểm ta đã thoáng thấy nơi phần cuối Ca Khúc Tâm Linh.

Như vậy, một lần nữa, thánh nhân dùng lại cái nhìn bao quát hết sức đơn giản của ngài. Cũng chính ngọn lửa đã thực hiện những thanh tẩy đớn đau đầu tiên, giờ đây đang thiêu hủy linh hồn trong niềm vui tuyệt hảo. Chẳng hề có một yếu tố ngoại thường nào can thiệp vào. Tất cả thật giản dị, không ai có thể thêm thắt gì vào đó. Ngài xác tín đó là niềm vui độc nhất dành cho những linh hồn sống trung tín! Tuy nhiên có được bao nhiêu linh hồn trung tín đáp lại tiếng gọi đã được ngỏ cho tất cả mọi người? “Ôi hỡi các linh hồn, phải chi các bạn biết ...” (Lửa 2,28).

Lạy Cha Thánh Gioan của con! Ngài nói cho ai đây? Bởi lẽ hơn bốn thế kỷ đã trôi qua kể từ khi ngài viết lên những dòng chữ nồng nàn ấy mà vẫn quá ít linh hồn biết lắng nghe lời mời gọi của ngài, nhất là quá ít ỏi linh hồn dám tin vào điều ấy, thậm chí cả nơi những kẻ mà lẽ ra, theo ơn gọi của họ, phải chinh phục những kẻ nhút nhát và do dự!

Trung thành không mệt mỏi với những điều ngài đã đề cập trong quyển Đêm Dày, thánh Gioan hai lần nhắc lại thật nhanh gọn cái nhìn tổng hợp về sự hiệp nhất của linh hồn nơi các quan năng và nơi bản thể của nó. Toàn bộ cuộc sống con người cũ xưa đã chết và đã được biến đổi thành sự sống nơi Thiên Chúa như lời thánh Phaolô: “Chính Đức Giêsu Kitô sống trong tôi” (Gl 2,20). Các bản văn Thánh kinh trào dâng lên ký ức của vị thánh, và minh hoạ cho sự thật chứa đựng nơi những xác quyết táo bạo nhất của ngài. Chỉ còn một niềm vui trào dâng, một khúc hát không ngừng đổi mới, mới có thể diễn tả nổi tình trạng của một tâm hồn như thế. Những trang kết thúc phần minh giải ca khúc thứ hai là những trang tươi trẻ đến diệu kỳ. Nhạc khúc hỉ hoan khác nào bản hợp xướng thứ hai mang tên hợp xướng Brandebourgeois của Bach. Làm sao người ta có thể diễn tả được một sự dịu dàng tươi mát và một niềm vui thanh sáng hơn thế?

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Ngọn Lửa Tình Nồng - Phần phân tích - Ca khúc thứ nhất

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ PHẦN PHÂN TÍCH

CA KHÚC THỨ NHẤT

Lời mở đầu tập minh giải định rõ tương quan chính xác giữa Ngọn Lửa Tình Nồng với Ca Khúc Tâm Linh. Nó cũng bàn về tình trạng linh hồn được biến đổi nên Thiên Chúa. Ta không thể hình dung nổi tình trạng nào cao hơn thế. Tuy nhiên, ngay trong chính tình trạng ấy vẫn có thể có những cấp độ khác nhau. Thanh củi có thể cháy dần với lửa than rồi bỗng dưng rực cháy thành lửa ngọn. Linh hồn nơi bản minh giải Ngọn Lửa Tình Nồng là thế. Tác phẩm Đêm Dày đã cho thấy những nền móng xa xa của tình trạng này và phần kết Ca Khúc Tâm Linh cũng đã chớm bàn về tình trạng này. Tác phẩm Ngọn Lửa Tình Nồng được dành trọn để mô tả sự bừng cháy của tình yêu nơi linh hồn. Phần minh giải ca khúc thứ nhất mở màn bằng một nỗi khát khao đột ngột. Linh hồn cảm thấy chỉ cần chút xíu nữa là nó được trông thấy Thiên Chúa diện đối diện. Nó đã bị "Thiên Chúa chiếm hữu” hết sức mãnh liệt tới nỗi, mặc dù không hề dằn vặt đau đớn, nỗi khát mong Thiên Chúa đã cuốn trôi nó tựa như sóng cồn không cưỡng nổi. Chuyển động dữ dội ấy của nỗi khát mong đem lại sức sống mãnh liệt cho toàn bộ ca khúc này. Khi đã được yêu đến độ như linh hồn này đang cảm nhận thì làm sao người ta lại không khát mong một tình yêu đến vô cùng vô tận? Chỉ có tình yêu là quan trọng và phải yêu mến ngay, đừng để chậm trễ giây phút nào. Linh hồn chỉ còn “nên một với ngọn lửa này” là chính Chúa Thánh Thần. Thế thì có gì phải ngạc nhiên khi gặp thấy nét dịu dàng luôn tươi trẻ nơi một số trang sách? Khốn cho kẻ nào muốn thâu ngắn bàn tay Thiên Chúa! Thời nào cũng vẫn có những kẻ hoài nghi. Câu trả lời thánh Gioan dành cho những kẻ hoài nghi ấy thật hết sức đúng thời đúng lúc!

Thánh nhân nhắc lại học thuyết của quyển Đêm Dày. Ngài gợi lại lối so sánh độc giả đã biết về thanh củi cháy. Tất cả giáo huấn trước đây của thánh nhân đều đồng qui nơi điểm này. Phải giả thiết là chúng ta đã tán thành tất cả những giáo huấn ấy, không phủ nhận hay sửa đổi gì cả. Như bất cứ sự sống nào, sự sống tâm linh cũng có những qui luật của nó: hoặc người ta đã chẳng biết đến (làm phận vụ dẫn dắt các linh hồn mà không biết đến hoặc phủ nhận các qui luật ấy về mặt thực hành thì thật đáng khiển trách!) hoặc người ta đã biết đến những qui luật ấy, mà nếu đã biết đến thì hẳn là lúc nào cũng phải đề cập đến chúng theo cùng một cách thức. Giáo huấn của Thánh Gioan Thánh Giá có được sự an toàn là nhờ vào tính khách quan như thế.

Linh hồn nói đây đã được lửa tình yêu biến đổi dần dần. Giờ đây tình yêu đang rực cháy nơi nó. Vì thế, “chỉ linh hồn nào yêu quá ít mới không nài xin được dẫn vào một tình yêu trọn vẹn và hoàn tất đến thế.” Đó là nỗi “khát mong dịu êm và đầy hoan lạc” muốn được nhìn thấy Thiên Chúa. Nỗi khát mong ấy khác hẳn nỗi khát mong đầy khắc khoải nơi phần mở đầu Ca Khúc Tâm Linh, và đâu có khác gì nỗi khát mong Chúa Giêsu đã dạy chúng ta thốt lên nơi Kinh Lạy Cha: “Xin cho nước Cha trị đến, ý Cha được thể hiện.”

Tuy nhiên, để được nhìn thấy Thiên Chúa phải qua cái chết. Những người đã chết chỉ vì yêu mến Chúa thật rạng rỡ biết bao! Chết như thế chính là triển nở vẹn toàn sự sống đích thực nơi họ. Có một trang không thể nào quên là trang thánh nhân như nói trước về cái chết vì yêu của chính ngài ở Ubeda! Ý nghĩa cái chết và sự phong phú của nó đang nở ra hướng đến tình yêu vĩnh cửu, thật là một vòng triều thiên diệu kỳ, vòng triều thiên nói lên ý nghĩa tích cực của đau khổ mà khoa khổ hạnh của Thánh Gioan Thánh Giá vẫn coi là một trong những nguyên lý cao cả. Tất cả học thuyết của Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày được tỏa chiếu rực rỡ và nồng nàn nơi sự bốc cháy của Ngọn Lửa Tình Nồng. Khi đã thực sự yêu, làm sao người ta lại không khát mong giây phút hồng phúc này, giây phút đức tin sẽ nhường chỗ cho sự hưởng kiến? Hẳn chúng ta sẽ gặp được ở đây câu văn tuyệt mỹ nhất thánh nhân đã viết ra, câu văn được viết liền một mạch, chiếm gần một trang lớn [Ở Lửa 1,36 trong nguyên bản Tây Ban Nha, từ chỗ "Người thật đáng yêu” cho đến hết chỉ là một câu văn duy nhất, các bản dịch đều phải ngắt thành nhiều câu và kết thành một đoạn văn. (ND)]. Toàn bộ giáo huấn của ca khúc thứ nhất được cô đọng ở đây. Không gì có thể chận lại cái chuyển động khởi đầu bằng việc kêu cầu ngọn lửa và chuyển động ấy chỉ kết thúc rất xa về sau, khi đã chiếm hữu được tình yêu vô cùng vô tận!

Chỉ một trực giác duy nhất. Chỉ một khát mong duy nhất. Chỉ một câu văn duy nhất. Toàn thể Thánh Gioan Thánh Giá tập trung ở đó.

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 5 - Ngọn Lửa Tình Nồng - Dẫn nhập (tiếp theo)

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

Toàn văn sưu tập các tác phẩm

Quyển 5

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ DẪN NHẬP (tiếp theo)

Sở dĩ Thánh Gioan Thánh Giá giảng dạy hết sức rõ ràng như thế chính là vì không một sự hiểu biết nào thuộc trần gian có thể sánh với một chút xíu hiểu biết về vị Thiên Chúa vô cùng hoàn thiện ấy.

Sỡ dĩ thánh nhân gay gắt chống lại những kẻ hoài nghi chính là vì thái độ của họ là một sự phủ nhận tính siêu việt của Thiên Chúa trên thực tế.

Sở dĩ thánh nhân hết sức mạnh tay với những kẻ kiêu ngạo vụng về muốn dây mình vào những chuyện mà họ chẳng hề biết, chính là vì những kẻ ấy gây tổn hại cho một công việc có giá trị gần như vô biên, những kẻ ấy soán đoạt vai trò thuộc riêng về Thiên Chúa.

Sở dĩ thánh nhân tỏ lòng ưu ái kiên nhẫn dìu dắt các linh hồn chính là vì chỉ cần một linh hồn đạt đến sự hiệp nhất thần linh cũng đủ là một điều hết sức vĩ đại, được Thiên Chúa trân trọng quí mến dường nào!

Mọi thứ được thống nhất nơi niềm tin vào tính siêu việt của Thiên Chúa và nơi niềm xác tín phát sinh từ đó, nghĩa là chỉ có một điều duy nhất quan trọng là đạt đến sự kết hiệp cùng Thiên Chúa, Chúa Cha, Chúa Con và Thánh Thần. “Vì thế, ngay ở đời này, linh hồn phải hết sức quan tâm thực hành những hành vi yêu thương, bởi lẽ một khi đã hoàn thiện được ít lâu, thì dù ở đời này hay đời sau, linh hồn đều không thể chịu nổi sự vắng bóng Thiên Chúa lâu dài” (Lửa 1,34).

Nơi Thánh Gioan Thánh Giá, đức tin vào tính siêu việt của Thiên Chúa chỉ đạo cách hữu hiệu mọi thái độ khác biệt và thống nhất mọi chuyển động của tâm hồn thánh nhân: từ tình yêu, niềm vui, ngợi ca, cho đến lòng biết ơn. Xin hãy đọc trong quan điểm này hai trang tóm tắt ca khúc thứ ba. Hai trang này như một điệp khúc nhắc đi nhắc lại những gì thiết lập nên cái động cơ mãnh liệt nhất cho mọi hành vi của linh hồn: "Linh hồn không những yêu Thiên Chúa vì Ngài quảng đại, tốt lành, vinh hiển vv... đối với nó, mà còn yêu Ngài mãnh liệt hơn nhiều “bởi vì chính nơi Ngài có tất cả mọi điều tốt lành ấy” (Lửa 3,82). Linh hồn vui hưởng Thiên Chúa chỉ vì Ngài chứ không pha trộn bất cứ sự thích thú riêng tư nào của mình.

“Linh hồn ca ngợi Thiên Chúa chỉ vì Ngài là Ngài. Bởi lẽ ví như không nhận được tí hoan lạc nào, linh hồn vẫn ca ngợi Thiên Chúa, bởi vì Ngài là Thiên Chúa.” Và “linh hồn biết ơn Thiên Chúa về những điều tốt lành... mà nó đã lãnh nhận, và còn thấy một lý do tuyệt diệu mãnh liệt hơn, khiến nó phải cảm tạ Ngài chỉ vì Ngài là Thiên Chúa” (Lửa 3,83.84).

Đó là tất cả những gì đã khiến cuộc đời vị thánh trở thành tuyệt hảo. Đó là tất cả những gì ngài ao ước làm cho những tâm hồn ngài quen biết cũng như bao tâm hồn đang tiến bước mà không có được những vị hướng dẫn hiểu được bản chất của thực tại tâm linh!

Còn hơn cả nơi bản văn tuyệt vời của Ca Khúc Tâm Linh phiên bản B, thánh nhân đòi hỏi phải để cho những tâm hồn này có được sự tự do cao vời để chỉ hiến mình cho tình yêu. Ngài nói: “Ôi! Thế nên linh hồn cần phải hết sức xa lánh mọi sự, phải trốn khỏi mọi công việc, và phải sống trong niềm tĩnh lặng bao la, đừng để cõi lòng đã dành trọn cho Đức Tình quân bị quấy nhiễu hoặc xáo trộn, dù chỉ bởi một tí bụi bặm hay một chút ồn ào!” (Lửa 4,15). Đây thực là sự thanh khiết độc chiếm của cuộc sống chiêm niệm được xây trên tính siêu việt của Thiên Chúa. Tin mừng từng đề cập đến điều này thế nhưng vẫn luôn có hàng loạt tông đồ cứ nhấp nhổm lên tiếng phản đối cảnh "nhàn nhã” của Mađalêna.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 5 - Ngọn Lửa Tình Nồng - Dẫn nhập (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

Toàn văn sưu tập các tác phẩm

Quyển 5

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ DẪN NHẬP (tiếp theo)

Các năng khiếu đa dạng đôi khi đối ngược nhau được vận hành trong một dòng chảy thống nhất mạnh mẽ lạ thường. Một luồng hơi thở đem sinh khí cho tác phẩm Ngọn Lửa Tình Nồng từ đầu chí cuối và tạo cho nó sự thống nhất. Một lớp sóng nền nâng mọi thứ lên và điều khiển chuyển động của tất cả phần còn lại. Một xác tín độc nhất đủ trả lời cho mọi phản bác dù khác biệt nhau đến mấy. Nhất là, một nỗi khát khao và thán phục, không vấn vương chút khắc khoải nào, nâng đỡ cho bản minh giải suốt từ đầu đến cuối. Đó chính là thái độ tâm hồn của vị thánh. Ngài đang đối diện với Thiên Chúa, đang đối diện với tính siêu việt của Thiên Chúa, đấng mệnh danh là Tình Yêu.

Quả là, thánh nhân đang trao lại cho chúng ta những trang tiểu sử tự thuật của ngài. Đó là lý do tại sao có được sự thống nhất đến thế. Tâm hồn ngài hiệp nhất trong sự chiêm ngưỡng yêu thương đối với vị Thiên Chúa mà ngài yêu đến không bờ bến! Thế nên, về phương diện văn chương, chất trữ tình đã là yếu tố xuyên suốt tạo nên sự thống nhất cho tập minh giải Ngọn Lửa Tình Nồng. Đây là thứ trữ tình an hòa của một tâm hồn viên mãn, không ngừng hân hoan, một tâm hồn đang hát mừng sự phong phú phi thường của tình yêu toàn năng.

Lời nói đầu tác phẩm cho thấy rõ Ngọn Lửa Tình Nồng không được viết ra một cách lạnh lùng vô tư. Lời nói đầu ấy cũng cho thấy toàn bộ việc minh giải đều dựa trên tính siêu việt của Thiên Chúa: “Chẳng có gì phải ngạc nhiên khi Thiên Chúa tỏ lòng nhân hậu bao la (và trổi vượt) đến phi thường đối với những linh hồn Ngài muốn ưu ái. Vì nếu chúng ta nhìn nhận rằng Ngài là Thiên Chúa và ở đây Ngài đang xử sự như là Thiên Chúa, với một lòng nhân lành và tình yêu vô cùng thì đâu có gì là không hợp lý” (Lửa, Lời nói đầu 2). Đôi khi người ta hiểu lầm khái niệm về tính siêu việt của Thiên Chúa. Hẳn nhiên mỗi từ ngữ đều mang một ý nghĩa. Thế nhưng ở đây ý nghĩa của mấy tiếng "tính siêu việt” vượt quá tất cả những gì chúng ta có thể quan niệm và nó làm nổ tung mọi cái khung mà chúng ta muốn nhét nó vào, bởi lẽ Thiên Chúa là Đấng Vô Cùng. Thế nhưng chúng ta dễ bị cám dỗ rơi vào thái độ nghiêng mình thán phục hơi lạnh lùng hoặc thái độ tôn thờ kiểu Hồi Giáo khi phủ phục trước Vị Chủ Tể vô cùng của mình (Dĩ nhiên thái độ này không làm giảm bớt sự cao cả của Thiên Chúa). Còn đối với Thánh Gioan Thánh Giá thì Thiên Chúa chính là Tình Yêu, nên ngài không đặt sự siêu việt và sự dịu dàng của Thiên Chúa đối chọi nhau. Nơi từng trang một, tập minh giải Ngọn Lửa Tình Nồng chứng tỏ cho thấy Thiên Chúa dịu dàng một cách siêu việt, đồng thời Ngài vừa siêu việt lại vừa khôn ngoan và tốt lành.

Linh hồn của toàn bộ phần minh giải chính là cái cảm nghiệm - dù vẫn còn tăm tối (bởi lẽ đó là công việc của đức tin), nhưng đã sắp rạng tỏa - rằng Thiên Chúa siêu việt đang đoái thương hiệp nhất với linh hồn và mời gọi linh hồn hưởng kiến Ngài.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 5 - Ngọn Lửa Tình Nồng - Dẫn nhập (tiếp theo)

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

Toàn văn sưu tập các tác phẩm

Quyển 5

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ DẪN NHẬP (tiếp theo)

III

Biết bao trang viết của Thánh Gioan Thánh Giá cho thấy ngài có biệt tài huấn luyện các linh hồn! Việc ngài chỉ trích những vị linh hướng yếu kém cho ta thấy rõ những nét chứng tỏ ngài là một người hướng đạo nắm chắc về chính bản thân mình! Ngài hết sức am hiểu trái tim con người. Nhờ đó, ngài có thể chỉ ra một cách chắc chắn những hiểm nguy và những phương dược. Đôi khi chúng ta phải sững sờ trước sự tinh tế nơi những phân tích tâm lý ngài lướt qua để trình bày rõ hơn một điểm quan trọng nào đó trong học thuyết, nơi sự dịu dàng biết mấy khi ngài mô tả lại những giờ khắc hân hoan của linh hồn! Và nơi ngôn từ hình ảnh thật táo bạo dành riêng để diễn tả những linh hồn thanh khiết ... "Khi tâm linh tiếp nhận những đuốc lửa ấy, linh hồn bừng cháy và được đưa vào hoạt động của tình yêu, vào hành vi yêu thương” (Lửa 3,8). Xin hãy đọc toàn bộ phần kết ca khúc thứ hai, ở đó chúng ta chỉ còn biết thán phục sự tươi mát trẻ trung của một tâm hồn có vẻ như không hề biết đến sự tàn tạ đau khổ gây ra. Thế nhưng! mới chỉ vài trang trước đó thánh nhân chứng tỏ ngài còn biết rõ hơn sự phong phú đầy hứa hẹn mà sự đau khổ mang lại. Đây là điều quá ít người biết lượng giá cho đúng. “Phải hiểu rằng rất ít người đáng được kiện toàn nhờ đau khổ”.

Biết bao người vừa chịu thử thách đôi chút đã bỏ chạy. Phải chi người ta biết được giá trị thực sự của thập giá! “Ôi những linh hồn chỉ muốn bước đi yên ổn và được đầy ủi an trên đường tâm linh, phải chi các bạn biết rằng đau khổ cần cho các bạn biết bao, có chịu đau khổ các bạn mới đạt đến được sự yên ổn và ủi an ấy!” (Lửa 2,28).

Chúng ta không còn đối diện với một vị thầy giảng dạy hay một nhà bút chiến thẳng tay quất vào sự ngu dốt kiêu căng, nhưng đang kề cận một nhà huấn luyện các tâm hồn, kề cận một người cha biết được rằng muốn dẫn dắt các linh hồn hẳn nhiên đòi phải có hiểu biết, nhưng trên hết, đòi phải có nghệ thuật. Và muốn có được nghệ thuật ấy, cần phải có được cái năng khiếu của trực giác và một kinh nghiệm cá nhân hết sức dồi dào trong việc phục vụ các linh hồn với một tình yêu không mỏi mệt.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 5 - Ngọn Lửa Tình Nồng - Dẫn nhập (tiếp theo)

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

Toàn văn sưu tập các tác phẩm

Quyển 5

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ DẪN NHẬP (tiếp theo)

II

Thế nhưng tới đây chúng ta vẫn chưa biết đến một khía cạnh khác nơi nhân cách ngài, một khía cạnh mà thoạt đầu chúng ta khá ngỡ ngàng. Đó là nơi ngài còn có giọng văn mang tính bút chiến, thậm chí mang tính đả kích. Do quá nhiệt thành cứu giúp các linh hồn ngài mới có giọng điệu như thế. Ngài biết rằng rất nhiều tâm hồn, tương tự tâm hồn quả phụ Ana Peñolosa, mong có được người dẫn dắt họ trèo lên đỉnh núi để được vui vầy nơi bàn tiệc Tình Yêu. Thế nhưng thông thường các tâm hồn ấy chỉ gặp toàn những kẻ hoài nghi, bóp nghẹt mất ngọn lửa tình yêu của họ, hoặc gặp phải những kẻ dốt nát vụng về gây đau đớn cho họ và làm hỏng mất công trình của Thiên Chúa nơi họ. Ngay trong lời nói đầu, thánh nhân đã nhắm vào những kẻ hoài nghi. Có thể nói rằng đám người này lúc nào cũng lởn vởn trong tư duy của ngài. Đừng vội cho rằng những xác quyết của thánh nhân là phóng đại bởi lẽ ngài biết rõ điều ngài nói. Ngài thiết tha kêu gọi và van xin người ta đừng đo lường Thiên Chúa bằng lòng dạ hẹp hòi của con người mà hãy tin tưởng vào lòng tốt toàn năng của Thiên Chúa. Nhiều lần thánh nhân lên giọng một cách lạ thường bởi lẽ ngài như đang đối diện với những kẻ hợm hĩnh muốn dùng sự độc đoán không khoan nhượng và ghen tị nhỏ nhen để che giấu sự dốt nát của họ. Là người rất trân trọng công cuộc Thiên Chúa nơi các tâm hồn, hẳn nhiên thánh nhân hết sức kính trọng vị linh hướng. Tuy nhiên vị này cũng chỉ là nhân chứng của công cuộc mà chỉ Thiên Chúa mới là tác giả, vì thế thánh nhân không thể chịu nổi những cách thức gọt giũa mà vị này dùng để dẫn dắt các linh hồn. Ngài phải tạm ngưng nội dung cao siêu đang trình bày để nói lên sự đau lòng của mình. Ngài buộc phải lớn tiếng vì bất bình trước sự ngu dốt đáng khiển trách của những vị chủ chăn xấu xa ấy. Đó là những kẻ phá hoại vườn nho. Theo ngài, họ không thể biện minh cho lầm lỗi của họ vì “họ chẳng biết được thần khí là gì”. Bởi lẽ, theo lời thánh sử Gioan, “Thiên Chúa là thần khí” (Ga 4, 24).

Bất thình lình, nhiệt huyết bốc cao, thánh nhân chuyển sang kiểu nói trực tiếp. Đây là điều khá xa lạ với vị thánh vốn thường rất dè dặt. Ngài chuyển đổi ngay cách xưng hô, gọi người đối thoại bằng nhân xưng ngôi thứ hai số ít. Điều này diễn tả sự tức giận của một người giàu kinh nghiệm đối với những kẻ tự phụ vụng về dám đụng vào một kiệt tác: “Hẳn anh sẽ cho rằng anh cũng có lý để tự bào chữa, thế nhưng tôi chẳng thấy có lý do nào cả....” (Lửa 3,57). Toàn thể đoạn văn tiếp đó thực sự châm biếm cái ngu dốt đáng khiển trách của những vị linh hướng muốn ra tay biểu diễn “ngón nghề của Thiên Chúa” để rốt cuộc chỉ làm hỏng mất công cuộc của Thiên Chúa nơi các tâm hồn. Tiếc thay, số người vướng vào lầm lỗi này “gần như vô kể”. Đó là bằng chứng cho thấy rằng xử lý các công việc của Thiên Chúa một cách vô tâm vô ý như thế quả là một sự liều lĩnh không thể tha thứ được.

Ana Peñolosa có thể nói rằng người cha linh hồn của bà đã hướng dẫn bà với biết bao sự cẩn trọng. Nhờ sự dìu dắt mềm dẻo và quên mình của ngài, bà đã gặt hái được biết bao ơn lành khôn tả kể từ khi bà biết tin tưởng phó thác cho thánh nhân.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 5 - Ngọn Lửa Tình Nồng - Dẫn nhập (tiếp theo)

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

Toàn văn sưu tập các tác phẩm

Quyển 5

NGỌN LỬA TÌNH NỒNG

(Phiên bản B)

+ DẪN NHẬP (tiếp theo)

Phần phân tích văn chương cho thấy tác phẩm cuối cùng trong bốn tác phẩm lớn của Thánh Gioan Thánh Giá chứa đựng những năng khiếu cực kỳ đa dạng. Những khía cạnh hết sức khác biệt cùng hội tụ ở đây, những thể loại rời rạc nhất cùng hòa trộn với nhau ở đây. Tuy nhiên, khi phơi bày ra ánh sáng sự phong phú của các năng khiếu làm độc giả chóa mắt như thế, việc phân tích có nguy cơ khiến cho sự phán đoán của độc giả bị lệch lạc. Thật vậy, cái ấn tượng nổi nhất chính là ấn tượng về một sự thống nhất mãnh liệt phi thường. Toàn bộ tác phẩm Ngọn Lửa Tình Nồng hàm chứa một nỗi khát khao duy nhất được diễn tả nơi một câu duy nhất, câu kết của phần minh giải ca khúc thứ nhất: "Xin cho em ngay từ bây giờ được yêu Người thật viên mãn, thỏa thuê, như lòng em khao khát, đến vô cùng vô tận.”

Chắc chắn sức tổng hợp mạnh mẽ này còn diệu kỳ hơn sự đa dạng nơi các năng khiếu mà sự phân tích phơi bày cho thấy.

I

Cũng như nơi những tác phẩm trước, ở đây Thánh Gioan Thánh Giá chứng tỏ ngài là bậc thầy, mà thiên chức của bậc thầy là dạy dỗ. Thánh nhân lãnh sứ mệnh đặc biệt là dạy bảo cho các linh hồn khoa học về những con đường dẫn đến Thiên Chúa. Tự thân ơn gọi này đòi hỏi phải có vô số năng khiếu hiếm khi được tìm thấy nơi cùng một người. Như nơi hai tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày, ở đây thánh nhân nhắc lại những nguyên tắc học thuyết chủ yếu tạo nên khung sườn cho tác phẩm ngài. Đó là: hai điều mâu thuẫn không thể cùng tồn tại nơi một chủ thể; một hoạt động thuộc trí hiểu dựa trên các hình ảnh không thể nào đưa ta đến tận Thiên Chúa; mọi người đều được mời gọi sống thân mật với Thiên Chúa tuy nhiên Thiên Chúa luôn tuyệt đối tự do trong việc phân phát các ân huệ của Ngài. Thánh nhân tóm tắt lời dạy trước đó của ngài hai lần mà không hề chỉnh sửa (bởi lẽ ngài không nói ra những qui tắc của cá nhân ngài mà chỉ xác nhận hay nhắc lại những qui luật mà thôi). Thần học về Thiên Chúa Ba Ngôi được trình bày nhiều lần. Thần học bàn về các ưu phẩm thần linh cũng như bản chất sự hiện diện của Thiên Chúa nơi linh hồn được đưa ra ánh sáng một cách chính xác hoàn hảo. Rồi về sự khác biệt giữa việc yêu mến Thiên Chúa cách tự nhiên và yêu mến cách siêu nhiên. Cũng như trong Ca Khúc Tâm Linh, mỗi lần chúng ta gần như sợ hãi đến chóng mặt khi gặp những suy luận đã khiến nhiều tác giả đi lệch ra khỏi học thuyết tinh tuyền của Hội thánh thì, nơi tập minh giải này, chúng ta lại cảm thấy một ấn tượng lành mạnh rất an toàn nhờ thánh nhân đã trưng dẫn ra những bản văn Thánh kinh sáng tỏ nhất hoặc dựa trên những quan điểm vững chắc nhất của học thuyết truyền thống.

Chúng ta hẳn đã biết rõ rằng Thánh Gioan Thánh Giá là vị thầy sáng chói của học thuyết mà ngài giảng dạy không mệt mỏi, bằng lời nói cũng như bằng bút tích.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)