Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày (tiếp theo)

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

+ Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM DÀY

II. ĐÊM TÂM LINH

Sau khi đêm giác quan đã kết thúc - song liệu có thực sự kết thúc không? - "Vẫn còn phải trải qua nhiều thời gian và năm tháng” (x. 2Đêm 1,1), đêm tâm linh mới bắt đầu. Đây là thời kỳ thanh thản, thỉnh thoảng cũng có những lúc đột nhiên đớn đau “như điềm báo trước và như sứ giả dọn đường cho đêm tâm linh sắp tới ” (2Đêm 1,1).

Đó là vì, tự sâu xa, dầu cam go tới đâu, đêm giác quan vẫn chưa hoàn tất dứt khoát được công việc. "Tì vết của con người cũ vẫn lưu lại trong tâm linh dù có thể là không tỏ tường dễ thấy ” (2Đêm 2,1). Vai trò đích thực của đêm giác quan không hẳn là tinh luyện phần cảm giác đến tận gốc rễ cho bằng chuẩn bị cho phần cảm giác được thanh tẩy triệt để, điều mà chỉ có đêm tâm linh mới thực hiện được. Đêm giác quan chỉ thuần túy đóng vai trò giúp chuẩn bị sẵn (2Đêm 3). Chỉ có một cuộc thanh tẩy đích thực là cuộc thanh tẩy tâm linh. Tuy nhiên cần phải có đêm giác quan đi trước rồi đến sự thanh thản tiếp theo, để toàn hữu thể có được khả năng chịu nổi cuộc chà xát giặt tẩy của đêm tâm linh.

Mặc dù có thể khiến môn đệ sờn lòng, vị thánh vẫn vén cho họ thấy những bất toàn đang còn kín ẩn nơi họ. Ngay giữa những ơn thông ban dịu ngọt dồi dào đến nỗi có thể gây nên những cơn xuất thần, những người đã tiến khá xa vẫn còn giữ nhiều sự bất toàn sâu xa bám rễ nơi con người họ, và vẫn không ngờ mình còn nhiều thiếu sót nhỏ nhặt nhất thời. Cả những bất toàn và thiếu sót đó đều không thể đi đôi với ơn hiệp nhất trong tình yêu hoàn hảo. Một số bất toàn phát xuất từ diễn tiến tâm lý thường xảy đến khi giao tiếp với Thiên Chúa. Diễn tiến tâm lý này chỉ loay hoay với kinh nghiệm nhân loại và do đó không thể đi đôi với Thiên Chúa mà nó muốn đạt đến. Có những bất toàn khác thuộc bình diện luân lý: một linh hồn chưa biết xoá mình đủ rất có thể rơi vào một sự kiêu ngạo khi thấy mình nhận được những ân sủng cao vời! Đây là bước chuyển tiếp đầy cam go của đời sống tâm linh, lúc ma quỷ quyết chơi xả láng một mất một còn (2Đêm 2,3) “tên gian ác ấy phục kích rất tinh vi ở bước chuyển tiếp từ giác quan tiến lên tâm linh” (Lửa 3,3). Người ta chỉ có thể đạt tới sự tinh tuyền mà ơn hiệp nhất với Thiên Chúa đòi hỏi nếu biết gỡ mình khỏi cả hai nhược điểm tâm lý và luân lý vừa nói.

Từ đó đương nhiên phải kết luận rằng: Chỉ có đêm tâm linh mới có thể giúp linh hồn tháo cởi được tất cả nỗi khốn cùng ấy và “giúp nó bước đi trong đức tin tinh tuyền là phương thế riêng biệt và thích đáng nhất giúp linh hồn được hiệp nhất với Thiên Chúa” (2Đêm 2,5). Bởi, “Chúa ơi, làm sao con người vốn được dựng nên trong thấp hèn có thể nâng mình lên với Chúa nếu như chính Chúa không đưa tay nâng nó lên, như đã từng đưa tay ra mà tạo dựng nên nó?” (Châm 39).

*****

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

+ Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM DÀY

I. ĐÊM GIÁC QUAN (tiếp theo)

Chúng ta không thể bỏ qua tầm quan trọng của trang cuối cùng bàn về đêm giác quan. Trang này trao lại cho chúng ta tư tưởng của thánh nhân về một trong những điểm cốt yếu của học thuyết ngài, và cũng là một trong những điểm bị tranh cãi nhiều nhất - nhưng chúng tôi cho rằng khó mà có được một cách trình bày thật khách quan thuyết phục được mọi người. Trong khi tìm cách xác định thời gian mà các linh hồn trải qua cơn thử thách này, thánh nhân đã công bố một nhận định đầy tính thần học, rằng trên bình diện kế hoạch của Thiên Chúa, thời gian này hoàn toàn tùy thuộc vào ý Ngài, còn trên bình diện con người, thời gian này tùy thuộc khởi điểm (còn nhiều hay ít bất toàn phải thanh tẩy) và đích điểm (cấp độ tình yêu cao thấp phải đạt tới). Những thử thách này sẽ gay go tới mức nào và sẽ kéo dài bao lâu? Thực tế mà nói, về phía con người, chính sự quảng đại hứng chịu thử thách sẽ định đoạt cho những thử thách ấy kéo dài bao lâu. Sau khi xét qua những dữ kiện đầu tiên ấy của vấn đề, thánh nhân xác nhận rằng chính lòng quảng đại này cũng sẽ định đoạt mức độ cho sự hiệp nhất mà linh hồn sẽ đạt được. Ở chương 9, thánh nhân cũng nói tương tự. Về phía chủ quan, nhân tố duy nhất định mức cho các ơn Thiên Chúa ban chính là thái độ của linh hồn khi đứng trước thập giá đã đón nhận cách yếu ớt hay mạnh mẽ.

Người ta có thể đặt hai bản văn trên hai cột song song để thấy sự trùng khít của chúng. Tư tưởng của vị tiến sĩ thần nhiệm không hề ngập ngừng chút nào ở điểm này (xin xem lại những gì chúng tôi đã nói trong bài dẫn nhập tổng quát [Bài này đã in ở đầu quyển 1: Những Bài Thơ, Châm Ngôn và Các Tiểu phẩm]). Nếu đọc một cách vô tư người ta buộc phải kết luận rằng, về phía con người, mỗi người đều tuỳ theo lòng quảng đại của mình mà nhận được nhiều hay ít ân sủng và được hiệp nhất tới mức nào, tuy nhiên trên bình diện ý Chúa, kết luận ấy không loại trừ lời giải thích tối hậu là chính Thiên Chúa muốn cho mỗi linh hồn được chừng mực nào tuỳ ý Ngài.

Có thể đôi khi thánh nhân để cho tư tưởng ngài lửng lơ không lời giải thích song không bao giờ ngài mâu thuẫn với quả quyết ấy. Thánh nhân đã im lặng không giải thích tại sao không phải mọi linh hồn đều được qua đêm tâm linh (chỉ một số nhỏ, không tới một nửa) chắc chắn là vì ngài không muốn làm ai nản lòng. Còn nếu ngài đã mô tả và ca mừng diễm phúc của những linh hồn can đảm chịu đựng tất cả để “đạt tới tình trạng diễm phúc cao vời là được hiệp nhất trong tình yêu” (1Đêm 14), thì chính là vì muốn khích lệ những linh hồn quảng đại.

Chúng ta chỉ cần chiếu rọi ánh sáng của những đoạn văn rất rõ nghĩa trong tác phẩm của thánh nhân lên những đoạn văn ít rõ nghĩa là có thể tránh được sự hiểu lầm tư tưởng thâm sâu của ngài.

Con số những linh hồn có thể vượt qua đêm giác quan và nhận biết được những dự báo về đêm tâm linh thật ít ỏi (đang khi phần lớn đều bước vào đêm giác quan). Điều đó càng khiến cho những ai được biết tới những nỗi khổ của đêm tâm linh phải ca mừng diễm phúc của mình, bởi lẽ những nỗi khổ ấy chỉ được trao cho những kẻ nào yêu mến.

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

+ Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM DÀY

I. ĐÊM GIÁC QUAN (tiếp theo)

Linh hồn nào trải qua những nỗi kinh hoàng của đêm dày thì không còn là một người mới bắt đầu nữa. Linh hồn ấy yêu thương bằng một tình yêu chân thực hơn tình yêu của những giờ phút cảm thấy sốt sắng trước kia. Từ nay nó trở thành một linh hồn chiêm niệm. Chính ơn chiêm niệm ấy đặt nền cho mọi ơn ích của đêm dày: sự khiêm nhường tâm linh, sự siêu thoát, một tình yêu trân trọng hơn, xa hẳn mọi sự bất toàn, nỗi khắc khoải muốn phụng sự Thiên Chúa và làm một cái gì đó cho Ngài. Rồi mọi lợi ích cứ chồng chất lên nhau. Có phải bạn nghĩ rằng khi không còn kiểm soát được gì nữa, thì mình còn gì là mình? Có phải bạn khắc khoải chỉ vì tưởng rằng đang thấy mình thụt lùi trên con đường tình mến? Thực ra, bạn đang được rèn luyện trong mọi nhân đức cùng một lúc. Tất cả mọi nết xấu mà có lẽ bạn chẳng biết làm sao chế ngự để chúng khỏi liên tục tái diễn, giờ đây đang bị khô héo tận gốc rễ.

“Ngoài những lợi ích trên, nhờ ơn chiêm niệm khô khan này linh hồn còn có được vô số lợi ích khác. Bởi lẽ giữa những khô khan gai góc này, nhiều khi vào những lúc bất ngờ nhất đối với linh hồn, Thiên Chúa lại thường thông ban cho linh hồn sự dịu ngọt tâm linh và một tình yêu rất tinh tuyền... ” (1Đêm 13,10).

Dù chỉ lược trích, chúng tôi vẫn không dám nghĩ rằng có thể nêu ra hết những chỗ ngài viết về điểm này. Có thể người ta sẽ bảo rằng vì muốn thuyết phục những linh hồn yếu lòng tin, hoảng sợ trước một quyền lực sự dữ mà họ không ngờ được nơi chính ho, thánh nhân đã chất vào đây đủ thứ lợi ích có thể có, như thể phóng đại. Tuy nhiên, thánh nhân bảo rằng ngài chỉ nói lên sự thật mà thôi. Tắt một lời: đêm dày mang lại cho linh hồn một tình yêu rất tinh tuyền và cùng với tình yêu ấy là một sự hiểu biết rất mới mẻ về Thiên Chúa. Mọi ơn lành đều tuôn chảy từ sự cưỡng chiếm ấy của Thiên Chúa. Ngài dùng mọi nỗi khốn cùng, kể cả những điều thê thảm nhất, để dẫn dắt linh hồn đến nơi mà nó không thể đến được một mình, dù đôi chân có khỏe và con mắt có sáng tới đâu chăng nữa!

Kết thúc phần mô tả đêm giác quan, thánh nhân lại nói đến đêm dưới một góc độ mới (1Đêm 14). Ngài vẫn chưa nói hết. Ngài sẽ nói hết, kể cả điều gay go nhất dành riêng cho những linh hồn đủ mạnh mẽ để bước vào đêm tâm linh. Đây là những cơn dông loan báo những nỗi kinh hoàng của đêm sâu thẳm nhất, đêm tâm linh, khi tâm linh bị dập vùi dưới bao cám dỗ đầy những ám ảnh tà dâm, hoài nghi và phạm thượng. Diễm phúc thay những linh hồn đáng được chịu đựng điều mà phần đông thiên hạ chẳng hề biết đến, bởi không đủ khả năng chịu nổi.

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

+ Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM DÀY

I. ĐÊM GIÁC QUAN (tiếp theo)

Để hiểu rõ tất cả những bản văn chủ chốt này của thánh Gioan Thánh Giá, cần ghi nhận tất cả những chỗ song song với Đường Lên Núi Cát Minh hoặc với Ngọn Lửa Tình Nồng. Những đoạn song song ấy khá nhiều. Nó tạo một ấn tượng đặc biệt về sự vững chắc nơi học thuyết của vị thánh và sự kiên định của ngài. Không dùng đến các mẫu phiếu hay các ghi chú, thế mà, khi bàn về cùng một đề tài trong những tác phẩm khác nhau, viết cách nhau nhiều năm — chúng tôi đặc biệt nghĩ đến Ngọn Lửa Tình Nồng tác phẩm viết sau cùng so với những quyển kia — thánh nhân vẫn không một chút ngập ngừng khi dùng lại những lối diễn tả đặc trưng của tư tưởng ngài, những từ ngữ chỉ thấy nơi ngài hoặc ít ra được ngài khoác cho một hương vị rất riêng của ngài — khác nào một diễn giả ngẫu hứng nắm vững một đề tài nào đó, khi diễn tả lại cùng một tâm trạng, sẽ luôn luôn tìm lại được thật hồn nhiên cái chuỗi hợp âm mà trước kia ông ta đã khám phá ra trong một phút trực nhận mà chỉ mình ông nắm được bí quyết.

Với những linh hồn đang rối bời vì bao đau khổ, ngài sẽ bảo: "Hãy cứ hứng chịu”. Công thức không quên được ấy mang dấu ấn của ngài. Tuy nhiên, nếu trong đêm kinh hoàng này mọi thứ đều đau đớn thì thánh nhân cũng sẽ soi sáng cái đau đớn ấy bằng một thứ ánh sáng cực kỳ diễm phúc — cho thấy chính cái đau đớn ấy giúp ta có khả năng nhận được tình yêu Thiên Chúa — đến nỗi linh hồn chỉ còn biết reo lên với ngài: "Ôi vận may diễm phúc!” (1Đêm 11).

Dường như có chút ngây ngô trong cái nhiệt tình rất trẻ trung của thánh Gioan Thánh Giá khi ngài ca hát những phúc lành của đêm dày. Có lúc thánh nhân đạt đến một giọng văn trữ tình đích thực, gắn liền với âm giọng thuyết phục sôi nổi vốn đã là một trong những nét duyên dáng hữu ích nhất của ngài trong việc linh hướng lúc sinh thời.

Quả thật rất quan trọng khi một linh hồn lìa bỏ được những mảnh tã lót của nhận định suy lý, đến nỗi “cả thiên đàng mừng rỡ vì điều đó” (1Đêm 12), mừng hơn cả khi tổ phụ Abraham cho Isaac thôi bú (St 21,8). Tất cả những gì vị thánh gọi là lợi lộc của Đêm thanh luyện cũng có phần là hệ quả của đêm ấy, nhưng còn hơn nữa, đó là khía cạnh tích cực và phong phú của một giai đoạn thử thách cam go. Sự thanh luyện phần khả giác khiến linh hồn được phong phú không hề có nghĩa là sau khi linh hồn chịu đau khổ rồi thì đáng được như thế. Đau khổ, khô khan chỉ là khía cạnh tiêu cực, là mặt sau của một thực tại phong phú đến nỗi linh hồn không thể chứa nổi, một luồng sáng diễm lệ đến nỗi chỉ nhìn qua là đủ khiến mắt đau nhức. Phải đọc chính bản văn để đoán ra được vị thánh vui mừng đến mức nào khi có thể nói với các linh hồn rằng họ phải lấy làm hạnh phúc biết bao khi được Thiên Chúa xét là đã xứng đáng chịu những nỗi đau khổ và âu lo của đêm dày. Thiên Chúa đã từng làm thế với các bạn hữu mà Ngài quí mến, chẳng hạn ông Môsê và ông Gióp. Riêng với trường hợp ông Gióp, ta có cảm tưởng vị thánh như đắc thắng khi mô tả nỗi cùng quẫn thể lý lẫn tinh thần của ông. Ngài mô tả như một tác giả hiện thực vùng Castilla thứ thiệt. "Chính trong tình huống ấy Thiên Chúa Tối Cao, Đấng nâng kẻ nghèo hèn từ nơi phẩn thổ, đã ngự xuống, ngỏ lời với ông mặt giáp mặt, bày tỏ cho ông những điều sâu xa cao cả trong sự khôn ngoan của Ngài, điều mà Ngài đã chẳng bao giờ thực hiện khi ông còn thịnh đạt” (1Đêm 12,3).

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

+ Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM DÀY

I. ĐÊM GIÁC QUAN (tiếp theo)

Những chỉ dẫn thực hành mà vị thánh khuyên bảo những linh hồn đang gặp tình trạng hoảng loạn tự nội tâm, thật hết sức quan trọng. Làm thế nào tìm ra đường đi của mình trong sự tối tăm như thế? Làm thế nào bước đi trong đêm dày? Các trang nói về vấn đề này (1Đêm 10) là những trang tuyệt vời nhất của thánh Gioan Thánh Giá. Những nét lớn trong tư tưởng của ngài từng được nêu ra trong quyển Đường Lên Núi Cát Minh giờ đây được phơi bày thật rõ. Phải đợi đến khi cả hai giai đoạn - chủ động và thụ động — của cuộc sống chiêm niệm được soi rõ hoàn toàn, mới có thể trình bày toàn diện và chung cuộc. Chưa bao giờ thánh nhân dùng những lời lẽ khích lệ và trấn an tế nhị và gây phấn khởi đến thế! Ước gì linh hồn đừng đánh mất niềm tin cậy nhưng hãy hy vọng hơn lúc nào hết. Nhất là đừng có chút nào âu lo; để rồi tự mình hành động cách vô ích. Thời điểm của những kỹ xảo nhân loại đáng thương đã qua rồi: bây giờ là lúc Thiên Chúa hành động. Chỉ việc để cho Thiên Chúa hành động trong sự mở rộng của tâm linh ngay cả khi và nhất là khi linh hồn cảm thấy khô khan (1Đêm 10). Đến cầu nguyện đâu có phải để giày vò hành hạ tâm linh của mình!

Những ai thấy mình rơi vào tình trạng khô khan như thế thì đừng âu lo nhưng hãy giữ mình an tịnh. "Điều duy nhất họ phải làm là để cho linh hồn được tự do, rảnh rỗi, thoát khỏi mọi ghi nhận và tư ưởng, không lo lắng về những gì họ sẽ tưởng nghĩ hay suy niệm, mà chỉ hài lòng và mãn nguyện hướng cái nhìn yêu thương và an bình lên Thiên Chúa, sống thanh thản không gắng sức, không khát khao nếm hưởng hay cảm nhận Ngài. ” (1Đêm 10,4).

Có lẽ giờ đây độc giả có thể hiểu rõ hơn về lợi ích bao la của thái độ mềm dẻo nội tâm mà chúng tôi đã mô tả trong lời dẫn vào quyển Đường Lên Núi Cát Minh khi so sánh thái độ ấy với kỹ thuật thư giãn. Ở đây còn hơn cả trong lãnh vực nghệ thuật, cần tránh mọi sự gồng mình, căng thẳng, bởi lẽ mọi thứ ở đây đều được trao tặng, ta chỉ việc nhận lấy mà thôi. Câu định nghĩa về chiêm niệm kết thúc chương 10 có kèm một câu nói chêm thật hàm súc: "Nếu người ta dành chỗ cho nó”. “Thật vậy, ơn chiêm niệm chẳng gì khác hơn là việc Thiên Chúa tuôn đổ chính Ngài một cách bí mật, an bình và đầy yêu thương mà nếu không bị cản trở thì ơn này sẽ đốt cháy linh hồn trong tình yêu thương”(1Đêm 10,5). Vị thánh hết sức cảm thương cho những linh hồn, vì khờ khạo hoặc vụng về, đã làm tê liệt ân sủng dành cho họ, chẳng chịu để cho ân sủng ấy xâm chiếm mọi sự nơi họ!

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Những đêm tối trong cuộc đời Thầy Marcel Văn:

https://player.radio-esperance.fr/mobile/mobile.php?radio=enseignement&media=audio&option=reecouter&cur=1747403638&date=1747403638&id=229777&fbclid=IwY2xjawKVH-hleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE5V2hHV052MTV3SE5QMlBVAR4KUbMALemzcRFBUlTv7IS5aY1aLjKDKdFtMWmeWOYpJFzUIEDsh3pIyi0OVQ_aem_3EFXb7PN-QhB6AU7v5mpEQ

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

+ Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM

DÀY

I. ĐÊM GIÁC QUAN (tiếp theo)

Dấu chỉ đầu tiên là linh hồn chẳng còn thấy thích thú hoặc nếm được hương vị gì nơi những việc thuộc về Thiên Chúa cũng như nơi bất cứ loài thụ tạo nào (1Đêm 9). Dấu chỉ thứ hai là linh hồn thấy khắc khoải nhớ nhung Thiên Chúa với nỗi lo âu phiền não vì chưa phụng sự Thiên Chúa hết mình (1Đêm 9). Dấu chỉ này cho thấy không thể giải thích dấu chỉ thứ nhất bằng tính đa sầu. Phải chăng sự thờ ơ cầu nguyện này là do tội lỗi của linh hồn? Thưa không, nỗi khắc khoải ấy là bằng chứng tích cực hơn hết về sự hoạt động của Thiên Chúa: Bởi lẽ cùng lúc ấy linh hồn lại cảm thấy “khát mong được ở yên tĩnh một mình, không còn khả năng tưởng nghĩ đến một sự vật cụ thể nào mà cũng chẳng màng nghĩ đến chuyện đó” (1Đêm 9). Sự tương phản không sao giải thích được về mặt nhân loại nhưng lại là điều vẫn thường xảy ra. Đó chính là điều sẽ giải thích cho dấu chỉ thứ ba là dấu chỉ cần có để chẩn đoán được chắc chắn rằng linh hồn đang ở trong Đêm thanh luyện: linh hồn không còn có thể nguyện gẫm suy lý như trước nữa.

Phải đọc từng chi tiết chương sách gây kinh ngạc này. Nó ăn khớp với tất cả những gì đã được nói trong quyển Đường Lên Núi Cát Minh về ba dấu chỉ đặc trưng khi linh hồn chuyển từ nguyện gẫm sang chiêm niệm. Đây là lãnh vực riêng của Thánh Gioan Thánh Giá, một mảnh đất dù sao cũng chưa được thăm dò cho tử tế, thế nhưng ngài di chuyển rất thoải mái. Một chỉ dẫn đơn sơ sẽ cho thấy thánh nhân sành sỏi biết bao về những gì ngài đề cập cũng như ngài nắm vững dường nào khi đưa ra giải pháp đúng đắn. Vào thời của ngài cũng như thời của chúng ta - mặc dù có lẽ ít hơn thời chúng ta — vẫn luôn có những vị linh hướng quá hấp tấp và khá thô thiển, hễ thoáng thấy nơi các linh hồn một vài biểu hiện bệnh lý là giao liền và giao hẳn cho thầy thuốc. Trong khi đó vị thánh phân biệt những tình trạng thuần túy bệnh hoạn không bao gồm một chút gì phong phú tích cực, khác với những tình trạng trong đó tác động của đêm dày có đi kèm với chứng đa sầu hay một tính khí nào khác (điều này vẫn thường xảy ra; x. Đêm 9). Trong trường hợp này, tính đa sầu làm cho tác động của đêm dày thêm mạnh, nó tác động vào linh hồn theo cùng một hướng với đêm dày. Và rồi! 一 Ôi! Thánh nhân đã táo bạo biết bao khi dõng dạc tuyên bố rằng kết cuộc thì đêm dày sẽ hiển thắng hết mọi sự, kể cả chứng đa sầu ấy (1Đêm 4). Chính đang khi đề cập đến những biểu hiện kỳ quái nhất của chứng đa sầu, vị thánh đã đưa ra lời quả quyết cuối cùng ấy. Hẳn biết bao linh hồn sẽ được ủi an nếu biết suy gẫm lời khẳng định ấy! Hẳn biết bao vị linh hướng sẽ đi tới chỗ thay đổi cách xử sự nếu họ được biết - như phận vụ thiết yếu của họ đòi họ phải biết — rằng trong những trường hợp vàng thau lẫn lộn như thế, ân sủng đi kèm với đêm dày vẫn luôn có thể hiển thắng!

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

+ Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM DÀY

I. ĐÊM GIÁC QUAN (tiếp theo)

Cho dầu vẫn có một số trường hợp đặc thù, nhưng đây không phải là chuyện chỉ dành riêng cho một số hiếm hoi nào đó trong những người mới bắt đầu. “Đêm giác quan là kinh nghiệm chung và xảy đến cho nhiều người ” (1Đêm 8,1). “Hầu như mọi người đều phải trải qua cuộc thanh tẩy này” (1Đêm 8,4). Đó là điều ngài ghi nhận ở cuối chương 8. Nhưng rồi vài trang sau đó, thánh nhân đã phải buồn sầu ghi nhận thêm: “Quá ít người chịu kiên tâm bền chí bước vào cửa hẹp và đường chật là đường dẫn tới sự sống, như lời Đấng Cứu Thế đã phán ” (1Đêm 11,4). Còn về con đường chật hẹp khủng khiếp hơn nhiều của đêm tâm linh thì “số người tiến vào đây thật hết sức hiếm hoi ” (1Đêm 11). Chắc chắn không phải lỗi nơi Thiên Chúa mà chính là vì các linh hồn ấy chưa được tôi luyện đủ để chịu nổi cách trị liệu này. Ở đây ta có thể nhắc đến rất nhiều đoạn văn khác vị thánh đã viết ra để công khai phàn nàn rằng chẳng có mấy người có được một tình yêu đủ phẩm chất cần thiết để chịu đựng nổi sự vồ vập của Thiên Chúa? Ngài cũng mạnh mẽ vạch cho thấy, xét theo bình diện nhân loại, chỉ vì thiếu quảng đại mà chẳng có mấy linh hồn đạt tới được sự hiệp nhất với Thiên Chúa! Ôi! Hẳn vị thánh phẫn uất biết bao khi thấy người ta đã coi một thực tế đau lòng như một nguyên lý đương nhiên để rồi tuyên bố rằng sự hèn nhát nơi biết bao linh hồn như thế là chuyện bình thường! Thánh nhân thích ca mừng niềm hạnh phúc đặc biệt và vận may diễm phúc của những người kiên tâm bền chí tới cùng và những người “đáng được Thiên Chúa đặt vào đêm tối tăm của tâm linh ” (iĐêm 10,3; 11,3).

Đêm thanh luyện này xuất hiện nơi ý thức của một linh hồn đang phải chịu đựng những cảnh tối tăm như thể đang phải bước thụt lùi: cảm thấy khô khan, chán ngán, không thể nguyện gẫm hoặc cầu nguyện như trước đó và đôi khi còn gặp phải những hình thức cám dỗ trước đó chưa từng thấy. Thực ra dưới cái vẻ mất mát ấy đang có một lợi ích bao la và quí giá hơn bất cứ điều gì chúng ta đã từng đạt được khi hoạt động bằng nỗ lực của con người. Phải có bàn tay Thiên Chúa chạm tới. Chỉ có bàn tay Thiên Chúa mới thực hiện được sự thay đổi ấy, khiến cho mọi ơn lành và sức mạnh của linh hồn đều chuyển từ bình diện giác quan sang bình diện tâm linh. Nhờ đó ta mới tự biết được chính mình và nỗi khốn cùng của mình, sự hiểu biết mà nỗ lực cần cù của chúng ta chẳng bao giờ có thể mua sắm được. Cũng nhờ đó ta mới có thể hiểu biết về Thiên Chúa và sẽ thôi không còn quá coi trọng một số tương giao thân tình không mấy giá trị...

Tuy nhiên vị thánh không ngây ngô tí nào về nỗi khốn cùng của con người. Ngài biết rằng thông thường những sự khô khan nói trên có thể phát xuất “từ tội lỗi hay bất toàn, hoặc do hèn nhát và nguội lạnh hay do khí chất xấu hoặc một sự khó chịu thể lý nào đó” (1Đêm 9,1). Vì thế, với kinh nghiệm thực hành, vị thánh muốn đưa ra ba dấu chỉ tiêu biểu mà khi chúng đồng loạt xuất hiện là biết ngay rằng đó là diễn biến của đêm dày chứ không phải là những thử thách do tội lỗi hay một sự khốn cùng thể lý nào đó gây ra.

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

+ Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM DÀY

I. ĐÊM GIÁC QUAN

Tác giả khởi sự bằng một bản trình bày dài về những bất toàn mà những người mới bắt đầu rất thường vấp phải. Không hẳn là mọi người mới bắt đầu đều rơi vào tất cả những bất toàn ngài mô tả nhưng chẳng mấy ai không vấp vào điểm nọ hoặc điểm kia. Chỉ cần đọc sơ những trang ấy đủ thấy ngay rằng đây là nói về những người mới bắt đầu thực sự hay những tập sinh đã tốt lành vẫn còn các bất toàn rõ ràng, cũng như những linh hồn còn nặng mùi nhân loại trong việc tìm kiếm Thiên Chúa.

Tuy nhiên trước khi phác họa bảy bức tranh nhỏ với những kích cỡ không đồng đều, những bức tranh gay gắt mô tả cả những sự thật phũ phàng, thánh nhân đã không ngần ngại để lộ một trong những khuynh hướng cốt yếu của tâm hồn ngài. Người ta quả có lý khi ghi nhận rằng không gì để lộ những tâm tình sâu xa của một tác giả cho bằng khi tác giả ấy dùng kiểu nói trổng để khỏi tự kể về chính mình. Cha Gioan Thánh Giá thẳng thắn mô tả bảy mối tội đầu của những người mới bắt đầu chính là nhằm giúp họ “khi đã hiểu được tình trạng yếu nhược hiện thời của mình, sẽ can đảm và khát khao được Thiên Chúa đưa vào đêm đen, để qua đó, linh hồn được mạnh mẽ và vững vàng trong các nhân đức và được chuẩn bị sẵn để hưởng những niềm hoan lạc khôn tả của tình yêu Thiên Chúa ” (1Đêm 1). Qua những cách diễn đạt ấy, làm sao chúng ta không nhận thấy tấm lòng dịu dàng chan chứa của một người chỉ phê bình khi tin rằng có thể giúp kẻ khác trở thành tốt hơn? Cách dạy bảo của ngài thật tuyệt vời! Ngài chỉ phơi bày những vết thương kín đáo của các linh hồn để khích lệ họ và làm họ khao khát được Thiên Chúa đưa vào cái đêm thanh luyện ấy! Khi những nỗi khốn cùng thầm kín của bạn bị phơi bày hẳn bạn lúng túng, vì các ảo tưởng của bạn bị sụp đổ. Thế nhưng, chính sự phơi bày ra như vậy lại là nguồn mạch nuôi dưỡng, thúc đẩy bạn theo đuổi một tham vọng siêu nhiên. Thật vậy, nếu chưa biết được nỗi khốn cùng sâu xa của mình, không chắc bạn đã dám ao ước cái đêm thanh luyện ấy. Đó chính là đích điểm tác giả mở đường cho bạn đến, khi ngài phơi bày ra những bất toàn, ít ra một số điểm, nơi những người mà cơ bản vẫn còn là những đứa trẻ rất bất toàn trên con đường Tình Yêu.

Bảy mối tội đầu được dùng làm đề tài phân tích. Người ta thường nêu lên ở đây cả sự quan sát sâu sắc, sự hiểu biết phong phú lẫn tài năng diễn tả của thánh nhân. Và tự dưng người ta liên tưởng tới những bức chân dung của La Bruyère. Cả những cái nhoẻn cười cũng không bị bỏ sót! Tuy nhiên, cung giọng của thánh nhân khác xa cung giọng của nhà luân lý người Pháp ấy. Thánh Gioan Thánh Giá thuộc vào số những tâm hồn không thể ở lại lâu trong bầu khí sự dữ. Bẩm tính tự nhiên khiến ngài phải trồi ngay lên mặt nước, hướng về ánh sáng.

Phần trình bày tội kiêu ngạo có kèm theo hai trang tuyệt vời bàn về đức khiêm nhường mà ai đọc đến cũng xúc động; độc giả cứ như thấy đang đập vào mắt một bức tranh mô tả một trong những khía cạnh đẹp nhất của tâm hồn vị thánh và nỗi khát mong nồng nàn của ngài muốn dẫn đưa họ tới đó. Tác giả tỏ ra rất thoải mái trong việc diễn tả sôi nổi này khi lối văn trữ tình rất độc đáo của ngài đột nhiên nhường chỗ cho lối văn châm biếm, đến nỗi có vẻ như ngài đã để vuột mất đề tài đang bàn là những bất toàn của những người mới bắt đầu. Khi nói về những người khiêm nhường đích thực, thánh nhân đã tìm ra những lối diễn tả nồng nhiệt, tô vẽ bằng những gam màu thật nóng chỉ có trong hộp màu của riêng ngài: "Với lòng yêu mến, họ khao khát làm được thật nhiều cho Thiên Chúa, cho nên tất cả những gì đã làm được, dường như đối với họ đều chẳng là gì cả. Nỗi thao thức của tình yêu luôn thôi thúc, xâm chiếm và cuốn hút họ đến nỗi họ chẳng bao giờ để ý xem những người khác có làm gì hay không” (1Đêm 2,6). Với họ, tất cả những gì họ đã làm cho Thiên Chúa quả thật là nhỏ nhoi: "Những linh hồn khiêm nhường ấy hiến cả tâm huyết cho bất cứ ai phụng sự Thiên Chúa ” (1Đêm 2,8). Kết luận cho chương bàn về Tội kiêu ngạo này, là lời mời gọi bước vào cái Đêm mà Thiên Chúa sẽ đưa vào đó “những ai Ngài muốn thanh tẩy để luyện sạch họ khỏi mọi bất toàn ấy và giúp họ tiến bước ” (1Đêm 2,8).

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào tác phẩm Đêm Dày

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Lucien Marie de Saint Joseph, OCD: 

DẪN VÀO TÁC PHẨM ĐÊM DÀY

Cùng một bài thơ được dùng làm khung cho cả tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày. Sự kiện ấy chưa hẳn là một chứng lý, nhưng cũng đủ gợi cho thấy có sự thống nhất giữa hai tác phẩm ấy. Cùng một bài thơ hướng ta tới một thực tại thống nhất, được xem xét dưới hai khía cạnh khác nhau. Cùng một biểu tượng “đêm” được dùng để diễn tả một trạng thái tâm linh phức tạp mà nếu chỉ một tác phẩm sẽ không sao trình bày hết được sự phong phú bên trong.

Sau Đường Lên Núi Cát Minh đến Đêm Dày, cùng một bài thơ Đêm duy nhất được thánh Gioan Thánh Giá minh giải hai lần như dạo một bản đàn trên hai bộ phím khác nhau. Có nhiều luận cứ tuyệt vời cho thấy không được xem xét hai tác phẩm ấy tách rời như hai thực tại khác nhau nhưng phải nối kết thành một trong sự thống nhất sống động của một linh hồn đang trên đường tiến về hiệp nhất với Thiên Chúa. Trong lời dẫn nhập vào Đường Lên Núi Cát Minh chúng tôi đã có nói tới điều ấy: Cùng một thực tại đã được cuốn Đường Lên Núi Cát Minh bàn đến dưới góc độ một sáng kiến nhân loại, lo activo (khía cạnh chủ động), giờ đây được cuốn Đêm Dày bàn đến dưới góc độ một công cuộc của Thiên Chúa mà linh hồn chỉ biết nhận chịu, tức lo passivo (khía cạnh thụ động). Một bên là những sáng kiến của tình yêu, những sự chấp thuận cũng như những câu trả lời của một linh hồn đang kiếm tìm Thiên Chúa; còn bên kia là những sáng kiến đáng ngỡ ngàng hơn của tình yêu Thiên Chúa với những hoạt động vinh thắng và sức mạnh biến đổi của Ngài. về mặt luận lý, chắc hẳn đó là hai điều phân biệt hẳn, nhưng trong thực tế lại không thể phân ly. Nếu xem Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày là hai thực tại khác biệt và kế tiếp nhau, ta sẽ không thể nào hiểu được chúng.

Đêm Dày gồm hai quyển: Quyển một bàn về Đêm Giác Quan, quyển hai bàn về Đêm Tâm Linh.

Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)