Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Những tư tưởng chịu ảnh hưởng Kitô giáo - Bóng tối và ánh sáng

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ NHỮNG TƯ TƯỞNG CHỊU ẢNH HƯỞNG KITÔ GIÁO

4. Bóng tối và ánh sáng

Một nhân sinh quan và vũ trụ quan như vậy là lạc quan hay bi quan? Kể từ lúc phong trào Phục Hưng khởi dậy từ thế kỷ XVI cho đến nay, có cả một cao trào phê bình chỉ trích nặng nề ảnh hưởng của Kitô giáo đối với văn hóa Tây phương, đến nỗi người ta gọi những thế kỷ của thời Trung cổ là thời của bóng tối, thời của ngu dân, nhân loại như đắm chìm trong một nhân sinh quan tiêu cực, mà hình ảnh rùng rợn của cây Thánh giá được nêu cao; trần gian này bị xem như là "thung lũng khóc lóc", "nơi đày ải", và con người được coi như là những kẻ xấu xa tội lỗi, luôn luôn nhải ăn năn phạt tạ, không dám sống cuộc sống nhân bản tràn đầy lành mạnh. Nét tiêu cực ấy rành rành nơi những hình ảnh xưng tội, đền tội, đánh tội, con đường khổ giá và nhất là hình ảnh rùng rợn của Hỏa ngục, nơi con người bị thiêu đốt muôn đời. Có một quan niệm tu thân Kitô giáo nhấn mạnh việc đè bẹp, chà xát, bóp nghẹt, thậm chí giết chết tất cả mọi nguồn sinh lực và đòi hỏi mọi người cũng phải như chết đi, vì cuộc sống tự nhiên này bản chất là đau khổ xấu xa.

Quả vậy, chúng ta bước vào một thánh đường, hình ảnh đầu tiên đập vào mắt chính là một cây thập giá, trên đó thân thể một con người quằn quại đau đớn, máu chảy đầm đìa và dọc hai bên tường là mười bốn chặng đàng Thánh giá với hình ảnh một con người vác cây thập tự, ngã lên ngã xuống, bị đánh bị đập, theo sau là một nhóm người khóc lóc rên rỉ, không khỏi gây ra một ấn tượng rùng rợn khủng khiếp. Vì thế mà có rất nhiều phong trào, mà trong đó có phong trào Phục Hưng nổi lên để nhân loại gỡ bỏ cái ách nặng nề đó và quay lại với một đời sống nhân bản lành mạnh, vui tươi đầy sinh khí, xây dựng một cuộc sống tươi đẹp ở trần gian này.

Như vậy cũng hơi lạ, bởi vì chúng ta đã thấy nhiều lần, nội dung của Kitô giáo là một Tin mừng, một Tin vui, và hai cuộc lễ lớn nhất của phụng tự Kitô giáo là lễ Giáng Sinh, trong đó hình ảnh một em bé mũm mĩm chào đời, và lễ Phục Sinh, trong đó hình ảnh một con người bước ra khỏi mồ, chiến thắng sự dữ và sự khổ, đi vào vinh hiển. Trở lại với hai đoạn văn được trích trên kia, một là từ sách Công vụ tông đồ và một là câu kết thúc Tin mừng thánh Luca, ta thấy cuộc sống của cộng đoàn tín hữu đầu tiên đầy vẻ hân hoan vui mừng, ca tụng Thiên Chúa, sống trong tình huynh đệ.

Như vậy là có một tính cách mâu thuẫn nào đó. Quả thật, suốt một thời gian lịch sử khá dài, và có thể đặc biệt là ở Giáo hội Tây phương, tức là Giáo hội Kitô giáo hệ thống Rôma, phần nào chịu ảnh hưởng của một vị thánh lớn, là thánh Augustinô. Chính bản thân ngài, trước khi tìm gặp được tin vui, cũng đã qua một thời niên thiếu đầy tội lỗi, đầy sóng gió, đầy dằn vặt về tư tưởng và, như ngài đã nói, chịu ảnh hưởng khá sâu xa của Mani giáo [Ma giáo hay còn gọi Minh giáo, Mạt Ni giáo, tiếng Ba TƯ: ین مانی Ãyin-e Mãni, tiếng Trung Quốc: 摩尼教 (âm Hán Việt là Ma Ni giáo), là một tôn giáo cổ của Iran, do Mani (216-277), người Ba Tư (tiếng BaTư: مانی,) sáng lập vào khoảng thế kỷ III, được truyền bá theo hai hướng Đông - Tây, cực thịnh một thời, ảnh hưởng sâu rộng, về sau, giáo phái này tàn lụi dần và ít nghe tiếng tăm (Wikipedia)], một tôn giáo nặng tính cách bi quan. Mani giáo cho rằng trần gian này là nơi tranh chấp của hai vị thần Thiện và Ác, và hình như ở trần gian này, thần Ác dường như chiến thắng. Từ thánh Augustinô cho đến suốt thời Trung cổ, hình ảnh thế gian đầy tội lỗi cần phải phạt tạ đền bồi và dường như lúc nào cũng mấp mé bên bờ vực thẳm của Hỏa ngục rùng rợn có phần được nhấn mạnh.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.