Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 12 (tiếp theo)

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 12 (tiếp theo)

5 - Cũng chính ngôn sứ Isaia đã giải thích rõ điều ấy qua câu: “Thiên Chúa sẽ truyền dạy kiến thức cho ai? Ngài sẽ cho ai nghe lời Ngài nói? - Thưa, cho những kẻ đã thôi bú, cho những ai đã được dứt ra khỏi vú mẹ” (Is 28,9 vulg). Điều này cho thấy muốn nhận được ơn thần linh tuôn đổ nói trên thì không thể bám mãi vào thứ sữa tâm linh ngọt ngào buổi đầu cũng như bầu vú mẹ của những suy tư nguyện gẫm lý thú linh hồn đã nếm được qua các quan năng cảm giác nhưng phải đi tới chỗ kiêng nhịn thứ sữa kia và tách lìa khỏi bầu vú nọ.

Như thế, để nghe được lời Thiên Chúa, linh hồn phải đứng thẳng trên đôi chân mình, không dựa vào tình cảm lẫn giác quan như lời thổ lộ của vị ngôn sứ: “Tôi sẽ đứng trên chòi canh (tức không dựa vào các mê thích), sẽ đứng gác trên tường luỹ (không suy gẫm dựa vào các giác quan) để ngóng chừng xem Thiên Chúa sẽ nói với tôi điều gì ” (Kb 2,1).

Như thế chúng ta suy luận được rằng nhờ đêm tối khô khan ấy, trước hết ta được biết mình, để rồi dựa trên nền tảng ấy ta được biết về Thiên Chúa. Bởi đó thánh Âu Tinh đã thân thưa với Thiên Chúa: "Lạy Chúa, xin cho con biết con và con sẽ được biết Chúa” (Độc thoại II 1,1 PL 32,885). Bởi vì, như các triết gia vẫn nói, người ta biết rõ một thái cực nhờ vào thái cực kia.

6 - Trong sự khô khan vô vị của nó, đêm giác quan này rất hữu hiệu để đem lại cho linh hồn một luồng sáng mà linh hồn nhận lãnh được ở đó từ Thiên Chúa. Để minh chứng hiệu năng ấy rõ hơn, chúng tôi xin viện dẫn một lời của vua Đavít cho thấy rõ đêm giác quan này có sức đem lại sự hiểu biết cao cả về Thiên Chúa đến mức nào. Ông nói: “Như mảnh đất hoang khô cằn, không giọt nước, không lối đi, con đến ngắm nhìn Ngài trong nơi thánh điện để thấy uy lực và vinh quang của Ngài” (Tv 62/63,1¬2). Điều vua Đavít nói đây quả là kỳ diệu, cho thấy rằng những phương thế giúp nhận biết vinh quang Thiên Chúa chẳng phải là những hoan lạc và thú vị tâm linh ông đã cảm nghiệm, nhưng chính là sự khô khan và hụt hẫng của phần cảm giác mà ở đây được gọi là mảnh đất khô cằn hoang vu. Ông còn cho thấy rằng con đường dẫn đến chỗ cảm nghiệm và thấy được quyền năng Thiên Chúa không phải là các ý tưởng và suy luận về Thiên Chúa mà ông đã từng quen sử dụng, nhưng con đường ấy nằm ở tình trạng ta không thể nào dùng khái niệm để xác định Thiên Chúa và cũng không thể lần mò bằng suy tư, tính toán hay tưởng tượng, tình trạng mà ở đây được gọi là mảnh đất không lối đi.

Do đó, để nhận biết được Thiên Chúa cũng như để nhận biết được chính mình, cần phải nhờ đến đêm tối này cùng với những khô khan và trống vắng của nó, mặc dù sự hiểu biết nó đem lại chưa được trọn vẹn và phong phú như sự hiểu biết nhờ đêm tâm linh, vì nó chỉ mới là khởi đầu cho sự hiểu biết nhờ đêm tâm linh.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 12 (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 12 (tiếp theo)

3 - Trước hết, linh hồn sẽ biết xử sự với Thiên Chúa cách lịch thiệp và trọng kính hơn, đó là điều người ta luôn phải có khi giao tiếp với Đấng Tối Cao. Thế nhưng vào lúc còn hớn hở với những thích thú và an ủi, linh hồn đã chẳng hành động như thế. Do cảm thấy được ơn vui thoả, linh hồn có phần hơi táo tợn đối với Thiên Chúa, xử sự thô lỗ và kém lịch thiệp. Đó là điều từng xảy ra với Môsê. Sau khi được nghe Thiên Chúa nói ông liền bị cuốn hút bởi cái lý thú và mê thích, chẳng còn dè giữ, tới nỗi nếu như Thiên Chúa chẳng truyền lệnh ông dừng lại và cởi giày ra, chắc hẳn ông đã táo tợn tới gần Ngài (Xh 3,5-6). Điều ấy cho thấy khi giao tiếp với Thiên Chúa, người ta phải có sự trọng kính và dè giữ, không nhuốm mê thích. Do đó, khi Môsê vâng theo lệnh truyền, ông liền trở nên đầy cân nhắc và cẩn trọng đến nỗi, theo lời Thánh Kinh, không những ông chẳng dám tới gần mà còn chẳng dám ngó nhìn (Xh 3,6; Cv 7,32). Thật vậy, chỉ sau khi đã cởi bỏ đôi giày của những mê thích và thú vị, Môsê mới nhận thức được sự khốn cùng của mình trước nhan Thiên Chúa và nhờ đó mới trở nên thích đáng để nghe những lời Thiên Chúa phán.

Cũng như tình huống Thiên Chúa đã tạo cho Gióp để ông được giao tiếp với Ngài. Đó không phải là những hoan lạc và quang vinh mà Gióp kể rằng ông đã quen nhận được nơi Thiên Chúa (x. 1,1-8) mà chính là tình cảnh phải sống trên phẩn thổ, trần trụi, bị bạn bè bỏ rơi và hắt hủi, lòng đầy phiền muộn đắng cay, nền đất lúc nhúc dòi bọ (G 28,8; 30,17-18). Chính trong tình huống ấy Thiên Chúa Tối Cao, Đấng nâng kẻ nghèo hèn từ nơi phẩn thổ (Tv 112,7), đã ngự xuống, ngỏ lời với ông mặt giáp mặt, bày tỏ cho ông những điều sâu xa cao cả trong sự khôn ngoan của Ngài (G 38,41), điều mà Ngài đã chẳng bao giờ thực hiện khi ông còn thịnh đạt.

4 - Ở đây chúng ta cũng nên ghi nhận thêm một lợi ích tuyệt vời khác phát sinh từ đêm tối tăm và khô khan vắng bóng các mê thích giác quan. Như để chứng thực lời vị ngôn sứ đã nói: “Ánh sáng của ngươi sẽ bừng lên trong tối tăm ” (Is 58,10), chính trong đêm tối tăm vắng bóng mê thích này, Thiên Chúa sẽ soi sáng linh hồn bằng cách cho nó không những nhận ra nỗi khốn cùng hèn mọn của nó (như đã nói) mà còn nhận ra cả sự cao siêu tuyệt hảo của Ngài. Một khi những mê thích, thú vị và điểm tựa thuộc giác quan bị dập tắt dần, trí năng sẽ được tinh sạch và tự do để thấy được sự thật, bởi lẽ mặc dù các mê thích và thú vị khả giác nói trên hướng về các thực tại tâm linh, chúng vẫn làm mù lòa và cản trở tâm linh. Thế nên, cơn thử thách và khô khan của giác quan cũng soi sáng và tiếp sức cho trí năng, theo lời ngôn sứ Isaia (x. Is 28,19), vì chỉ khi đau buồn đến bấn loạn người ta mới biết nghe lời Thiên Chúa dạy.

Cũng vậy, sau khi linh hồn đã thành trống rỗng và thoát khỏi các chướng ngại, là tình trạng cần có để nhận lãnh ơn Thiên Chúa tuôn trào, Thiên Chúa sẽ dùng đêm chiêm niệm tối tăm và khô khan ấy để giáo hóa linh hồn một cách siêu nhiên trong sự khôn ngoan thần linh của Ngài, điều mà trước kia Ngài chẳng thực hiện khi linh hồn còn nhận được sự thỏa mãn và thú vị thuở ban đầu.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 12

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 12

[Về những lợi ích đêm giác quan đem lại cho linh hồn]

1 - Cái đêm này tức là cuộc thanh tẩy các mê thích quả là diễm phúc cho linh hồn vì đem lại cho nó biết bao nhiêu ơn lành và lợi ích (mặc dù, như chúng tôi đã nói, thoạt đầu linh hồn có vẻ như bị mất mát) đến nỗi như Abraham tổ chức đại lễ mừng ngày Isaac con ông thôi bú (St 21,8), cả thiên đình cũng vui mừng bởi vì từ nay Thiên Chúa kéo linh hồn ra khỏi tã lót trẻ thơ, thôi ẵm bế, đặt nó xuống đất, tập cho nó tự bước đi, dứt nó khỏi núm vú mẹ, thôi cho những thứ đồ ăn mềm và ngọt ngào của trẻ nít để bắt ăn thứ bánh có vỏ cứng và tập cho quen với những thức ăn dành cho những người mạnh mẽ. Giờ đây giữa những tối tăm và khô khan ấy của giác quan, Thiên Chúa ban đồ ăn cứng cho linh hồn khiến nó bắt đầu cảm thấy trống rỗng và khô cạn hết những thỏa thích của giác quan. Bánh khô nói đây chính là ơn chiêm niệm thần phú mà chúng tôi đã nói tới.

2 - Giữa bao nhiêu lợi ích khác, điều đầu tiên và trọng yếu đêm chiêm niệm khô khan tối tăm đem lại cho linh hồn chính là linh hồn hiểu biết được chính mình và nỗi khốn cùng của mình. Mọi hồng ân Thiên Chúa ban cho linh hồn thường được gói ghém trong sự hiểu biết này. Hơn nữa, khác với sự phong phú linh hồn đã cảm nghiệm trước đây, những nỗi khô khan và trống rỗng của các quan năng cùng với những khó khăn phải đương đầu trong việc thực thi các việc thiện cũng sẽ khiến linh hồn nhận ra được sự thấp hèn và khốn cùng của nó, điều mà trong thời gian gặp thuận lợi trước đây nó không thể thấy được.

Về điều ấy, có một minh hoạ rất đẹp trong sách Xuất Hành. Khi Thiên Chúa muốn cho con cái Israel được khiêm hạ và mong cho họ nhận thức rõ về chính họ, Ngài đã truyền họ cởi bỏ các y phục và đồ trang sức họ thường mang ở nơi hoang mạc: “Kể từ nay các ngươi hãy cởi bỏ đồ trang sức của các ngươi đi và hãy mặc lấy bộ đồ làm việc thường ngày để Ta xem sẽ phải xử với các ngươi thế nào” (Xh 33,5 vulg) như thể Thiên Chúa muốn bảo rằng bởi vì các ngươi đang mặc trang phục hân hoan của ngày lễ, các ngươi không cảm nhận được thân phận thấp hèn của các ngươi, nên hãy cởi bỏ bộ đồ ấy đi ngõ hầu từ nay nhờ thấy mình ăn mặc hèn mọn, các ngươi sẽ nhận ra được mình chẳng đáng công trạng gì và sẽ biết phận mình là gì. Từ đó linh hồn biết được sự thật về nỗi khốn cùng của nó, mà trước đó nó không ngờ. Thật vậy, thuở còn se sua trang sức như trẩy hội, gặp được nhiều thích thú, ủi an và nâng đỡ trong Thiên Chúa, linh hồn dễ hài lòng thỏa mãn hơn vì tưởng rằng mình cũng đã phục vụ Thiên Chúa được phần nào. Thật ra, linh hồn không nghĩ như thế cách lộ liễu nhưng ít ra, qua sự thỏa mãn nhờ gặp được những cảm nghiệm thích thú, linh hồn vẫn mơ hồ có một ý tưởng về điều ấy. Thế nhưng một khi bị khoác lên người bộ đồ lao động, phải chịu khô khan và bỏ rơi, những luồng sáng trước kia bây giờ hóa thành tối tăm, thì một cách chân thực hơn, linh hồn sẽ có được cái đức tuyệt vời và cần thiết là đức biết mình; linh hồn sẽ tự coi mình là không đáng gì cả, chẳng còn thỏa mãn về mình chút nào, bởi nó thấy rằng nó chẳng làm gì mà cũng chẳng làm được gì.

Linh hồn chẳng những không tự mãn mà còn lấy làm buồn phiền vì đã không phục vụ Thiên Chúa. Điều ấy được Thiên Chúa quý chuộng và hài lòng hơn là tất cả các công việc mà linh hồn đã làm cũng như những thích thú linh hồn đã gặp trước kia, dù chúng có lớn lao đến đâu cũng chỉ là dịp cho thấy linh hồn còn nhiều bất toàn và dốt nát. Nhờ bộ đồ khô khan ấy, ngoài những lợi ích đã nói hoặc sắp nói, còn có những lợi ích khác chúng tôi không đề cập đến, tất cả đều phát xuất từ sự tự biết mình — như là nguồn gốc và cội rễ của chúng.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 11 (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 11 (tiếp theo)

3 - Khi Thiên Chúa dẫn linh hồn vào đêm này để thanh tẩy giác quan thuộc phần hạ đẳng, cho nó thích ứng, thuận phục và hiệp nhất với phần tâm linh bằng cách bắt nó phải chịu tối tăm và chấm dứt thói quen suy luận (về sau cũng thế, để thanh tẩy tâm linh và cho nó được hiệp nhất với Ngài, Thiên Chúa cũng đặt linh hồn vào đêm tâm linh, như chúng tôi sẽ nói sau), linh hồn sẽ được nhiều điều lợi ích - mặc dù lúc ấy có vẻ không ích lợi gì cho nó - đến nỗi nó kể như mình đang được diễm phúc may mắn nhờ đêm tối ấy mà thoát khỏi cạm bẫy và sự áp bức của giác quan thuộc phần hạ đẳng. Vì thế linh hồn reo lên câu thơ: "Ôi vận may diễm phúc!". Ở đây, ta nên chú ý tới những lợi ích linh hồn gặp được nơi đêm ấy, bởi chính là vì những lợi ích này mà linh hồn đã xem việc trải qua đêm ấy là một vận may diễm phúc. Tất cả những lợi ích ấy được hàm chứa trong câu thơ kế tiếp:

Tôi đã ra đi không bị để ý.

4 - Cuộc ra đi này của linh hồn được hiểu như cuộc ra đi để khỏi bị lệ thuộc phần cảm giác, sự lệ thuộc mà linh hồn đã từng phải chịu khi tìm kiếm Thiên Chúa qua những hoạt động quá yếu nhược, quá giới hạn và quá dễ sai lạc, tức những hoạt động của phần hạ đẳng: ở đó, mỗi bước đi, linh hồn lại vấp vào cả ngàn điều bất toàn và ngu dốt như chúng ta đã ghi nhận trên đây khi bàn về bảy mối tội đầu. Linh hồn thoát khỏi tất cả những bất toàn ấy khi đêm dày tiễu trừ hết nơi nó mọi thích thú thượng đẳng lẫn hạ đẳng, khiến cho mọi kiểu suy luận thành tăm tối và tạo cho linh hồn vô số những ơn lành khác trong việc gặt hái các nhân đức, như chúng tôi sắp nói đây. Bởi lẽ người nào tiến bước qua lối này sẽ được thoả lòng và đầy an ủi khi thấy chính những điều có vẻ quá cam go, bất lợi cho linh hồn và trái ngược với sự thích thú tâm linh lại sản sinh ra nơi linh hồn biết bao nhiêu ơn lành. Như chúng tôi vừa nói, những ơn lành ấy được gặt hái một khi nhờ vào đêm tối tăm này, linh hồn ra đi lìa khỏi mọi loài thụ tạo - xét cả về mặt tình cảm cũng như hoạt động - để tiến bước tới những phúc lành vĩnh cửu, vốn là một hạnh phúc lớn lao và một vận may hoạ hiếm. Trước hết, quả là một điều tốt lớn lao khi dập tắt được sự mê thích và nghiêng chiều đối với mọi sự, và hơn nữa, cũng có quá ít người chịu kiên tâm bền chí bước vào cửa hẹp và đường chật là đường dẫn tới sự sống, như lời Đấng Cứu Thế đã phán (x. Mt 7,14).

Cửa hẹp chính là đêm giác quan. Linh hồn gỡ mình khỏi giác quan và hóa trần trụi để bước qua cửa ấy cùng với đức tin là yếu tố xa lạ đối với mọi giác quan, để rồi tiến bước trên con đường hẹp là đêm tâm linh mà đến với Thiên Chúa trong đức tin tinh tuyền là phương thế giúp linh hồn hiệp nhất với Thiên Chúa. Tuy nhiên bởi vì con đường này rất hẹp, tối tăm và khủng khiếp (tới nỗi như chúng tôi sẽ nói, không thể nào so sánh giữa đêm giác quan với cái tối tăm và vất vả của đêm tâm linh) cho nên số người tiến vào đây hết sức hiếm hoi, thế nhưng những lợi ích mà đêm tâm linh mang lại cũng lớn hơn nhiều so với những lợi ích của đêm giác quan.

Giờ đây, chúng tôi xin nói đôi điều về những lợi ích của đêm giác quan, một cách vắn gọn hết sức, để bước qua phần trình bày về đêm tâm linh.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 11

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 11

[Minh giải ba câu của ca khúc thứ nhất]

1 - Thường thì trong những bước đầu, người ta không cảm thấy được sự nồng nàn ấy của tình yêu bởi nó chưa bắt đầu được đốt lên hoặc vì bản tính tự nhiên của con người vẫn còn ô trọc hoặc vì linh hồn chưa hiểu được chính mình nên chưa dành cho ngọn lửa ấy một chỗ an thái nơi chính mình. Thế nhưng dầu đáp ứng các điều kiện vừa nêu hay không, thỉnh thoảng người ta lại cảm thấy khắc khoải về Thiên Chúa, và rồi càng tiến bước, linh hồn càng cảm thấy bị cuốn hút và bừng cháy trong tình yêu Thiên Chúa mà chẳng hiểu sự cuốn hút và tình yêu ấy đã phát sinh nơi mình cách nào và từ đâu. Linh hồn chỉ thấy rằng thỉnh thoảng ngọn lửa và sự bừng cháy ấy tăng vọt lên trong nó khiến nó khắc khoải khát mong yêu mến Thiên Chúa như lời vua Đavít nói về chính mình khi đang ở trong loại đêm này: "Lòng tôi đã bừng cháy (trong tình yêu chiêm niệm), ruột gan tôi cũng được đổi thay” (Tv 72/73,21-22) nghĩa là, các nghiêng chiều của cảm tính khả giác đã được đổi thay, từ nếp sống cảm giác sang nếp sống tâm linh xuyên qua sự khô khan và chán ngán mọi thứ như chúng tôi đã đề cập. Vua Đavít nói tiếp: "Tôi đã bị dồn vào hư không và bị “hư vô hóa” mà tôi không hề hay biết” (Tv 72,22 vulg.). Bởi như đã nói, trong khi chẳng biết mình đang đi về đâu, linh hồn cảm thấy mình chỉ còn là hư không đối với mọi điều trên trời dưới đất mà trước đây nó thường hưởng nếm, chỉ còn thấy mình đang đắm say tình yêu mà chẳng biết thế nào và tại sao.

Đôi khi sự bừng cháy của tình yêu nơi tâm linh tăng cao, nỗi khắc khoải linh hồn dành cho Thiên Chúa quá lớn lao tới nỗi xương cốt dường như khô kiệt đi vì khát, các năng lực tự nhiên đều héo hắt, cả hơi ấm và sức mạnh cũng tiêu tan vì cơn khát dữ dội ấy của tình yêu. Linh hồn cảm thấy cơn khát tình yêu này thật quá sức mãnh liệt. Vua Đavít đã từng cảm nghiệm điều này khi thốt lên: “Linh hồn tôi khao khát Thiên Chúa hằng sống” (Tv 41/42,3) như thể ngài muốn nói: cơn khát linh hồn tôi đang chịu thật là dữ dội. Bởi cơn khát này quá dữ dội nên ta có thể nói rằng nó khiến người ta chết khát. Tuy nhiên cần ghi nhận rằng sự dữ dội của cơn khát này dâng lên từng hồi từng chặp không liên tục, mặc dù thường xuyên linh hồn vẫn cảm thấy một sự khát khao nào đó.

2 - Như tôi đã bắt đầu bàn ở đây, xin hãy nhớ rằng vào những bước đầu, người ta thường không cảm thấy được thứ tình yêu này mà chỉ thấy sự khô khan trống rỗng chúng ta đang nói. Lúc ấy thay vì thứ tình yêu sẽ dần dần bừng lên mà linh hồn cảm nghiệm được giữa những khô khan và trống rỗng của các quan năng là một nỗi bận tâm và lo lắng thường xuyên kèm với nỗi khổ tâm sợ mình đã không phụng sự Thiên Chúa. Thế nhưng khi Thiên Chúa thấy linh hồn đang bước đi trong ưu sầu lo lắng là vì yêu mến Ngài (Tv 50/51,17) thì đó đã là một lễ hy sinh đẹp lòng Thiên Chúa không ít. Nỗi ưu sầu lo lắng ấy gieo vào linh hồn một ơn chiêm niệm bí mật cho tới khi phần giác quan dần dần được thanh tẩy khỏi những năng lực và nghiêng chiều tự nhiên nhờ sự khô khan đi kèm với ơn chiêm niệm, thì ơn này sẽ đốt cháy lên trong tâm linh thứ tình yêu ấy của Thiên Chúa. Tuy nhiên giống như người đã khởi sự dùng thuốc chữa trị, giờ đây linh hồn không nên làm gì khác hơn là chịu đựng sự khô khan và tăm tối này để thanh tẩy các mê thích ngõ hầu nhờ đó mà được chữa trị khỏi nhiều bất toàn và gặt hái được nhiều nhân đức và trở nên xứng đáng với thứ tình yêu nói trên như câu thơ tiếp theo giải thích:

Ôi vận may diễm phúc!

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 10 (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 10 (tiếp theo)

4 - Phong cách họ phải giữ lấy trong đêm giác quan này là đừng nghĩ gì đến việc lý luận và suy gẫm nữa, bởi không còn là lúc để làm những việc ấy, mà hãy để linh hồn nghỉ ngơi an tịnh mặc dù rõ ràng có vẻ như họ chẳng làm gì và đang lãng phí thời giờ, và mặc dù có vẻ như là do biếng nhác nên họ đã không màng nghĩ đến điều gì cả. Thật vậy, họ sẽ làm được rất nhiều nếu chỉ kiên trì nhẫn nại trong tâm nguyện mà chẳng làm gì cả.

Điều duy nhất họ phải làm là để cho linh hồn được tự do, rảnh rỗi, thoát khỏi mọi ghi nhận và tư tưởng, không lo lắng về những gì họ sẽ tưởng nghĩ hay suy niệm, mà chỉ hài lòng và mãn nguyện hướng cái nhìn yêu thương và an bình lên Thiên Chúa, sống thanh thản không gắng sức, không khát khao nếm hưởng hay cảm nhận Ngài. Bởi lẽ mọi tham vọng này đều khiến linh hồn âu lo và sao lãng sự nghỉ ngơi an tịnh và thư thái dịu dàng của ơn chiêm niệm đang được ban cho nó ở đây.

5 - Có thể họ còn bối rối hơn vì thấy mình bị mất thời giờ và thấy có lẽ nên làm một điều gì khác thì tốt hơn vì giờ đây khi tâm nguyện họ chẳng làm được gì hay nghĩ được gì cả. Dù vậy, họ nên kiên nhẫn và cứ ở an tịnh, như thể cầu nguyện chẳng gì khác hơn là tỏ ra hài lòng và rộng mở cõi lòng. Thật vậy nếu cứ đòi làm một điều gì đó nhờ các quan năng bên trong, họ sẽ cản trở và đánh mất những ơn lành Thiên Chúa đang trao ban và khắc sâu vào linh hồn họ nhờ sự an bình và thư thái ấy. Cũng như khi một họa sĩ đang muốn phác họa hay vẽ chân dung một người mà người ấy lại cứ loay hoay làm một chuyện gì đó thì họa sĩ sẽ bị cản trở chẳng làm được gì và công việc sẽ bị trục trặc. Tương tự như vậy, một khi linh hồn đã muốn sống an bình tĩnh lặng bên trong, thì bất cứ một công việc, một nghiêng chiều hay một chú tâm nào khác cũng đều sẽ khiến linh hồn chia trí, bất an và cảm thấy các giác quan khô khan trống rỗng. Vâng, linh hồn càng tìm cách bám vào một nghiêng chiều hay nhận thức nào đó, càng cảm thấy thiếu thốn, bởi lẽ sự thiếu thốn này không thể nào lấp đầy được bằng con đường giác quan ấy.

6 - Như thế, linh hồn không nên lo lắng về việc các quan năng không còn hoạt động, trái lại, tốt hơn phải mong sao cho các hoạt động ấy mất đi nhanh hơn. Thật vậy, khi chúng không cản trở hoạt động của ơn chiêm niệm Thiên Chúa đang phú ban cho linh hồn, thì linh hồn lại nhận được ơn ấy một cách dồi dào và an thái hơn, đồng thời khiến tâm linh được rực nóng và bốc cháy lên với thứ tình yêu mà ơn chiêm niệm tối tăm và bí mật này mang theo và khắc sâu vào linh hồn. Thật vậy, ơn chiêm niệm chẳng gì khác hơn là ơn Thiên Chúa tuôn đổ một cách bí mật, an bình và đầy yêu thương mà nếu không bị cản trở thì ơn này sẽ đốt cháy linh hồn trong tinh thần yêu thương, như điều linh hồn muốn nói với ta trong câu thơ kế tiếp:

Nồng nàn yêu thương và âu lo.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 10

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 10

[Về cách xử sự trong đêm giác quan này]

1 - Như đã nói trên, trong đêm giác quan này, Thiên Chúa thực hiện một cuộc thay đổi lớn bằng cách kéo linh hồn ra khỏi nếp sống giác quan và đưa vào cuộc sống tâm linh, nghĩa là từ suy niệm tiến lên chiêm niệm, là nơi linh hồn không còn khả năng dùng các quan năng của mình để hành động và suy luận về những gì thuộc về Thiên Chúa. Như vậy, vào thời điểm này, những người sống theo tâm linh phải chịu nhiều nỗi khổ rất lớn, chẳng phải vì những khô khan đang gặp cho bằng vì sợ đang lạc đường; họ cứ ngỡ mình chẳng gặp được sự nâng đỡ hay thích thú nơi các việc lành là do đã mất hết các ơn lành và đang bị Thiên Chúa bỏ rơi.

Bấy giờ họ trở nên mệt mỏi và theo thói quen, họ cố gắng tự tạo lấy một chút thích thú nào đó để tập trung các quan năng vào một chủ đề suy niệm, bởi họ nghĩ rằng nếu không làm thế và nếu không cảm thấy mình đang hoạt động thì kể như mình chẳng làm gì cả. Cố gắng ấy chỉ khiến nội tâm thêm chán chường và cảm thấy ghê tởm bởi thật ra lúc ấy linh hồn đang thích được nghỉ ngơi và an tịnh, không muốn đụng chạm gì tới các quan năng. Do đó họ mất cả chì lẫn chài, thay vì tìm được tâm linh, họ lại đánh mất đi cái tâm linh thanh thản và bình an đã có sẵn nơi họ. Họ giống như kẻ phế bỏ công việc đã thực hiện để bắt đầu làm lại chính công việc ấy, như kẻ chạy trốn khỏi thành phố chỉ để lại quay về đó, hay như người bỏ con mồi để rồi quay trở lại săn con mồi ấy. Như thế thật vô ích, vì như đã nói, việc quay lại với phong cách cũ chẳng đem lại một chút lợi ích nào.

2 - Vào lúc ấy nếu không được ai hiểu, họ sẽ lùi bước, rời bỏ con đường đã đi hoặc bước chậm lại, ít ra cũng bị cản trở không tiến bước được, do bởi họ quá lo lắng tìm cách để tiến bằng con đường cũ là suy niệm và lý luận. Họ mệt mỏi và bắt mình làm việc quá độ bởi nghĩ rằng sự thất bại là do họ biếng nhác hoặc do tội lỗi của họ. Thật ra giờ đây việc suy niệm đã trở nên thừa thãi bởi vì Thiên Chúa đang dẫn họ theo nẻo đường khác, tức nẻo đường chiêm niệm, rất khác xa với nẻo đường thứ nhất, vì bên nọ là suy gẫm và lý luận còn bên này thì chẳng dính dự gì với chuyện tưởng tượng hoặc lý luận.

3 - Những ai thấy mình lâm vào tình trạng này nên tự an ủi bằng sự kiên trì nhẫn nại, đừng dằn vặt mình, hãy trông cậy vào Thiên Chúa, Đấng không bao giờ bỏ rơi những ai tìm kiếm Ngài với một trái tim đơn sơ và ngay thẳng (Tv 9,11); Ngài cũng không thể không ban cho họ những thứ cần thiết trên đường cho tới khi dẫn họ vào ánh sáng tinh tuyền trong suốt của tình yêu mà Ngài sẽ ban cho họ nhờ đêm tối tâm linh, nếu họ xứng đáng để được Ngài đưa vào đêm tối ấy.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 9 (tiếp theo)

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 9 (tiếp theo)

8 - Dấu hiệu thứ ba giúp nhận biết một cuộc thanh tẩy giác quan chính là sự kiện linh hồn dầu có cố gắng hết sức cũng không sao còn suy niệm hay suy luận được theo tưởng tượng như đã quen trước đây. Bởi giờ đây Thiên Chúa bắt đầu thông truyền chính Ngài cho linh hồn không qua nẻo giác quan dựa vào việc phân tích và tổng hợp suy diễn các ý tưởng như trước đây Ngài thường làm, nhưng bằng con đường thuần túy tâm linh là nơi không hề có các chuỗi suy luận. Thiên Chúa tự thông truyền cho linh hồn qua một tác động chiêm niệm giản dị mà các giác quan hạ đẳng thuộc bên ngoài lẫn bên trong đều không thể đạt tới. Từ đây trí tưởng tượng và óc sáng tạo vẽ vời không thể dựa vào bất cứ sự cân nhắc suy xét nào và cũng không còn chỗ đứng.

9 - Dấu hiệu thứ ba này giúp thấy rất rõ rằng sự lúng túng và nhàm chán nói trên của các quan năng không hề do một khí chất tiêu cực, bởi nếu thế thì, một khi khí chất ấy được bình ổn thì linh hồn chỉ cần chú tâm một chút là sẽ có thể làm được điều trước đây đã từng làm và các quan năng sẽ tìm lại được chỗ dựa của chúng. Thế nhưng trong cuộc thanh tẩy mê thích ở đây sự việc không như thế, bởi một khi đã bắt đầu vào cuộc thanh tẩy này, linh hồn sẽ càng lúc càng không thể suy luận bằng các quan năng. Và cho dầu nơi một số linh hồn, thỉnh thoảng vẫn còn gặp lại được những thích thú và suy luận khả giác của họ (Có thể vì họ còn quá yếu nên không thể cho thôi bú một cách đột ngột), nhưng rồi nếu họ tiến bộ, sự khô khan ấy sẽ ngày càng tăng khiến cho các hoạt động thuộc giác quan đi đến chỗ chấm dứt.

Còn nơi những kẻ không bước đi trên đường chiêm niệm, mọi sự sẽ diễn ra khác hẳn. Với họ, đêm tối khô khan này thường không mang tính liên tục đối với giác quan bởi lắm lúc họ cảm thấy khô khan, lắm lúc không cảm thấy và dầu có lúc không thể suy luận nhưng lúc khác lại có thể suy luận. Thiên Chúa chỉ đặt họ vào đêm này để thao luyện họ và dạy họ khiêm nhường đồng thời cải tạo mê thích của họ để họ khỏi rơi vào tật tham ăn xấu xa trên lãnh vực tâm linh, chứ không phải để dẫn họ vào nẻo đường tâm linh, tức nẻo đường chiêm niệm. Không phải tất cả những người dốc quyết thao luyện trên đường tâm linh đều được Thiên Chúa dẫn tới ơn chiêm niệm, mà có lẽ chỉ không đến một nửa. Tại sao như thế thì chỉ một mình Thiên Chúa biết. Đó cũng là lý do tại sao Thiên Chúa không bao giờ để cho giác quan những người ấy hoàn toàn rút được khỏi núm vú của cân nhắc và suy luận mà chỉ thực hiện cho họ trong một khoảng thời gian ngắn nào đó và không liên tục, như đã nói ở trên.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 9 (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 9 (tiếp theo)

4 - Nguyên nhân sự khô khan này là vì Thiên Chúa đang chuyển đổi các điều tốt và sức mạnh từ giác quan sang tâm linh; phần giác quan và sức mạnh tự nhiên của linh hồn không đủ khả năng nhận thức điều ấy nên vẫn cứ trơ trơ, khô khan và trống rỗng. Phần giác quan không có khả năng tiếp nhận những điều tốt thuần tuý tâm linh, vì thế đang khi tâm linh nếm được nhiều hương vị thì xác thịt chẳng được thích thú gì cả và trở thành uể oải trong công việc của nó. Tuy nhiên phần tâm linh nhờ được bổ dưỡng, lại trở nên mạnh mẽ hơn, tỉnh táo hơn và chăm chú hơn trước, luôn lo sao để khỏi thiếu sót đối với Thiên Chúa.

Sở dĩ linh hồn không ý thức ngay được cái hương vị và sự hoan lạc tâm linh mà chỉ thấy khô khan vô vị chính là vì sự thay đổi này quá mới mẻ, khẩu vị của nó vốn quen với những thích thú khả giác kia nên vẫn cứ hướng mắt về đó. Vì khẩu vị tâm linh chưa tập quen và chưa được thanh tẩy để nếm được sự thú vị tinh tế như thế, bao lâu tâm linh chưa được chuẩn bị sẵn sàng nhờ đêm khô khan và tối tăm này, nó chưa thể cảm nghiệm được cái thú vị và điều tốt tâm linh mà chỉ cảm được sự khô khan vô vị và tiếc nhớ những gì nó từng được nếm hưởng trước kia cách quá ư dễ dàng.

5 - Quả thực, những người mà Thiên Chúa bắt đầu dẫn vào những chốn hoang mạc tịch liêu này thật giống với con cái Israel ngày xưa. Khi Thiên Chúa bắt đầu ban cho thứ lương thực từ trời chứa đủ hương vị thơm ngon (Kn 16,20-21) và, theo lời truyền tụng, phù hợp mọi khẩu vị, họ vẫn cứ tiếc nuối thèm khát thứ hương vị thịt thà, củ hành củ tỏi từng ăn bên Ai Cập, bởi họ đã quen và đã ghiền thứ lương thực này hơn là thứ manna dịu ngọt vốn dành cho các thiên thần. Họ khóc lóc than thở vì thiếu thứ lương thực trần thế ấy đang khi đã có được dư dật lương thực từ trời (Ds 11,4-6). Mê thích của ta quá thấp hèn đến nỗi khiến ta thèm khát những nỗi khốn cùng của mình và chán ngán những phúc lộc khôn tả của trời cao!

6 - Tuy nhiên, như vừa nói, khi những khô khan này phát sinh từ con đường thanh tẩy mê thích giác quan thì mặc dầu thoạt đầu tâm linh không cảm nghiệm được hương vị, vì những lý do chúng tôi vừa nêu, nó vẫn cảm thấy can đảm và mạnh mẽ để hoạt động nhờ vào cái tinh túy mà lương thực nội tâm ấy đem đến cho nó. Thứ lương thực nội tâm ấy là bước đầu của ơn chiêm niệm vốn khô khan và tối tăm đối với giác quan. Ơn chiêm niệm ấy là một cái gì ẩn khuất và bí mật ngay cả đối với người nhận lãnh nó. Thông thường, cùng với sự khô khan trống rỗng tạo ra nơi phần giác quan, ơn chiêm niệm này còn cho linh hồn cái khuynh hướng và khát mong được ở yên tĩnh một mình, không còn khả năng tưởng nghĩ đến một sự vật cụ thể nào mà cũng chẳng màng nghĩ đến chuyện đó.

Khi sự kiện nói trên xảy đến, nếu người ta biết trầm tĩnh, không bận tâm làm bất cứ một việc bên trong hay bên ngoài nào cả, cũng không lo nghĩ sẽ phải làm gì, thì sẽ cảm nghiệm được ngay sự bình phục nội tâm một cách tinh tế trong sự quên lãng và thư thái này. Ơn bình phục nội tâm này tinh tế tới nỗi nếu linh hồn cứ khao khát hay tìm cách cảm nghiệm cho được thì thường sẽ không cảm nghiệm được. Thật vậy, như tôi đã nói, ơn chiêm niệm chỉ hoạt động khi nào linh hồn ở trong tình trạng hết sức thư thả và quên lãng. Nó chẳng khác nào khí trời, hễ ta muốn đưa tay chụp lấy là nó vuột mất.

7 - Trong ý nghĩa này chúng ta có thể giải thích điều Đức Tình quân nói với Tình nương trong sách Diễm Ca: “Đừng nhìn ta, kẻo làm ta choáng váng!” (Dc 6,4). Bởi lẽ, bằng cách ấy Thiên Chúa đưa linh hồn đến tình trạng này và dẫn nó qua một nẻo đường quá khác biệt tới nỗi nếu linh hồn muốn hành động bằng các quan năng của mình, nó sẽ cản trở hơn là hợp tác vào công việc Thiên Chúa đang thực hiện nơi nó - Trước kia, lúc khởi đầu cuộc sống tâm linh, điều ấy hoàn toàn ngược lại. Lý do là vì từ nay ở bậc chiêm niệm này, linh hồn đã rời bỏ việc nguyện gẫm suy lý để tiến tới tình trạng của người đã tiến khá xa, thì chính Thiên Chúa mới là Đấng hoạt động nơi nó. Thiên Chúa buộc hết các quan năng bên trong của linh hồn lại, không để cho linh hồn bám vào trí năng, sự vui thỏa nơi lòng muốn hoặc suy luận nơi dạ nhớ (ký ức). Vậy, như chúng tôi đã nói, vào thời điểm này, bất cứ điều gì linh hồn làm theo ý riêng đều ngăn cản sự an bình nội tâm và công việc Thiên Chúa đang hoàn tất nơi tâm linh qua sự khô khan giác quan ấy. Sự bình an này có tính cách tâm linh và tinh tế cho nên nó hoạt động trong thinh lặng, tinh tế, cô tịch, đem lại sự hài lòng và bình an, xa cách hẳn mọi thích thú khác của thuở đầu, những thích thú thật sôi động, gần như cảm thấy và đụng chạm được. Theo lời vua Đavít (x. Tv 84,9/85,8), đây chính là sự bình an do Thiên Chúa nói lên trong linh hồn để tâm linh hóa nó.

Từ đây phát sinh dấu hiệu thứ ba.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)

Đêm Dày - Thánh Gioan Thánh Giá - Quyển 1: Đêm giác quan - Chương 9

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

TOÀN VĂN SƯU TẬP CÁC TÁC PHẨM

Tập 3

ĐÊM DÀY

Quyển 1

ĐÊM GIÁC QUAN

CHƯƠNG 9

[Về các dấu hiệu để nhận biết xem người sống theo tâm linh có đang bước qua nẻo đường của đêm thanh tẩy giác quan này không]

1 - Tuy nhiên, những khô khan nói trên nhiều khi có thể không phát sinh từ đêm thanh tẩy giác quan mà từ tội lỗi hay bất toàn, hoặc do hèn nhát và nguội lạnh hoặc do khí chất xấu hay một sự khó chịu thể lý nào đó, vì thế tôi xin nêu ra đây vài dấu hiệu giúp nhận biết xem sự khô khan đang gặp phát sinh từ sự thanh tẩy này hay từ một trong những tiêu cực vừa nói. Về vấn đề này tôi thấy có ba dấu hiệu chính.

2 - Dấu hiệu thứ nhất là khi không thấy được thú vị và ủi an nơi những gì thuộc về Thiên Chúa thì đồng thời cũng chẳng thấy thú vị và ủi an nơi bất cứ loài thụ tạo nào, bởi một khi Thiên Chúa đưa linh hồn vào đêm tối tăm này để thanh tẩy nó và dập tắt các mê thích khả giác của nó thì Ngài cũng không để cho nó thấy thích thú hoặc gặp được hương vị nơi bất cứ sự vật nào. Khi có dấu hiệu ấy gần như ta có thể suy diễn rằng thứ khô khan vô vị này không phát sinh từ những tội lỗi hay bất toàn nào mới mắc phải. Bởi nếu có chuyện này thì, theo bản tính tự nhiên, người ta sẽ cảm thấy có phần hướng về hoặc thèm muốn nếm hưởng một điều gì đó ngoài những điều thuộc về Thiên Chúa, bởi vì mỗi lần để cho mê thích được buông theo một bất toàn nào đó người ta liền cảm thấy nghiêng chiều về đó nhiều hay ít tùy theo mức độ sự thích thú và quyến luyến của mình. Tuy nhiên sự không tha thiết cả với siêu nhiên và tự nhiên như thế cũng có thể phát sinh từ một sự khó chịu hay một khí chất đa sầu nào đó khiến cho người ta không còn thấy thích thú bất cứ thứ gì, do đó cần phải nhờ đến dấu hiệu và điều kiện thứ hai sau đây.

3 - Dấu hiệu và điều kiện thứ hai (để linh hồn có thể tin mình đang trải qua cuộc thanh tẩy ấy) là linh hồn thường vẫn tưởng nhớ tới Thiên Chúa với nỗi bận tâm và âu lo khổ sở nghĩ rằng mình đang thoái hóa chẳng phụng sự Thiên Chúa gì cả vì chẳng còn thích thú với những gì thuộc về Thiên Chúa. Điều đó cho thấy sự chán chường và khô khan này không phát xuất từ sự hèn nhát hay nguội lạnh, bởi nếu nguội lạnh thì cũng chẳng còn tha thiết hoặc lo lắng gì lắm đến những điều thuộc về Thiên Chúa.

Như thế, giữa sự khô khan và tật nguội lạnh có sự khác biệt rất lớn. Tật nguội lạnh khiến cho lòng muốn và tinh thần trở nên thờ ơ và uể oải, chẳng lo gì đến việc phụng sự Thiên Chúa, còn sự khô khan thanh tẩy thì thường kèm theo nỗi bận tâm canh cánh pha lẫn sự âu lo khổ sở vì chưa phụng sự Thiên Chúa đúng mức. Đàng khác, dù đôi khi có đi kèm với nỗi sầu muộn hay tính khí nào khác nhưng không vì vậy mà sự khô khan này không đem lại hiệu quả thanh tẩy các mê thích, bởi linh hồn chẳng còn thích thú điều gì ngoài nỗi quan tâm về Thiên Chúa. Quả vậy, nếu tính khí ấy là nguyên nhân duy nhất gây ra sự dửng dưng vô vị thì mọi thứ sẽ kết thúc trong sự chán ngán và hủy hoại bản tính tự nhiên chứ không thể có được niềm khao khát phụng sự Thiên Chúa như sự khô khan thanh tẩy mang lại. Với nỗi khô khan này, mặc dầu phần cảm giác rất mực sa sút, uể oải và yếu đuối trong các hoạt động của nó bởi không gặp được sự thích thú, nhưng tâm linh vẫn luôn mau mắn và mạnh mẽ.

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)