Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Những tư tưởng chịu ảnh hưởng Kitô giáo - Thiên Chúa của Kinh thánh

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ NHỮNG TƯ TƯỞNG CHỊU ẢNH HƯỞNG KITÔ GIÁO

3. Thiên Chúa của Kinh thánh

Vậy, trong các hệ tư tưởng hữu thần, có thể nói Do Thái giáo với Kitô giáo là hệ rõ ràng nhất tuyên bố vũ trụ này có thật và được tạo dựng từ hư không và là những hữu thể tách biệt với bản thể của Thiên Chúa. Chẳng những chúng được tạo dựng bởi Thiên Chúa một lần mà còn luôn luôn dược nâng đỡ bởi quyền năng sáng tạo của chính Thượng đế để gìn giữ nó trong sự hiện hữu, hay nói cách khác, nếu Thượng đế rút khỏi cái động tác sáng tạo, thì tất cả những hữu thể bất tất, biển dịch, vô thường đó sẽ trở về lại với hư không.

Theo tín ngưỡng của người Kitô giáo và Do Thái giáo, cái vũ trụ thụ tạo này là có thật dưới hai dạng: vật chất và tâm linh; có những hữu thể thuần túy vật chất như đất, đá, kim loại, v.v…, có những hữu thể, thuần túy tâm linh như các thiên thần và có những hữu thể từ sinh vật cho lên đến con người, thì có những nguyên tắc khác được gọi là: sinh hồn, giác hồn và cuối cùng là linh hồn.

Do đó, nhân đây tôi cũng xin các anh chị biết cho rằng, quan niệm của Kitô giáo là một quan niệm "hữu linh", chứ không phải là "duy tâm". Hữu linh nghĩa là trong các hữu thể có những hữu thể có tính chất tâm linh, nhưng cũng có những hữu thể chỉ thuần túy vật chất như đất và đá, và có những hữu thể có thể nói là trung gian từng cấp một giữa những hữu thể thuần vật chất như đất đá và những hữu thể thuần linh như các thiên thần.

Và như vậy, quan niệm của Do Thái giáo và Kitô giáo về vũ trụ là "duy thực", chứ không phải là "duy tưởng", tiếng Pháp là "idéalisme". Duy thực nghĩa là các hữu thể, dù là hoàn toàn vật chất như đất đá, dù là thần linh như các thiên thần, dù là các cấp hữu thể trung gian như cỏ cây, động vật, loài người đều là có thật, chứ không phải do một tâm trí nào hình dung ra như chúng ta hình dung những hữu thể trong giấc mơ.

Đó là nói về bản chất của các thụ tạo trong quan niệm Kitô giáo và Do Thái giáo, cón bản chất của chính bản thể tự hữu, hằng hữu là Thiên Chúa thì sao? Có một số nhà thần học, một số nhà triết học Do Thái giáo và Kitô giáo nói rằng, bản chất của Thượng đế là thuần linh. Riêng tôi, tôi cho rằng quan niệm đó có lẽ chẳng được xác đáng cho lắm, bởi vì đã nói đến bản chất, tức là có một phần nào hạn hẹp cái tính chất của hữu thể, ví dụ: bản chất là vật chất thì không có tâm linh, như đất và đá chẳng hạn; nếu nói bản chất thuần linh như các thiên thần thì không có vật chất, còn các hữu thể từ tế bào đơn giản, hữu cơ cho lên đến con người, thì có phần nào hỗn độn, nếu không muốn nói là lợn cợn, vừa có dạng vật chất vừa có dạng tâm linh. Nói rằng Thiên Chúa là thuần linh, thì theo thiển ý, tôi cho rằng như vậy là hạ cấp Thiên Chúa xuống ngang hàng các thiên thần vốn cũng chỉ là những thụ tạo, tức là chỉ thế hiện được một dạng của sự hiện hữu mà thôi.

Do đó, trong "Kinh thánh", khi Môsê hỏi tên Đấng Tạo hóa, Ngài chỉ định nghĩa Ngài không phải là "vật", là "tâm" hay là gì gì cả, mà Ngài chỉ nói rằng, "Ta là Đấng CÓ". Câu trả lời như vậy được ghi trong Kinh thánh và các nhà chú giải Kinh thánh, các thần học gia và các nhà triết học Do Thái giáo cũng như Kitô giáo hiểu rằng, nếu đá, bản tính là vật chất, nếu thiên thần, bản tính là tâm linh, hoặc nói theo thuật ngữ chuyên môn là "yếu tính" của đá là vật chất, yếu tính của thiên thần là tâm linh, yếu tính của con người là vừa vật chất vừa tâm linh, còn Thượng đế thì yếu tính không thể bị hạn hẹp, đóng khung trong bất cứ phạm trù nào. Nói cách khác, trong các thụ tạo, theo lối nói chuyên môn của triết học, thụ tạo nào cũng có hai phần: yếu tính, tiếng Pháp là "essence" và hiện hữu, tiếng Pháp là "existence", còn ở trong Thượng đế, Đấng Tạo hóa, thì "essence" của Ngài chính là "existence", chỉ có MỘT mà thôi.

Do đó, bản thân tôi nghĩ rằng, bản chất của Thượng đế chính là SỰ CÓ và bất cứ CÁI CÓ nào cũng thông dự vào SỰ CÓ ấy, dưới một dạng hạn hẹp nào đó phản ảnh một khía cạnh nào đó được gọi là "yếu tính", và yếu tính bao giờ cũng đóng trong khung của một giới hạn nhất định. Cho nên, "vật, tâm, linh" đều là những yếu tính, mà yếu tính của Thiên Chúa chính là "hiện hữu", cho nên nói Thượng đế là thuần linh thì e có lẽ hạn chế sự hiện hữu của Ngài và hạ thấp Ngài xuống ngang hàng với một cấp thụ tạo, dù là cấp cao nhất thuần linh là các thiên thần như trong tín ngưỡng của Do Thái giáo và Kitô giáo.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.