Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

Toàn văn sưu tập các tác phẩm

Quyển 4

CA KHÚC TÂM LINH

DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH

+ Đặc tính của phần minh giải

Sự dè dặt về tâm linh của Thánh nhân đã chi phối phần minh giải của cả bốn mươi ca khúc. Như lời phi lộ đã cảnh báo trước, nhiều lần Thánh nhân chỉ tìm cách rọi vào một vài tia sáng, cho nên ngài đã ngắt ngang, gác lại những điều có thể triển khai và chỉ nêu lên một cách thật cô đọng những gì ngài buộc phải bàn đến.

Có lẽ chính sự dè dặt ấy đã đem lại cho chúng ta nét bay bổng nơi bản văn của Ca Khúc Tâm Linh. Hầu như độc giả không ngăn nổi xúc động trước lối hành văn thông suốt nhẹ nhàng tác giả đã dùng để minh giải các câu thơ, khiến chúng ta không cảm thấy nặng nề. Vừa buông Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày xuống, độc giả đã gặp ngay được nơi Ca Khúc Tâm Linh một ấn tượng trái ngược hẳn mà lại đầy hiệu quả.

Thế nhưng đó mới chỉ là một ghi nhận hoàn toàn mang tính cách bề ngoài. Cần phải xác định rõ hai điều sau đây: thứ nhất, nơi tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh, Thánh nhân rời bỏ trật tự luận lý đã theo trong tác phẩm Đường Lên Núi Cát Minh và Đêm Dày để chọn trật tự lịch sử. Thánh nhân chỉ bận tâm đến diễn tiến của linh hồn hiện đang đạt tới sự kết hiệp nên đã bỏ đi mọi phân chia, mọi lớp lang thông thường. Ngài chỉ nhìn ngắm xem linh hồn được biến đổi nhanh chóng nơi ngọn lửa tình nồng hiện đang sống ra sao. Đây là một khác biệt đáng kể. Từ giờ trở đi sẽ không còn một thứ khảo luận bàn về đủ cách đủ kiểu giúp nhận lãnh nơi mình sự nhận biết về các sự vật hoặc về Thiên Chúa. Sẽ không còn liệt kê đủ thứ thiện hảo khác nhau mà lòng muốn của chúng ta thường gắn bó, cũng sẽ không còn dùng lại phương cách đã dùng trong Đêm Dày (dù ở Đêm Dày, trật tự luận lý của các quan năng được nghiên cứu phù hợp với trật tự lịch sử của việc thanh luyện các quan năng ấy). Ở đây chỉ thuần tuý và đơn giản đề cập đến lịch sử của một linh hồn đã tinh luyện được tình yêu nhào luyện hết sức mãnh liệt đến nỗi nó nóng lòng mong được kết hiệp, rồi sau khi được thương ban cho sự kết hiệp đầu tiên vốn đã rất cao vời, nó lại mong chờ sự hoàn thiện tuyệt đối của ơn kết hiệp đem lại sự bình đẳng trong tình yêu.

Điều quan trọng thứ hai cần xác định: Ca Khúc Tâm Linh không phải là một tác phẩm được viết lạnh lùng như kiểu Đường Lên Núi Cát Minh. Thánh Gioan Thánh Giá không thể nào đóng vai trò chú giải phê bình thuần tuý hoặc vai trò của một người minh giải hoàn toàn khách quan đối với những ca khúc mà chính ngài đã viết ra với lòng yêu mến Thiên Chúa nồng nàn. Những lời lẽ yêu thương thắm thiết đâu có thể đem trình bày lại bằng bất cứ một kiểu nói nào. Quả thật trước một vấn đề cầu nguyện cần triển khai, Thánh nhân không ngần ngại nhờ đến thứ thần học kinh viện, tuy nhiên, nơi đa số các bản văn, chính Thánh kinh đã dưỡng nuôi việc khai triển các tư tưởng của Thánh nhân, nhất là đã dưỡng nuôi những đà tiến triển nơi trái tim ngài, đang khi vẫn dựa trên những gì kinh nghiệm đã dạy bảo ngài. Hơn nữa, hơn tất cả những chỗ khác, những lời cảm thán xen vào làm gián đoạn tập khảo luận :

“Ôi! Ước gì ai nấy hiểu được rằng người ta chỉ có thể đạt đến chỗ thẳm sâu của sự khôn ngoan và sự giàu sang muôn màu muôn vẻ của Thiên Chúa bằng cách bước thật sâu vào trong khổ đau muôn hình vạn trạng, đặt hết niềm an ủi và khát vọng của mình vào đó!” (CaB 36,13). Trên toàn tác phẩm của thánh Gioan Thánh Giá, ta có thể khắc hoạ bằng chữ nổi lời chất vấn sau đây, một lời để lộ cho ta thấy tâm hồn say mê nồng nhiệt của Ngài:

“Ôi hỡi những linh hồn đã được tạo dựng cho những điều cao cả ấy và được mời gọi hưởng những điều cao cả ấy! Các bạn đang làm gì vậy? Đang tiêu phí thời giờ vào việc gì vậy?” (CaB 39,7).

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)