Ca Khúc Tâm Linh - Thánh Gioan Thánh Giá - Dẫn vào Ca Khúc Tâm Linh (tiếp theo)

 

THÁNH GIOAN THÁNH GIÁ

Toàn văn sưu tập các tác phẩm

Quyển 4

CA KHÚC TÂM LINH

DẪN VÀO CA KHÚC TÂM LINH (tiếp theo)

+ Học thuyết chủ yếu: Tình yêu.

Tình yêu rồi sẽ sớm trở thành đề tài gần như độc tôn của thánh Gioan Thánh Giá.

Một khi đã biết được những mô tả hoành tráng nơi tác phẩm Đêm Dày người ta tự hỏi liệu còn có thể viết thêm gì về đề tài tình yêu? Cứ nhớ lại tất cả những gì Thánh nhân đã nói về tình yêu của một Mađalêna hoặc về 10 bậc thang tình yêu thì rõ. Như thế, người ta có thể dễ bị cám dỗ nản lòng khi nghĩ phải dùng cái bàn phím nặng nề của một học thuyết suy lý để trình tấu bản nhạc hết sức phong phú đem lại sinh động cho toàn tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh. Thế nhưng bạn hãy cứ đọc và hãy để cho lòng thẩm thấu. Rồi cuối cùng, Thánh nhân sẽ nói cho bạn thật rõ ràng nơi một câu chủ chốt trong lời phi lộ: “Không cần phải thấu hiểu cách rạch ròi về sự khôn ngoan huyền giao mà các ca khúc ấy bàn đến mới có thể nảy sinh tình yêu thương và sự cảm mến nơi linh hồn” (CaB, phi lộ, 2). Đúng vậy! Chỉ nguyên nỗ lực của trí não, ngay cả một trí não cực kì tinh tế, không thể nào nắm bắt nổi cái thực tại sâu thẳm của Ca Khúc Tâm Linh. Tuy nhiên, khi biết để cho những trang sách viết dưới tác động của Thần Khí, thấm nhập vào từ từ, và khi cố gắng diễn đạt điều có sức làm lan truyền sự sống, hồng ân cao đẹp nhất của tác phẩm, thì người ta sẽ nắm bắt được. Ít ra khi ấy người ta phải nhìn nhận: kết luận rằng Ca Khúc Tâm Linh chỉ bàn về tình yêu là một điều cực kì hiển nhiên. Tình yêu nôn nóng và khắc khoải nơi 12 ca khúc đầu, tình yêu rạng rỡ và hoan hỉ nơi cuộc đính hôn, tình yêu tỏa sáng tròn đầy của hôn lễ đều phơi bày ra những phong phú vững bền của một sự hiệp nhất trọn vẹn.

Tình yêu quả là lời đầu tiên và cũng là lời cuối cùng của Ca Khúc Tâm Linh, mà Ca Khúc Tâm Linh lại chiếm vị trí trọng tâm trong học thuyết của thánh Gioan Thánh Giá, thế nên ta hiểu tại sao thánh nữ Têrêxa Hài Đồng đã tóm tắt niềm thán phục biết ơn đối với thánh Gioan Thánh Giá qua một câu nói độc nhất: “Đây là vị thánh tuyệt vời của tình yêu”. Chắc hẳn đó là lý do khiến thánh nữ thành Lisieux dành ưu ái đặc biệt cho Ca Khúc Tâm Linh. Người ta khám phá thấy phần lớn các trích dẫn về thánh Gioan Thánh Giá được thánh nữ sử dụng đều thuộc về Ca Khúc Tâm Linh.

Nhà văn và triết gia Jacques Maritain đã lưu ý đến một nét chủ yếu làm thành đặc tính của thứ tình yêu được mô tả nơi tác phẩm Ca Khúc Tâm Linh. Đúng ra đây là đặc tính của bất cứ thứ tình yêu nào đi đến tận cùng những đòi hỏi riêng của tình yêu. Tức là đã yêu thì sẽ thấy cần phải đạt tới chỗ yêu như mình đã được yêu, đôi đàng ngang nhau đến nỗi thánh Gioan Thánh Giá có thể không ngần ngại mà nói rằng đó là một sự bình đẳng thực sự trong tình yêu. Khi bàn về tương quan giữa Thiên Chúa và linh hồn thường người ta cảm thấy phải sử dụng hai tiếng tình yêu cách dè dặt. Thế nhưng Thánh nhân đã không hề ngập ngừng khi dùng hai tiếng ấy và đã gán cho hai tiếng tình yêu trọn vẹn ý nghĩa của nó.

Điều khiến linh hồn khắc khoải nôn nóng nơi 12 ca khúc đầu tiên, chính là vì linh hồn cảm thấy mình còn xa với sự bình đẳng ấy. Với một sự ngây ngô đáng mủi lòng, linh hồn còn đi tới chỗ trách móc Thiên Chúa rằng Ngài chẳng yêu linh hồn như chính linh hồn yêu Ngài (CaB 9).

Kể từ ca khúc 12 nội dung sự kết hiệp tạo bình đẳng ấy được phác hoạ như sau: “tình yêu biến đổi hai kẻ đang yêu khiến họ nên giống nhau tới nỗi ta có thể nói rằng người này hoá nên người kia và cả hai hoá nên một. Sở dĩ thế là vì trong sự nên một và biến đổi của tình yêu, người này trao quyền sở hữu chính mình cho người kia, mỗi người đều từ bỏ mình và nhường chỗ cho người kia. Và như thế người này sống trong người kia, người kia sống trong người này. Cả hai nên một nhờ sự biến đổi của tình yêu.” (CaB12).

Ngay từ khi đính hôn, người ta có thể xem như đã có sự bình đẳng đầu tiên (CaB 24) mặc dù chỉ mới là biểu lộ một ước nguyện hơn là xác nhận một điều đã được thực hiện.

Sự thực hiện hoàn toàn chỉ đến và chỉ có thể đến nhờ ân sủng của cuộc linh phối. Những cặp mắt phàm nhân ở đáy thung lũng thán phục cái khác người của những kẻ đã leo lên tận đỉnh thì đã hẳn, nhưng còn phải ghi nhận rằng, ngay cả đối với thánh Gioan Thánh Giá cũng như đối với thánh Têrêxa, nơi cuộc linh phối vẫn thực sự ẩn chứa một điều độc đáo không sao giản lược được. Lễ đính hôn chỉ là để chuẩn bị cho cuộc linh phối chứ chưa có việc trao hiến trọn vẹn cho nhau. Có lẽ những câu nói táo bạo nhất của thánh Gioan Thánh Giá được diễn tả nơi ca khúc 38. “Tham vọng của linh hồn là được luôn bình đẳng trong tình yêu với Thiên Chúa” (CaB 38), và nhất là những hàng sau đây, người ta có thể đọc đi đọc lại mà vẫn không múc cạn hết nội dung: “Khi trao ban tình yêu cho linh hồn, Thiên Chúa cũng dạy cho linh hồn biết cách yêu mến Ngài như đã được Ngài yêu ” (Ca Khúc 38,4).

- Nguyên tác của Thánh GIOAN THÁNH GIÁ. Bản dịch của NGUYỄN UY NAM và Lm. TRĂNG THẬP TỰ.

(Còn tiếp)