Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình - Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH

1. Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người (tiếp theo)

Đời sống của người Kitô hữu có một mặt hướng về quá khứ để hoài niệm, để ôn lại, nghiền ngẫm lại chính thân thế sự nghiệp của Giêsu Kitô trong giai đoạn Ngài sống ở trần gian, có một mặt là để Ngài sống ở nơi mình và mình sống trong Ngài, và có một mặt là hướng về tương lai, chuẩn bị cho ngày Ngài quang lâm trở lại sau khi chương trình của Thiên Chúa Cha đã hoàn tất. Chương trình ấy hoàn tất, tức là Tin vui đã được loan truyền khắp năm châu bốn biển, và đã mời gọi hết thảy mọi người thuộc mọi dân tộc, thuộc mọi ngôn ngữ, thuộc mọi văn hóa cùng đi vào một niềm tin với mình, cùng san sẻ một cuộc sống với mình, trong một cộng đoàn duy nhất là dân mới của Thiên Chúa, trong khuôn khổ có tổ chức, có cơ chế như bất cứ cộng đoàn xã hội nào ở trần gian này, với những khía cạnh tích cực cũng như tiêu cực.

Đỉnh cao cuộc sống của Đức Giêsu Kitô chính là cuộc Khố Nạn và sự Phục Sinh của Ngài. Vì là Thiên Chúa, trước khi thực hiện mầu nhiệm Khổ Nạn và Phục Sinh, Ngài đã lập ra một nghi thức gọi là bí tích Thánh Thể. Trong bữa Tiệc ly, bữa tối sau hết Ngài cùng ăn với các môn đệ, sau khi đã rửa chân cho từng môn đệ để dạy bài học khiêm nhường, hy sinh, phục vụ, Ngài đã ban cho họ lệnh truyền yêu thương, dạy họ rằng không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của người dám hiến mạng sống mình vì bạn hữu. Để thể hiện điều ấy, Ngài đã biến đổi bánh miến thành thân mình Ngài và biến đổi rượu nho thành máu Ngài.

Tiểu sử Kitô giáo, hiểu theo nghĩa như là một sự thông dự, đồng hóa với Đức Kitô Giêsu, không phải chỉ có một chiều kích tâm linh mà thôi, nhưng còn có một dạng qua trung gian của một nghi thức, nhưng thực ra là một bí tích mà sau này chúng ta sẽ tìm hiểu thêm, thể hiện một cách cụ thể hữu hình nhờ những sự vật vật chất là bánh và rượu. Nghi thức ấy được giao cho một số người cử hành, số người này được nâng lên thành hàng tư tế với ba phẩm trật: giám mục, linh mục và phó tế. Trong đó, giám mục và linh mục có nhiệm vụ cử hành bí tích căn bản đó, để tiếp tục, tiếp diễn, truyền bá, ban phát chính sự sống của Ngài dưới dạng hai vật liệu vật chất, là bánh mì không men và rượu nho nguyên tuyền được quyền năng của một Ngôi Vị Thiên Chúa, qua trung gian lời truyền phép của các vị tư tế, thực sự biến thành thân thế của Ngài, một thân thể sau ba mươi ba năm sống ở trần gian này như bất cứ thân thể nào, nhưng qua cuộc Khổ Nạn đã được thăng hoa lên một cấp siêu việt mà thánh Phaolô gọi là Thân xác vinh hiển, cho nên có khả năng hiện diện khắp mọi nơi, vào mọi thời điểm dưới dạng bánh không men và rượu nho qua lời truyền phép của các vị tư tế do chính Ngài tuyển chọn và cũng do chính Ngài truyền cho cái khả năng ấy qua một bí tích thứ hai gọi là Bí tích Truyền chức thánh, mà sau này chúng ta sẽ có dịp đề cập đến.

Từ đó, đời sống của người Kitô hữu, có thể nói là có ba mặt, một mặt là sinh hoạt thế trần như bất kỳ một con người nào khác, một mặt là đời sống tâm linh đúng tinh thần của Đức Giêsu Kitô, và một mặt có thể nói là bản lề, là cái trục giữa hai mặt vừa kể, đó là sự thông dự, tiếp diễn, đồng hóa với Đức Giêsu Kitô. Sự thông dự này không phải chỉ có một ý nghĩa tinh thần mà thôi, nhưng còn có một dạng hiện thực là kết hợp thực sự con người cúa mình, thân xác, tinh thần, tâm linh trong việc "hiệp lễ”, nghĩa là rước Mình và Máu Thánh Ngài, tái hiện chính điều mà Đức Kitô đã làm trong bữa Tiệc ly.

Nghi thức ấy chính là thánh lễ, ở đó, người Kitô hữu đến, một mặt để đón nhận mình và máu Chúa, một mặt dâng chính mình họ lên cho Ngài, ngõ hầu cùng với Ngài tiếp diễn sự nghiệp chính của Ngài, là chịu sự khổ nạn như một hiến tế dâng lên Thiên Chúa, để cảm tạ, đền tạ và cầu xin các ân sủng cần thiết nhằm đủ sức thực hiện cho được cái lý tưởng có thể nói là vô cùng khó khăn, vô cùng cao quý là sống một cuộc đời y hệt như chính cuộc đời của Đức Giêsu Kitô, hoàn toàn hiến dâng, từ bỏ chính mình, đi ra khỏi chính mình trong tình yêu Thiên Chúa và tình yêu anh em.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.

Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình - Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH

1. Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người (tiếp theo)

Như vậy, nội dung đức tin của Kitô giáo rốt cuộc là một con người, Giêsu Nazareth, một con người có thực, một trăm phần trăm con người, có dưỡng phụ là Giuse, có mẹ là Maria, được sinh ra ở Bêlem, nguyên quán thành Nazareth, vào thời hoàng đế Augustô trị vì tại Rôma, sống một cuộc đời như bất cứ một con người nào khác, trong xưởng mộc của người cha suốt ba mươi năm; hết ba mươi năm đó là đi loan truyền Tin vui, bị kết án đóng đinh vào thập giá, chết tại thành Giêrusalem, trên đỉnh đồi Calvariô, dưới thời hoàng đế Tibêriô trị vị tại Rôma, Philatô làm tổng trấn và Caipha làm Thượng tế của dân Do Thái, tức là vào khoảng tương đương với thời Hai Bà Trưng ở nước ta dưới ách đô hộ của nhà Hán. Con người ấy được tin như là chính một Ngôi Vị của Thiên Chúa, xuống thế làm người để cứu độ nhân loại, và con người ấy được chuẩn bị, có thể nói, từ khi khai thiên lập địa, lúc tạo thành vật chất vô cơ, tiến dần đến hữu cơ, thực vật, động vật, các loài linh trưởng, con người và miêu duệ Abraham thành dân Do Thái để chuẩn bị cho Ngài ra đời, bởi lẽ khi Ngài mang lấy thân xác loài người thì thân xác ấy có đủ vật chất dưới mọi hình dạng, từ vật chất vô cơ lên đến sinh hoạt tâm lý của một con người có gia đình, có xã hội, có lao động, sống trong cơ chế một xã hội rõ ràng có lịch sử tính.

Con người ấy cũng được các Kitô hữu tin là, sau khi chết, đã sống lại và lên trời vinh hiển, nhưng một mặt khác, cũng hứa hẹn là ở lại với các môn đệ ngay giữa thế gian này, cùng đồng hành với lịch sử nhân loại và vũ trụ cho đến ngày thời gian chấm dứt và lại sẽ quang lâm lần thứ hai, thâu gồm tất cả để đưa tất cả trở về trong lòng Thiên Chúa Cha. Nói cách khác, Ngài đồng hành với nhân loại, với vũ trụ vật chất cho đến cùng, mời gọi hết thảy mọi người mở rộng lòng đón nhận, thông dự vào cuộc sống của Ngài để Ngài thông dự vào cuộc sống của mỗi người, như vậy, tức là Ngài hiện diện một cách phổ quát, thâu gồm tất cả. Kitô hữu là những người đón nhận Ngài, yêu mến Ngài đến mức nên một với Ngài, đồng hóa với Ngài trong đời sống cá nhân mình và trong đời sống cộng đoàn được tổ chức thành Giáo hội.

Như thế là có hai mặt, một mặt là cùng đồng hành sinh hoạt, thông dự với cộng đồng nhân loại trong khuôn khổ gia đình, xã hội, quốc gia, quốc tế, trong mọi hoạt động, mọi giai cấp, mọi tầng lớp, mọi nghề nghiệp, mọi thời đại, mọi địa phương; và một mặt khác là đời sống tâm linh ở bên trong. Đời sống tâm linh bên trong đó đương nhiên là có tư tưởng, có tình cảm, có ý thức đạo đức được biểu lộ ra nơi những sinh hoạt, hành động ở bên ngoài về tất cả mọi mặt.

Cũng do đó, một người Kitô hữu, một mặt, giống như trong bức thư của một tín hữu, vào thế kỷ II, gởi cho một người tên là Diognète, mô tả người Kitô hữu cũng như bất cứ ai, đều chung chịu thân phận làm người đồng thời, đồng xã hội, đồng văn hóa, từng thời điểm, từng địa phương, nhưng bên trong thì có một ý nghĩa khác, mà ý nghĩa đó là do sự kết hợp, tái hiện, thông dự hai chiều với Đức Giêsu Kitô trong một cộng đoàn. Cộng đoàn đó, nói chung, bao trùm cả nhân loại, là toàn thể Giáo hội, chia ra từng cộng đoàn nhỏ là từng Giáo phận, mỗi Giáo phận chia ra từng giáo xứ và mỗi giáo xứ chia ra từng giáo khu và trong mỗi giáo khu có các gia đình.

Như vậy, cuộc sống của người Kitô hữu có một mặt không khác gì bất cứ ai ở tràn gian này, có một mặt thuộc vê tâm linh và tâm lý, tức là bao hàm một nhân sinh quan, một vũ trụ quan, một đạo lý, một cách xử kỷ tiếp vật nào đó thấm nhuần tinh thần của chính Đức Giêsu Kitô, mà căn bản là kính mến Thiên Chúa và thương yêu mọi người như Đức Giêsu Kitô, trong Đức Giêsu Kitô, với Đức Giêsu Kitô.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.

Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình - Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH

1. Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người (tiếp theo)

Thân thế và sự nghiệp của Giêsu Nazareth, Ngôi Hai xuống thế làm người trong khoảng thời gian ba mươi ba năm, không chỉ là mẫu mực để mọi người noi theo, mà còn chính là nên tảng, là mạch sống, nguồn sống mà mọi người được mời gọi thông dự vào, đến nỗi gần như đồng hóa với Ngài, để tham dự vào chức năng làm Con Thiên Chúa của Ngài, làm anh em với nhau trong tư cách cùng là con của Một Chúa Cha trên trời, như thánh Phaolô đã nói, “Tôi sống nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi" (GI 2, 20).

Giáo hội Công giáo, từ khi Ngôi Hai xuống thế làm người cho đến ngày Cánh chung, chỉ là tập hợp những con người như thế trong một cộng đoàn; có thể nói Giáo hội Công giáo, như thánh Augustinô đã nói, chính là Đức Giêsu Kitô duy nhất dàn trải ra trong không gian và thời gian nên như một con người duy nhất và, vì thế, Giáo hội Kitô giáo đôi khi được xem như chỉ là một thân thể duy nhất, gọi là nhiệm thể Đức Giêsu Kitô, mà Giêsu Nazareth là đầu và mỗi một phần tử, trong suốt quá trình lịch sử của Giáo hội, là những chi thể.

Mỗi một Kitô hữu là một con người sống trong Đức Giêsu Kitô, và trong con người đó chính Đức Giêsu Kitô tái hiện, tiếp tục thể hiện chính cái thân thế sự nghiệp của Ngài dưới nhiều dạng khác nhau, các dạng đó được ví như là những tia ánh sáng phát xuất từ một mặt trời duy nhất; nhưng có khác một điều, đó là trong sự duy nhất của nhiệm thể Đức Chúa Kitô, cái hình ảnh tế bào chẳng qua chỉ là một hình ảnh, song mỗi một con người vẫn giữ nguyên bản vị của mình như một chủ thể có thân xác, có tinh thần, hoặc nói cách khác, là có linh hồn bất tử và thể xác vì đã được kết hợp với linh hồn bất tử nên cũng được bất tử sau một thời gian tạm ẩn đi, và sẽ trở lại, siêu thăng trong tình trạng vinh hiển mà thánh Phaolô gọi là thân xác thiêng liêng – corps spirituel.

Đến đây, tôi xin trở lại điểm khởi đầu, đó là nội dung đức tin Kitô giáo không phải là một học thuyết, không phải là một chủ nghĩa, nhưng là một sự kiện. Sự kiện đó, trước hết, có một chiều kích lịch sử như một chương trình, và vì là một chương trình ở trần gian này, cho nên mang tất cả những tính cách trần thế cùng với những tổ chức, cơ chế trong Đạo Cũ của quốc gia Do Thái, trong Đạo Mới của Giáo hội Kitô giáo.

Trong cái thực thể có lịch sử tính, xã hội tính ấy, mỗi một con người có một vị trí độc nhất vô nhị, tại một điểm nhất định trong không gian, vào một khoảng thời gian nhất định, thể hiện như một sự mô phỏng, như một sự thông dự hai chiều, hay nói đúng hơn, ba chiều giữa bản thân họ với Đức Giêsu Kitô, giữa Đức Giêsu Kitô với bản thân họ, giữa bản thân họ trong Đức Giêsu Kitô với tất cả anh em mà, trước hết, những anh em cùng nhìn nhận Đức Kitô như là Đấng Cứu thế, và sau nữa là mở rộng đón mời hết thảy mọi người khác có thành tâm thiện chí thông dự vào, để trở nên một con người mầu nhiệm duy nhất, chính là dân Thiên Chúa. Dân này vừa có một dạng tập thể như là Giêsu Kitô duy nhất, vừa có một dạng cộng đoàn trong đó mỗi một cá vị vẫn giữ được độc đáo tính, chủ thể tính, ngã vị tính, tự do tính của mình trong tất cả mọi chiều kích, trong tất cả mọi sinh hoạt ở trần gian này với tất cả những tích cực, tiêu cực của thân phận làm người, từ sinh hoạt kinh tế để nuôi sống bản thân, gia đình, xã hội, quốc gia, quốc tế cho đến những chiều kích sâu thẳm của lòng người, dưới dạng tri thức, văn nghệ và hướng thượng mà ta tạm gọi như là siêu nhiên.

Do đó, cái thiên mệnh cứu cánh của một con người là trở nên Đức Chúa Giêsu Kitô, thông dự với Ngài để Ngài thông dự với họ, thông dự với nhau và trong sự thông dự đó kéo theo cả vũ trụ vật chất thông dự, để rồi cùng thông dự vào chính mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi là cội rễ và là cùng đích của mọi loài như trong lời kinh bổn mà các em nhỏ vẫn đọc thường ngày.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.

Nước lại lên

 

NƯỚC LẠI LÊN!

Nước lên. Rồi nước lại lên.

Đứng ở trên thềm, chẳng biết làm sao!

Mỗi năm thấy nước càng cao.

Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình - Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH

1. Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người (tiếp theo)

Thưa các anh chị, đôi lúc trong những giờ lao động vất vả vì miếng cơm manh áo, có rất nhiều người, không phải là triết gia, cũng phải tự đặt ra câu hỏi, làm để ăn, ăn để sống, sống để làm gì? Và có người mỉa mai, sống để mà ăn, ăn để mà sống, sống để nuôi lấy cái thân xác này, sinh sản ra những thân xác khác, rồi cứ mãi loay hoay trong cái vòng lẩn quẩn lao động để sống, sống để ăn... Do đó, muốn phá vỡ cái vòng lẩn quẩn ấy, có những nhà triết học, có những nhà tôn giáo bi quan đi đến chỗ phủ nhận cái cuộc đời trần thế này, cái vũ trụ vật chất này, cái con người có thân xác nặng nề này, do đó, đối với họ, cái vòng lẩn quẩn làm, ăn, sống - sống, làm, ăn giống như môt thứ địa ngục không lối thoát.

Thế nhưng không phải như vậy, người Kitô hữu đã phá vỡ cái vòng lẩn quẩn ấy, đã đón nhận cái Tin vui đem lại ý nghĩa cho cuộc sống trần gian này. Loài người, cá nhân cũng như tập thể lao động vất vả, đổ mồ hôi sôi nước mắt kiếm cái ăn để nuôi sống thân xác này, và thân xác này là điều kiện để có một đời sống tinh thần. Rồi đời sống tinh thân là điều kiện để vươn tới đời sống tâm linh trong tình thương yêu nhau cắm sâu trong tình yêu phát tích từ Thiên Chúa vốn là tình yêu. Bản chất của vũ trụ nhân sinh, từ những vi tử vật chất đầu tiên cho đến những sinh hoạt cao siêu nhất của tinh thần con người, là một thực thể có thật, có giá trị, có một ý nghĩa cao đẹp, được dàn trải ra trong thời gian, nhưng có một chiều kích vĩnh cửu.

Tôi nói vĩnh cửu, chứ không nói đời sau, bởi vì nói trước, sau tức là vẫn đang còn ở trong cái khung của thời gian vốn cũng chỉ là một thụ tạo rồi đến một ngày nào đó sẽ được cuốn đi giống như một tấm thảm. Cuốn đi không có nghĩa là xóa nhòa, nhưng cuốn để đưa vào vĩnh cửu, mà cái vĩnh cửu ấy thực sự là đồng thời với từng điểm thời gian; và tương quan giữa thời gian và vĩnh cửu có thể ví như tương quan của một điểm gốc tủa ra một đường dài, và trên con đường dài ấy, mỗi điểm lại giao tiếp với điểm gốc, và cuối cùng một ngày nào đó, đường dài sẽ chấm dứt và được thu gồm về lại điểm xuất phát. Đó chính là ý nghĩa của cụm từ thâu gồm mọi sự lại trong Đức Giêsu Kitô.

Vì vậy, Thiên đàng, Hỏa ngục không phải là gầm trời nào khác, nhưng chính là một chiều kích nào đó của cái vũ trụ đang được dàn trải ra trong không gian và thời gian này, rồi đến ngày Cánh chung lại được thâu gồm về một mối trong lòng Thiên Chúa là Đấng tự hữu, Ba Ngôi tình yêu muôn đời muôn thuở, nói thật ra là một bản giao hưởng dặt dìu, vô thủy vô chung, hoặc là vĩnh cửu. Bản chất uyên nguyên của vũ trụ vật chất này, của tất cả mọi vật mà đỉnh cao nhất là con người có thể xác, có tinh thần, thảy đều tốt đẹp, được tạo dựng để sống trong hoan lạc của tình yêu, nhưng vì tội lỗi xen vào cho nên bị xáo trộn; tuy nhiên, cái xáo trộn đó chỉ là nhất thời như một tai nạn xảy ra và mọi sự đã được tái lập, đã được nâng cao với việc Ngôi Hai xuống thế làm người, chịu khổ nạn để chuộc tội, sống lại, lên trời vinh hiển và thiết lập dân Chúa, tức là Giáo hội Kitô giáo, để loan truyền Tin vui, đưa cái sự nghiệp đã bắt đầu hoàn thành đến chỗ viên mãn toàn bích.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.

Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình - Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH (tiếp theo)

1. Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người

Hình như Đức Giêsu Kitô cũng đã cảnh báo để khỏi lầm với cái dạng mà thoạt nhìn bên ngoài, được tổ chức như một vương quốc; cho nên khi Philatô hỏi rằng "Ngài có phải là vua Do Thái không?" Ngài đã khẳng định chính Ngài là vua, nhưng Nước của Ngài không ở trần gian này. Ngài cũng có nói rằng, Nước Trời chính là ở trong tâm hồn các con. Ngài còn nói rằng: giờ đã đến, những kẻ thờ phượng đích thật không phải là thờ Thiên Chúa ở nơi này hay ở nơi kia, mà với Ngài, sự thờ phượng Thiên Chúa là ở nơi đáy thẳm sâu hoặc là đỉnh cao chót vót của tâm hồn con người.

Vậy, với cái nhìn lịch sử, ta thấy được sự phát triển, sự diễn tiến lẫn lộn trắng đen, xấu tốt, hay dở của 

một tổ chức trần gian dưới hai dạng, Đạo Cũ dân Do Thái và Đạo Mới Giáo hội Kitô giáo; thì với một cái nhìn khác, chúng ta thấy có một Nước Trời ở trong thế giới tâm linh của con người, theo đúng như trình bày của thánh Augustinô mà tôi đã có đề cập đến ở trên kia. Nói tóm là, có một Giáo hội hữu hình và có một Giáo hội vô hình, hai tính chất ấy không tách biệt nhau, nhưng là hai dạng của một thực thể.

Đức Giêsu Kitô đã phục sinh vinh hiển và ngự bên hữu Chúa Cha. Nói ngự bên hữu Chúa Cha, chỉ là một cách nói của loài người, chứ sự thực có nghĩa là Ngài đưa nhân loại và vũ trụ vào một tình trạng siêu thăng mà khi tấm thảm thời gian cuốn lại mới được tỏ rõ một cách huy hoàng, chói lọi, còn ngày nay, tuy đã có, vẫn còn ẩn khuất dưới tấm màn mờ tối của một thế giới mà sự dữ đã len vào với hai khía cạnh đau thương và tội lỗi, qua những nét tiêu cực của dân Chúa thời Đạo Cũ, cũng như những nét tiêu cực của dân Chúa thời Đạo Mới có đôi khi rất nặng nề.

Tôi nói không phải để biện minh, để bào chữa, nhưng đó chỉ là những vết nhơ trên tấm áo tội lỗi đã khoác vào cho nhân loại, trong đó có cả dân Chúa cũ cũng như mới, vì dân Chúa cũng phải dự phần vào một thân phận của loài người cùng với tất cả những khía cạnh cao quý cũng như thấp hèn, trong sạch cũng như dơ bẩn, hoan lạc cũng như bi ai của nó.

Vậy, Nước Trời ở trong tâm hồn ấy là gì? Xin thưa, đó chính là điều đã được thể hiện nơi con người Giêsu, mà đỉnh cao nhất là hy sinh trọn vẹn bản thân mình, một mặt là vì tình yêu Thiên Chúa Cha, một mặt vì tình thương yêu anh em đồng loại.

Còn các Kitô hữu là những ai đón nhận Tin vui ấy đồng thời đón nhận sự sống của Đức Kitô vào trong mình, thông dự, noi gương, thực hiện trong mức độ tối đa có thể với sự tự do cộng tác của mình vào chính đời sống của Ngài, để lấy chính đời sống của mình, dưới mọi phương diện, như một chất liệu đóng góp vào sự kiến tạo một nhân loại mới, đúng theo mẫu mực Đức Giêsu Kitô, để trở nên anh em của Ngài, nhờ Ngài, trong Ngài trở nên anh em với nhau và tất cả đều là nghĩa tử của Thiên Chúa Cha trong sự thông hiệp của Thánh Thần là tình yêu trong Thiên Chúa.

Vì lẽ con người là những hữu thể có thân xác, cho nên qua thân xác của mình, con người cũng kéo theo toàn thể vũ trụ vật chất cùng đi vào tiệc cưới Con Chiên, mà căn bản là tình mển Chúa yêu người, hiệp làm một với tình yêu ở ngay trong bản chất Thiên Chúa là tương quan liên ngã vị giữa Ba Ngôi Cha, Con và Thánh Thần. Đó chính là mầu nhiệm mà thánh Phaolô đã nói là thâu gồm tất cả mọi sự [tiếng Pháp là récapituler] trong Đức Giêsu Kitô để đưa về trong cung lòng Thiên Chúa Ba Ngôi. Đó là mầu nhiệm kế đồ tình yêu của Thiên Chúa Cha ấp ủ từ muôn đời mà Ngài chỉ vén màn ra, mạc khải ra cho những ai có tâm hồn đơn sơ, đón nhận họ vào, một mặt để hưởng thụ gia nghiệp bởi Trời, mặt khác là để hiến dâng, cộng tác góp phần vào sự nghiệp chung theo gương mẫu của chính Đức Giêsu Kitô, bằng một cuộc đời tận tụy bỏ mình vì Thiên Chúa, vì anh em, vì sự nghiệp tình yêu trong kế đồ của Thiên Chúa.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.

Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH (tiếp theo)

Chữ trên trời ở đây, chẳng qua chỉ là sử dụng một hình ảnh không gian để mô tả một chiều kích hướng thượng, chứ thật ra không có cõi trời nào khác ngoài vũ trụ hữu hình này. Và Đấng Vua trời cao cả đó, mà các tôn giáo ngoài Kitô giáo gọi là Thượng đế, thì trong Kitô giáo gọi là Chúa Cha từ ái. Vị Chúa Cha từ ái ấy luôn mở rộng cung lòng chờ đón sự trở về của những người con, đã vì lời đường mật của Ác thần mà rời bỏ mái ấm gia đình, nay có khả năng trở về, kết hợp trong chính Ngôi Con, dưới sự thúc đẩy của Thánh Thần, để trở về lại sống trong mầu nhiệm tình yêu từ muôn đời, và cho đến muôn thuở, trong chính cung lòng của Thiên Chúa Ba Ngôi, tương quan liên ngã vị giữa Cha, Con và Thánh Thần.

Cả một hiện tượng đầy hoan lạc được hình dung qua tiệc cưới ấy, mà nếu ngày Cánh chung mới hiện rõ tinh tuyền, thì từ khi Giêsu xuống thế đã bắt đầu ngự đến trong bất cứ tâm hồn nào thành tâm thiện chí đón nhận Tin vui, được thông dự, được tháp nhập vào với chính Giêsu Kitô, qua sự môi giới, qua sự trung gian, qua thừa tác vụ của tổ chức dân Chúa mới, là Giáo hội Kitô giáo.

Như vậy, dân Chúa thời Đạo Cũ, với cả một tồ chức cơ chế nặng nề của một quốc gia thuận trị như dân Do Thái, hoặc là dân Thiên Chúa thời Đạo Mới, là Giáo hội Kitô giáo, cùng với tất cả những cơ chế cắm sâu vào trần gian và tất cả những cái nặng nề, tất cả những cái tranh tối tranh sáng của nó, chẳng qua chỉ là một công cụ trong tay Thiên Chúa, chẳng qua chỉ là một cái khung hữu hình của một thực thể thuộc về tâm linh, cho nên chữ Nước Trời mà chính Đức Giêsu đã dùng, cũng có một khuôn mặt hữu hình.

Đã gọi là Nước [quốc gia] thì tất nhiên phải có tổ chức, có tôn ti trật tự, thậm chí nhiều khi có cả quân đội, có cả có cả luật pháp, có cả kinh tài và trong thực tế, có cả lao tù, có cả những trừng phạt đôi khi khủng khiếp, dưới dạng thức của giàn hỏa thiêu; có cả những cuộc chinh chiến, như cuộc Thánh chiến thời Trung cổ, có cả những cuộc giao tranh như ba mươi năm chiến tranh tôn giáo ở Âu Tây, làm cho những người ngoài Kitô giáo nhìn vào không thể tránh khỏi có cảm tưởng dân Thiên Chúa chẳng qua chỉ là một nước trần gian, đày ý đồ tham vọng muốn chinh phục thống trị trần gian. Và đó là lý do căn bản gây ra những đụng chạm, những nghi ngờ của các tổ chức, xã hội, chính trị khác trên thế gian trong lịch sử mà hai mươi thế kỷ vừa qua đã ghi nhận những cuộc đụng độ, những cuộc giao tranh. Nhưng đó có thể nói chỉ là cái oan nghiệt do quy luật nhập thể mang lấy xác phàm của chính Ngôi Hai Thiên Chúa mà Giáo hội Kitô giáo cũng phải lãnh nhận, và như vậy không thể thoát khỏi những khía cạnh tiêu cực của việc đó.

Vì vậy, chúng ta cần phải chọc thủng cái vỏ, có thể nói là nham nhở về mặt thế trần ấy, để đi vào cái cốt lõi tinh túy chứa đựng ở bên trong; hoặc có thể dùng một hình ảnh khác là phải đập vỡ chiếc bình đó để xem thứ rượu được đựng ở bên trong là gì?

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.

Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH (tiếp theo)

Vậy, thưa các anh chị, với hình ảnh Thành Thánh Giêrusalem từ trời mà xuống, tức là hình ảnh ngày Cánh chung, tôi kết thúc việc trình bày lịch sử dân Chúa qua hai giai đoạn: giai đoạn Đạo Cũ là giai đoạn chuẩn bị cho sự giáng sinh của Đấng Cứu thế, giai đoạn Đạo Mới là lịch sử Giáo hội Công giáo, là đã khai triển, phát huy, phổ biến sự thực hiện việc cứu chuộc, một mặt là đã hoàn tất và mặt khác, cũng là khởi đầu nơi con người Giêsu Kitô giáng sinh làm người, khổ nạn, phục sinh, lên Trời để, như cái hình ảnh hơi tầm thường sau đây mà tôi dùng để mô tả như là một bình sữa, khởi đầu chỉ cần một giọt sữa chua yaourt rồi dần dần biến toàn bộ bình sữa thành bình yaourt ngon lành. Như vậy, có thể nhìn lịch sử nhân loại và diễn trình của vũ trụ dưới cái kế đồ sáng tạo và cứu chuộc theo đức tin Kitô giáo, thì thời Đạo Cũ là thời cũ, trời cũ, đất cũ; có thể nói bóng tối của sự dữ hầu như toàn thắng, đến nỗi chính dân Chúa phải chịu một kết cục thê thảm, và thời Đạo Mới là thời Thiên Chúa thực hiện sự toàn hảo, đã toàn thắng nơi chính con người Giêsu. Vì vậy, thân thế và sự nghiệp của Đức Giêsu có thể gọi là một sự hoàn tất, trong khi đó lịch sử của thời Đạo Mới chẳng qua chỉ là để phổ biến, lan tràn, phát triển sự hoàn tất ấy trong toàn thể nhân loại và toàn thể vũ trụ.

Do đó, nếu dùng chữ Cánh chung để chỉ cái ngày mà thời gian chấm dứt, thì cái ngày mà Ngôi Hai xuống thế làm người rồi cuối cùng là lên trời vinh hiển có thể xem như khởi đầu thời mãn thế. Kinh thánh Tân ước nhiều khi cũng dùng chữ đến thời sau hết để chỉ cái thời điểm mà Ngôi Hai xuống thế làm người, xem đó như là giai đoạn cuối cùng, hoàn tất cái kế đồ sáng tạo, cứu chuộc của Thiên Chúa tình yêu. Với sự giáng thế, khổ nạn, phục sinh và lên Trời của Ngôi Hai Thiên Chúa xuống thế làm người, trời đất cũ đã qua đi và trời mới đất mới đã xuất hiện, đã khai mạc; và dù thời gian có kéo dài đến bao lâu chăng nữa, chẳng qua đó cũng chỉ là thời cuối cùng, thời của trời mới đất mới đã đến trong vũ trụ này. Do đó, bản chất nội dung của Kitô giáo được gọi là Tin mừng hay Tin vui. Nếu dân Do Thái thời Đạo Cũ được Chúa tách riêng ra để chuẩn bị, thì trái lại, Giáo hội Kitô giáo, dân mới của Thiên Chúa hầu như là đi một con đường ngược lại, đó là không phải được tách riêng, nhưng có một ý hướng hòa tan, thâm nhập, cảm nhận, ôm trùm, cưu mang, mở rộng, đón mời toàn thể nhân loại đi đi vào Nước Trời đã đến; hoặc cũng có thể dùng một hình ảnh khác là đi vào tiệc cưới Con Chiên đã dọn sẵn.

Với lịch sử Kitô giáo, trời mới đất mới đã đến nơi con người Giêsu, tiệc cưới thiên đình không ở đâu xa, nhưng đã được thực hiện nơi con người Giêsu Kitô; lịch sử nhân loại và vũ tru khởi đầu một trang mới nơi con người Giêsu Kitô, dù có kéo dài đến bao lâu đi nữa thì cũng chỉ là một tiệc cưới mở rộng đón mời hết thảy mọi người thành tâm thiện chí bước vào, mà tổ chức Giáo hội Kitô giáo chẳng qua chỉ là những sứ giả đi mời gọi mọi người cùng trở về dự cuộc liên hoan đã khai mạc.

Vì vậy, một mặt, Nước Thiên đàng được hình dung như là cái gì sẽ đến khi thời gian chấm dứt, nhưng một mặt khác, Thiên đàng không ở đâu xa lạ, mà đã đến ở trần gian này. Cảnh cha con, anh em hài hòa trong tình yêu nguyên thủy được mô tả trong Vườn Địa đàng, nơi mà Thiên Chúa xuống trao đổi tâm tình với nhân loại, đã bị gián đoạn từ lúc ông bà Nguyên tổ dại dột nghe theo lời dụ dỗ của Ác thần Satan. Vườn Địa đàng ấy chẳng những đã được khôi phục nơi con người Giêsu Kitô mà còn được nâng cao lên một mức chẳng thể ngờ tới. Thật là không ngờ tới được, bởi lẽ không chỉ là một trao đổi thân tình mà thôi, nhưng còn là một sự kết hiệp nên một giữa nhân tính và thần tính nơi con người Giêsu Kitô, là một Ngã vị trong Tam vị của Thiên Chúa mà mọi người được mời gọi thông dự vào, để như hình ảnh tôi đã đưa ra trên kia, từ hạng lê thứ thông dự vào ngôi vị Đông cung và trở nên hoàng tử, con cái hoặc nghĩa tử của Vua Cha cao cả ngự trị trên trời.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.

Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH (tiếp theo)

Đến đây, tôi xin mời các bạn chúng ta tiếp tục cùng nhau quay lại với bình diện lịch sử tư tưởng của nhân loại, và tìm hiểu xem việc truyền giáo đã đặt ra những vấn đề gì. Việc truyền giáo khắp năm châu bốn biển, tiếp xúc với những nền văn hóa khác hẳn nền văn hóa Âu Tây vốn thoát thai từ một xã hội Kitô chế, đặt ra cho Giáo hội Công giáo nhiều vấn đề. Vấn đề thứ nhất, một mặt là làm thế nào vẫn giữ được cốt lõi của đức tin, nhưng một mặt khác cũng phải làm thế nào thích ứng được với những nền văn hóa của các dân tộc mà các vị thừa sai và các tín hữu bản địa gặp phải, để tiếng nói loan báo Tin vui của mình được chấp nhận và việc Tin vui thâm nhập vào đất nước, dân tộc, văn hóa của mình góp phần phục vụ xây dựng về tất cả mọi mặt, kinh tế, chính trị, văn hóa, đạo đức luân lý, mối giềng xã hội cho đến sự cứu rỗi muôn đời của các linh hồn. Và như chúng ta đã thấy, giai đoạn đầu, một mặt là thoát thai từ văn hóa bản địa, nhưng đồng thời cũng còn e ngại, sợ đi vào những con đường lạc giáo, cho nên hàng giáo phẩm, trong giai đoạn đầu, thường là những người thuộc các nước ở Âu Tây mà từ ngôn ngữ cho đến phụng tự vẫn còn rập khuôn các nước phát xuất phong trào truyền giáo. Nhưng đồng thời cũng có một nỗ lực muốn thoát khỏi tình trạng tạm thời đó để Giáo hội Công giáo, sau một thời gian đã vững chắc tại từng địa phương, có thể tự mình phát triển, tự tìm lấy những quy chế, những biểu tượng, những sinh hoạt phù hợp với mỗi một văn hóa, mỗi một dân tộc. Cụ thể ở nước Việt Nam ta, sau hơn bốn trăm năm truyền giáo, thì hiện nay, tất cả các vị Giám mục, linh mục đều là người Việt Nam và ngôn ngữ phụng tự bây giờ hoàn toàn dùng tiếng Việt, và cũng đã có một phần đóng góp như: những bức tranh của họa sĩ Lê Văn Đệ [(1906-1966) Thủ khoa khóa I trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương năm 1930 và cũng là Giám đốc đầu tiên của trường Quôc gia Cao đẳng Mỹ thuật Sài Gòn (Wikipedia)] , những bài thơ của thi sĩ Hàn Mạc Tử... Là những con người sống trong vòng thời gian tối đa là 100 năm, thì cái nhịp độ của chúng ta có lẽ thấy rằng quá chậm. Tuy nhiên, như tôi đã nói, dưới cái nhìn vĩnh cửu, một vài trăm năm cũng chỉ như trong chốc lát, thì sự thận trọng, dè dặt của giáo quyền có phần nào đáng tiếc, nhưng cũng có phần nào là cần thiết, bởi vì công việc là công việc muôn đời. Nhưng chúng ta hy vọng rằng, với nhịp độ gia tốc lịch sử hiện nay, công trình thích ứng, hòa nhập với các dân tộc, các nền văn hóa, với các xã hội khác với xã hội Âu Tây sẽ được phát triển theo một nhịp độ nhanh chóng hơn; và nếu nhìn lại quá khứ, thì tình trạng của Giáo hội Công giáo ở các xứ truyền giáo, mà hầu hết ngày nay đều đã có hàng giáo phẩm bản quốc, tương tự như thời truyền giáo đầu tiên, lúc mà nhóm môn đệ tiên khởi thoát khỏi nền văn hóa Do Thái giáo cũ, tiếp xúc với nền văn hóa La - Hy, tức là Rôma và Hy Lạp, của đế quốc Rôma, cũng phải đợi đến thế kỷ IV rồi sang thế kỷ VIII, sang thế kỷ XII, mãi cho đến thế kỷ XIII, XIV mới thật sự nhuần nhuyễn trong xã hội ven bờ Địa Trung Hải; và ở thời đại chúng ta, một thời đại mà ai cũng biết, không riêng gì dân tộc Việt Nam, mà toàn thể nhân loại cả hai thế giới là tư bản và xã hội chủ nghĩa, hầu như đứng trước một khúc quanh vô cùng quan trọng, Giáo hội Công giáo cũng thông dự vào thân phận của một dân tộc, cũng như thân phận toàn thể nhân loại, chưa biết tương lai sẽ ra sao. Chỉ có một điều, một mặt, cố gắng thực hiện tinh thần khiêm nhường, hiền lành, ý thức được thân phận hèn kém, yếu đuối của chính mình, mặt khác vẫn cậy trông vào sự phù trự của Thiên Chúa và hy vọng cuối cùng mọi sự sẽ được tốt lành. Đương nhiên là phải qua nhiều gian nan thử thách, qua nhiều thanh lọc, qua nhiều tu chỉnh, cải thiện, cùng với sự phấn đấu của mỗi người, mỗi cộng đoàn, đồng thời chờ mong, kêu gọi lòng thông cảm của tất cả những anh em trong lòng dân tộc cũng như trong cộng đồng quốc tế, với sự phù trợ của ơn trên. Cái tinh thần đó, cái nỗ lực đó đã được thể hiện qua công đồng Vaticanô II nhóm họp cách nay trên hai mươi năm, và hiện đang còn được đào sâu. phát triển dần dần bằng cách đưa ra áp dụng vào thực tế, với một mức độ khi nhanh khi chậm, nơi rộng nơi hẹp và tùy điều kiện về mọi mặt của từng địa phương; và cũng xin nhắc lại một điều là, dù phấn đấu đến đâu, nỗ lực đến đâu, dù được ơn phù trợ của Đấng toàn năng, nhưng mỗi một cá nhân Kitô hữu cũng như toàn thể Giáo hội Kitô giáo cũng vẫn chỉ là những con người, cũng vẫn chỉ là những tổ chức, cơ chế ở trần gian còn len bóng sự dữ, tội lỗi và đau thương này, cho nên sẽ vẫn còn, và còn mãi cho đến ngày Cánh chung, lẫn lộn sáng tối, trắng đen, hay dở, tốt xấu, vả chăng đó cũng là một cách thông dự trong thân phận làm người, dù là con người đi theo dưới bất kỳ ngọn cờ lý tưởng nào; vì bản chất Kitô giáo không phải là đi tìm sự siêu thoát ở một cõi trời không tưởng nào đó, nhưng là lặn sâu xuống đáy vực thẳm của trần gian tội lụy đau thương bằng chính bản thân mình, cố gắng tự nâng lên và nâng lên trong mức độ tối đa có thể, chắc hẳn không làm sao có thể tránh khỏi những sai lầm, thiếu sót, thậm chí những phản bội, những sa ngã của cá nhân, dù ở cấp bậc nào, từ Giáo hoàng cho đến một giáo dân bình thường, cũng như ở bình diện toàn thể cộng đoàn dân Thiên Chúa; chỉ có đến ngày Cánh chung, khi mà tấm thảm thời gian cuốn lại, và e có lẽ phải qua một sự thanh lọc khá nghiêm trong, mới tìm được những nét toàn bích của Thành Thành Giêrusalem từ trời mà xuống, trang điểm như một tân nương chào đón tân lang. Bao giờ vẫn còn trong cuộc lữ thứ trần gian này, vốn là một trần gian có bóng dáng sự dữ, mà nhiều khi sự dữ hình như chiến thắng, chẳng những ở bên ngoài, mà ngay cả trong lòng Giáo hội, thì vấn đề vẫn là tranh tối tranh sáng, vẫn là khi đục khi trong, khi cao khi thấp, khi tốt khi xấu, khi hay khi dở, vả chăng đó cũng là quy luật muôn đời của lịch sử loài người và nói chung, của lịch sử vũ trụ khi mà tội lỗi đã len vào.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.

Để Hiểu Đạo Chúa Hơn - Giáo hội hữu hình và vô hình (tiếp theo)

 

ĐỂ HIỂU ĐẠO CHÚA HƠN

+ GIÁO HỘI HỮU HÌNH VÀ VÔ HÌNH (tiếp theo)

Còn hôm nay, sở dĩ tôi trình bày về cái nhìn tiêu cực như vừa nói ở trên, của những người không có thiện cảm với phong trào truyền giáo, không phải vì tôi cho cái nhìn như vậy là đúng, nhưng tôi cũng không cho cái nhìn đó là hoàn toàn sai. Tôi chỉ đưa cái nhìn đó ra để làm như khởi điểm, như một cái mà tiếng Pháp gọi là hypothèse de travail, để từ đó có một vài suy nghĩ mà tôi xin phép được trình bày với các bạn như sau đây: Hypothèse de travail, mà tôi tạm dịch là giả thiết làm việc hoặc là tiền đề làm việc. Gọi là hypothèse de travail, tức là giả thiết để làm việc, nhưng thật ra không phải một hypothèse, vì giả thiết thì có kèm theo hy vọng được kiểm chứng và xác minh giả thiết là đúng; vì thế, đối với tôi, cái nhìn tiêu cực như đã nói ở trên không phải là một hypothèse, nhưng là một supposition, tức là một giả sử như vậy thôi, chứ không để kiểm chứng xem sau này là đúng hay sai, nhưng giả sử cái xấu nhất, để từ cái xấu nhất mà tiến lên để xem thử nó như thế nào, gần giống như giả sử một tà thần trong phương pháp của Descartes (1596 - 1650), bởi vì Descartes cho rằng không có tà thần, nhưng ông giả sử nếu có tà thần đi nữa, thì trí tuệ con người cũng đạt được chân lý; vì thế, khi mượn cái nhìn tiêu cực để làm giả sử chứ không để làm giả thiết, tôi sẽ không đi đến chỗ kiểm chứng xem cái nhìn tiêu cực đó đúng hay sai, và cũng không để ý đến vấn đề giả thiết đó đúng hay sai, nhưng chỉ giả sử như vậy để từ đó mà tiến tới, để xem ví dụ như có giả sử như vậy, thì ta có thể đi đến kết quả nào; sở dĩ lấy cái giả sử dở nhất, thì trước tiên là để đi đến chỗ này: xấu nhất mà còn đạt được như vậy, mà chắc rằng, hy vọng rằng thực tế không phải xấu nhất như thế, thì tất nhiên kết quả có phần nào khả quan. Giáo hội Công giáo thời đó tổ chức cao trào truyền giáo, mục đích là gì, nếu không phải là để thực hiện lời di chúc của Thầy chí thánh, đem Tin vui đi khắp nơi, đến tận chân trời cuối biển. Và một tôn giáo, như tôi đã nói ở trên, không phải tìm giải thoát cá nhân ở một thế giới mông lung nào, nhưng cắm sâu vào lòng thế gian đầy tội lỗi, đầy ô trọc, đầy lợn cợn này cùng với tất cả những nhầy nhụa do sự dữ gieo rắc này, và có thể nói như là vọc tay vào bùn đen, ẵm vào lòng để cố gắng nâng lên trong mức độ tối đa có thể, thì dù được gợi hứng từ một Đấng toàn năng chăng nữa, cũng vẫn phải chiều theo những quy luật tự nhiên, xã hội về tất cả mọi mặt.

Chúng ta ai cũng biết phong trào thực dân, đế quốc là hậu quả tất yếu của chế độ tư bản. Cái tất yếu ấy, nếu có một vị Thiên Chúa toàn năng mà xưa nay chỉ can thiệp một cách gián tiếp vào lịch sử, không làm phép lạ lẫy lừng trừ một lần, đó là vượt qua Biển Đỏ, thì Ngài không ngăn cản cái tất yếu lịch sử đó, và giả như cái tất yếu lịch sử đó có xấu xa như một cơn bão táp, một cơn hồng thủy, thì nếu loan báo Tin vui như là đưa một bức thư tình của Thiên Chúa đến cho mọi dân tộc, mọi giống nòi, thì Thiên Chúa cũng dùng cơn bão táp đó, cơn hồng thủy đó để đưa bức thư tình ấy đến tận tay người mà Ngài muốn gửi đến. Và một khi lá thư tình đến tay người nhận, bấy giờ cơn bão táp sẽ ngừng, dòng hồng thủy sẽ lui và chỉ còn lại lá thư tình trong tay người nhận. Nhắc lại hình ảnh bão táp, hồng thủy với lá thư tình là dựa trên cái mà tôi gọi là giả thiết xấu nhất, chứ ở đây tôi không trình bày những suy nghĩ của tôi về giá trị chân thực của các phong trào truyền giáo mà, về mặt hiện tượng, đã song hành với giai đoạn tư bản phát triển thành đế quốc, thực dân. Việc tôi làm với các bạn hôm nay là để cùng nhau xem coi lá thư tình ấy chứa đựng những gì, giá trị nó như thế nào, chứ không phải tìm hiểu, phê phán, thẩm lượng về những sự kiện đã đưa lá thư tình đó đến với dân tộc Việt Nam ta nói riêng, và các nước đã bị ách thống trị của phong trào đế quốc thực dân phát nguồn từ các nước tư bản Âu Tây nói chung. Tôi dùng một hình ảnh là khi đạo quân viễn chinh cuối cùng rời khỏi Việt Nam này là khi cơn bão táp ngừng lại, cơn hồng thủy rút lui, bản thư tình còn lại là bức thư chung của Hội đồng Giám mục Viêt Nam năm 1980, gửi đến các giáo hữu. Bức thư chung được viết tại thủ đô Hà Nội, đã được Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đã được Ban Tôn giáo Chính phủ thông qua và đồng ý. Bức thư chung ấy có thể tóm tắt trong một câu ngắn gọn: Sống Phúc Âm trong lòng dân tộc, và đã mang lại một số kết quả tích cực mà các báo, từ báo Công giáo và Dân tộc, Công giáo Việt Nam cho đến báo Nhân Dân đều ghi nhận. Đương nhiên những kết quả tích cực ấy chưa phải là do nặng tình yêu Chúa, nhưng nặng tình dân tộc của những con người quyết tâm quay lưng lại với dĩ vãng, nhìn hiện tại, hướng về tương lai.

(Còn tiếp)

- "Để Hiểu Đạo Chúa Hơn" - Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương.